Vörður


Vörður - 28.08.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 28.08.1926, Blaðsíða 1
VORÐUR Utgefandi : BJLIdstfóra íhaldsflokksiuB. Afgreiðslu- og inn- heimtumaður Ásgeir Magnússort kennari. IV. ár. Heykjavík 28. áftús*t 1926. 3«. blad. Hvaö skilur? in. Aður en lengra verður haldið í því að telja upp ágreinings- efni íhalds og Framsóknar, verður að gera örlítinn útúrdúr til þess að svara andmælum Tr. Þ. í siðasta blaði Tímans. Tr. Þ, segir að jeg fari með rangt mál, þar sem jeg læt get- ið þeirrar yfirlýsingar hans, að þingið, eins og það var skipað 1925, hafi verið sjerstaklega vel fallið til þess, að koma fram á- hugamálum landbúnaðarins, og dró af því þá ályktun, að Tr. Þ. bæri ekki eins lítið traust til Ihaldsmanna eins og hann vili nú vera láta. Nú segist Tryggvi aðeins hafa sagt þetta vegna þeirra tíðinda, sem áður hefðu gerst um útvegun lánsfjár handa landbúnaðinum. Og tíðindin voru þau — að því er Tryggva segist frá —, að Jón Þorláksson ,,')hafði op- inberlega lýst yfir þeirri óheyri- legu lifsskoðun sinni", að ekki ^æri hægt að stofna Búnaðar- lánadeildina á tilsettum tíma. Er ekki úr vegi, að rifja nú að nýju upp gang þess máls, svo að menn geti gert sjer grein fyrir hvaða „lífsskoðun" rjeði þvi að Búiíaðarlándeildin var ekki stofnuð þegar til stóð sam- kvæmt lögunum. Samkvæmt lögunum átti Bún~ aðarlánadeildin að taka til starfa 1. júli 1924 og átti Lands- bankinn að leggja til „alt. að 250.000 kr." til Búnaðarlána- deildarinnar það ár. Lands- tjórninni var ekki falin nein for- ganga í málinu, heldur var á- kveðið að Búnaðarfjelag ís- lands gerði tillögur um reglu- gjörð um starfsemi deildarinn- ar- Gat því Landsbankinn ekki stofnað deildina fyr en tillögur þessar voru komnar honum í hendur. Nú er það svo, að Tr. Þ. hafði allra manna besta aðstöðu til þess að hrinda þessu máli fram. Hann var flutningsmaður þess á þingi og hefði því, öðrum fremur, átt að halda trygð við Það. Hann var endurskoðandi bankans og því handgenginn "ankastjórninni. Hann var for- maður Búnaðarfjelags íslands °g átti því sjerstaklega hægt um V1k að sú stofnun afgreiddi sem fyrst eitt undirstöðuatriði máls- ms, en það var reglugerðin. En hvað skeður? I stað þess að Búnaðarfjelag- ið átti að hafa gert tillögur um reglugerðina, í stað þess að reglugerðin átti að hafa öðl- ast staðfestingu bankastjórnar Landsbankans, í stað þess að 1) Leturbr. Tr. Þ, Búnaðarlánadeildin átti að hafa tekið til starfa 1. júlí 1924, læt- ur stjórn Búnaðarf jelags ís- lands það dragast fram í októ- bermánuð að gera tillögur sinar um tilhögun stofnunarinnar til Landsbankastjórnarinnar. Var það „lífsskoðun" Tr. Þ. að ekkert lægi á stofnuninni þegar til kom? Var eitthvað til í þeim orðasveim sem gekk á þingi 1924, að Tr. Þ. hefði haft orð á þvi við stjórn Landsbank- ans, að tilgangur sinn með frum- varpinu um Búnaðarlánadeild- ina væri í'yrst og fremst sá, að sýna bændum áhuga sinn, hvað sem lánsstofnuninni liði? Þegar hjer var komið sögu, kom fyrst til kasta Landsbank- ans. Og Landsbankinn lýsti því yfir, að hann hefði ekki fje til að stofna Búnaðarlánadeildina. Á- kærur Tr. Þ. á hendur f jármála- ráðherra i þessu máli, fyr og síð- ar, eru því á móti betri vitund gerðar. Það sem fjármálaráð- herrann hefir verið ákærður fyr- ir, er ekki annað en það, að hann lagði trúnað d ijfirhjsingar Landsbankastjórnarinnar. Er það „lífsskoðun" Tr. Þ., að „lífsskoðun" bankastjórnarinn- ar um fjeleysi bankans, hafi ver- ið fyrirsláttur. Nei, Tr. Þ. ætti ekki að vera að klóra yfir það, þótt hann láti andstæðinga sína stöku sinnum njóta sannmælis. Honum verð- ur það ekki svo oft á. Yfirlýs- ing hans á því að þingið 1925 væri sjerstaklega vel til þess fall- ið að hrinda fram áhugamálum landbúnaðarins, bygðist ekki á því að þingmönnum „rynni blóðið til skyldunnar af ótta við kjósendur"(!!) einsog Tr. orð- ar það, heldur á því, _að hann þekti hug þingmanna í garð landbúnaðarins frá því á þing- inu 1924, og vissi, að frá íhalds- flokknum var ekki andstöðu að vænta gegn því, sem stefndi til viðreisnar landbúnaðinum. Tryggvi heldur víst að það komi svartur blettur á tunguna á sjer ef hann segir satt. Hjer hefir nú verið sýnt að það'var ekki landsstjórnin held- ur Landsbankastjórnin, sem færðist undan að stofna Búnað- arlánadeildina. Það var öllum kunnugt, enda yfirlýst af sjálf- um Tr. Þ. í þingræðu 1924, að Landsbankastjórnin hefði verið andvíg stofnun Búnaðarlána- deildarinnar. Þegar þar við bæt- ist að ÖII fúkyrði Tr. Þ. útúr því, að deildin var ekki stofnuð þeg- ar til stóð, hljóta fyrst og fremst að bitna á stjórn Landsbankans, verður manni erfitt að skilja hversvegna ýmsir Framsóknar- menn skyldu berjast fyrir því með oddi og egg á þinginu 1925, að stjórn Bæktunarsjóðsins skyldi falin Landsbankanum. 1 greinargerðinni fyrir frumvarpi því um Ræktunarsjóð hinn nýja, er Tr. Þ. bar fram á þessu þingi, leggur Búnaðarfjelagsnefndin rika áherslu á að stofnað sje sjerstök lánsstofnun fyrir land- búnaðinn. Hið sama álit kemur fram í umsögn Búnaðarþingsins um frumvarpið. Þrátt fyrir það greiðir Tr. Þ. atkvæði tillögunni um að fela Landsbankanum stjórn Ræktunarsjóðsins. Og þegar sú tillaga er fcld, ber hann sjálfur fram aðra tillögu þess efnis, að Ræktunarsjóðurinn skuli sameinast Rikisveðbank- anum, þegar hann verði stofn- aður. Svo mikla áherslu lagði Tryggvi á að koma í veg fyrir að landbúnaðurinn fengi- sína sjerstöku lánsstofnun, að hann hikaði ekki við að stofna málinu í voða á elleftu stundu af þeirri orsök. En fróðlegt væri að vita hvernig þessi „lífsskoðun" Tr. Þ. er tilkomin. Tr. Þ. segir að við Ihaldsmenn teljum Ræktunarsjóðinn full- góða stofnun handa landbúnað- inum. Framsóknarmenn telji hann aftur „með öllu óviðun- andi"1). Þarna varð Tryggva það á, að játa það, sem jeg hefi á- sakað hann um, en það er að ferðast um landið til þess að veikja traust manna á þessari stofnun. Og svó er Tr. að bera öðrum á brýn að þeir hafi ekki viljað ætla Ræktunarsjóðnum nægilegt fje. Hvað ætli Ræktunarsjóður- inn hefði með fje að gera ef bændur væru allir svo blindað- ir að þeir tækju mark á úrtöl- um Tr. Þ. Öll viðleitni hans gengur í þá átt að koma því inn hjá bænd- um, að þeir geti alls ekki staðist vexti þá, sem Ræktunarsjóður- inn taki. Tr. Þ. er þó í öðru orð- inu mjög kampagleiður yfir því, að hafa fengið að bera fram frumvarp Búnaðarfjelagsnefnd- arinnar óbreytt á þinginu 1925. En þar er gert ráð fyrir sömu vöxtum og Ræktunarsjóður tek- ur. Þar er einnig gert ráð fyrir verðbrjefasölu alveg eins og í Ræktunarsjóðslögunum. Og auk þess verður stofnfje sjóðsins ná- lega hið sama hvort sem miðað er við frumvarpið, sem Tryggvi bar fram, eða lögin, eins og þing- ið gekk frá þeim. Undirbúnings- menn þessa frumvarps, þeir Halldór á Hvanneyri, Sigurður búnaðarmálastjóri, og Thor Jensen framkvæmdarstjóri, fara svofeldum orðum um vextina: „ .. . . Verið getur, að vext- ir þessir — 6% — þyki háir, en útlánsvextir bankanna eru nú 8% eða meira, og það, sem fyr- ir nefndinni hefir vakað, er að brjefin geti selst með nafnverði. Þá verða lánin í raun og veru ó- dýrari — þó vextir sjeu háir — 1) Leturbr. Á. J. Blaðamannamótið í Málmey. Mynd þessi er af nokkrum helstu fundarmönnunum, sem sátu norræna blaðamannafundinn í Málmey í öndverðum þessum mán- uði. Frá vinstri til hægri: Kristján Albertson, ritstjóri „Varðar", Per Wendelho, Osló, Sohlman, Stokkhólmi, Frankel, Helsingfors, Kristian Dahl, Khöfn. Af erlendum blöðum, sem hingað hafa borist, er sýnilegt, að mikið hefir þótt koma til islenska fulltrúans, Kristjáns Albert- sonar. Þannig skýrir danska blaðið „Nationaltidende" frá þvi, að ræða Kristjáns Albertsonar hafi hlotið mikið lof. Ræðu þessa hjelt Kristján daginn sem mótið hófst og flutti frændþjóðunum kveðju Islendinga. Um ræðu þessa fer Svenska Dagbladet svofeldum orðum: „Största succé gjorde Islands ende delegat, redaktör Kristjan Albertson frán Reykjavik, vars briljanta anförande áhördes under djupaste tystnað." Á ísiensku: .„Mest þótti koma til eina íslenska fulltrúans, Kristjáns Albert- sonar, ritstjóra frá Reykjavik. Var hlýtt á hið snjalla erindi hans í dýpstu þögn". Þetta er í fyrsta skifti, sem Islendingar og Finnar taka þátt í norræna blaðamannamóti. Nánari frjettir af móti þessu munu birt- ast hjer í blaðinu þegar Kristján Albertson kemur heim. en ef mikil- afföll eru af brjef- ununi." Þrátt fyrir þessa vexti gerir nefndin ráð fyrir, „að Ræktun- arsjóðurinn verði eitt af óska- börnum þjóðarinnar". Slík er trú þessara manna á hlutverki þeirrar stofnunar, sem Tr. Þ. hefir svo megnan ímigust á. Tr.Þ. segir að íhaldsmenn telji Rækt- unarsjóðinn fullgóða stofnun handa landbúnaðinum. Hann hefði heldur átt að segja að I- haldsmenn sjeu sömu skoðunar og Halldór á Hvanneyri, Sigurð- ur búnaðarmálastjóri og Thor Jensen uin það, að sú lánsstofn- un, sem ein megnar að veita lán með aðgengilegum kjörum til nauðsynlegra umbóta á sviði landbúnaðarins, eigi . að vera óskabarn þjóðarinnar. Landbúnaðurinn hefir aldrei fyrri átt kost á fje, sem rieinu nam, með tiltölulega jafngóðum kjörum og Ræktunarsjóðurinn veitir. Um vextina hefir verið talað en þeir eru ekki nema ann- að aðalatriði þessa máls. Hitt aðalatriðið, sem engu síður er mikilsvert fyrir bændur, er það að lánstimmn er langur, og lán- in afborgunarlaus fyrstu og erf- iðustu árin. Enginn, hvorki Tr. Þ., Jónas frá Hriflu, nje nokkur annar Framsóknarmaður, hefir getað bent á nein þau úrræði, sem mark væri á lakandi og lík- legri væri til viðreisnar landbún- aðinum. Þótt einhverntíma kæmi að því, að vextir lækkuðu um V2 til 1%, mega bændur ekki láta aftra sjer frá því, að nota sjer nú þegar sú hlunnindi, er Ræktunarsjóðurinn veitir. Verk- efnin eru óteljandi. Bæjirnir eru viða að hrynja, túnin ógirt, fjár- hús og hlöður fallið inn. Fólkið flýr sveitirnar. Og Tryggvi ríður um landið á mögrum hestum og telur kjark úr bænduin. Síldveiðin. Um siðustu helgi var síldar- aflinn 58 þús. saltaðar og 15y2 þús. kryddsaltaðar tunnur. 75 mál i bræðslu. Tilsvarandi tölur á sama tíma 1925, 190 þús., 22 þús. og 94 þús.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.