Vörður


Vörður - 25.09.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 25.09.1926, Blaðsíða 1
RÍtstjóri 03 ábyrgð- armaður Kristján Albertson Túngötu 1S. Afgreiðslu- og inn- heimtumaður Ásgeir Magnússotí kennari, .. IJtgef aistlá s BÆiÖatfórsi íhalcisfioUlisins. IV. ár. Reykjavik 23. st»i>t. 102G. 40. hlað. Vexíirnir og viðreisnin. 1. í tveim síðustu blöðum Tím- ans hefir ritstjórinn gert nokkra tilraun til að rökræða það mál, sem hjer hefir verið gert að um- talsefni undanfarið, en það er afstaða flokkanna til landbún- aðarins. Tilraun þessi er allrar A'irðingar verð og skulu nú rök- in athuguð lítið eitt. Ritstjóri Tímans hefir altaf verið að reyna að hamra þeirri skoðun inn í bændur, að vextirn- ir, sem þeir eiga við að búa um Ján til húsabóta og jarðræktar- framkvæmda væru óhæfilega há- ir. En ástæðan til þess, að vext- irnir væri svona háir, væri sú, að sjávarútvegurinn hefði liðið svo mikinn halla á undanförn- um árum. Nú yrði bændurnir að gjalda þess, hve „spekúlantarn- ir" og „svindlararnir", sem hann svo kallar, hefði farið ó- hyggilega og illa að ráði sínu. Ritstjórinn segir: „En af hverju stafa háu vext- irnir? Þeir stafa fyrst og fremst af miljónatöpum kaupstaðabú- anna. Það þarf háa' vexti,. sem einnig þurfa að haldast langa lengi, til þess að vinna upp töp, sem vafalaust eru nær tuttugu miljónum króna en tíu. Nálega ekki einn eyrir af þess- um miljónatöpum hefir tapast á landbúnaði. Er það rjetilátt að landbúnað- nrinn borgi okarvcxti vegna þessara tapa?" „Nei, það er ekki rjettlátt" heldur ritstjórinn áfram. Og undir það munu allir taka með honum. Það er ékki rjettlátt, að landbúnaðurinn greiði „okur- vexti" vegna tapa sem honum eru óviðkomandi. Þetta er viðurkent af öllum og þessvegna var stofnuð sjer- stök lánstofnun handa landbún- aðinum á þinginu 1925 með sam- eiginlegum tilstyrk Ihaldsflokks- ins og Framsóknarflokksins. Lánsstofnun þessi, Ræktunar- sjóðurinn, er veðlánastofnun og lánsfjárins aflað með verðbrjefa- sölu. Salan á þessum brjefum stendur ekki í neinu beinu sam- bandi við útlánsvexii bankanna. Vextirnir hljóta aftur á móti að miðast við innlánsvexti bank- anna. Verðbrjefavextir eru ávalt í samræmi við sparisjóðsvextina, þótt þeir séu ávalt nokkru hærri. Þegar menn leggja fje á vöxtu á sparisjóð geta menn fengið það útborgað hvenær sem er. Ef menn hinsvegar leggja sparifje sitt í verðbrjefakaup fá menn ekki höfuðstólinn greiddan fyr en brjefin eru dregin út. Vegna þessara annmarka leggja menn ekki fje í verðbrjefakaup nema vextir brjefanna sjeu eitthvað hærri en venjulegir innlánsvext- ir. Ef vextirnii^ erit jafnir, eða aðeins örlítið hærri eða brjefin ekki talin nægilega trygð, kem- ur það niður í afföllum á brjefa- sölunni. Þegar Ræktunarsjóðurinn var stofnaður var þetta tvent haft i huga, að vextirnir færu ekki ó- þarflega mikið fram úr spari- sjóðsvöxtum og að verðbrjefin væru svo trygð að ekki væri hætta á afföllum. Brjefavextirnir eru nú 5^2% en útlánsvextir stofnunarinnar 6%. 1 frumvarpi Búnaðarfjelags- nefndarinnar var gert ráð fyrir 6% brjefavöxtum og hefðu þá útlánsvextirnir orðið 6Vs%- Þetta frumvarp bar ritstjóri Tímans fram óbreytt. Sami mað- urinn, sem nú hefir mánuðum saman tönnlast á því, að vextir Ræktunarsjóðsins væru „okur- vextir", Ræktunarsjóðurinn þar með „okurstofnun" og starfs- menn hans „okrarar". I síðasta blaði birtist mjög glögg grein um vexti af fast- eignalánum og vaxtakjör sam- bærilegra danskra lánsstofnana. Var þar sýnt fram á, að Danir verða að greiða hærri raunveru- lcga vexti af lánum þessum en vér, vegna affallanna sem á þeim eru, þótt nafnvextir brjef- anna sjeu örlítið lægri en hjer. Skipulag fasteignalána í Dan- mörku er gamalt og þaulreynt og Danir eru meðal þeirra þjóða sem hagstæðasta ¦ kjara njóta til fasteignaveðlána sinna. Hef- ir þá heldur ekki heyrst, að fremstu stjórnmálamenn þeirra bendluðu fasteignalánsstofnanir sinar við „okur". Vai'la er við því að búast, að almenningur hjer á landi hafi gert sjer grein fyrir þessum eðl- ismun á verðbrjefavöxtum og almennum útlánsvöxtum bankanna tH viðskiftalána. Menn eru óvanir verðbrjefa- kaupum hjer á landi. En í þessu sambandi er vert að benda mönnum á það, að sparifje þeirra verður ekki varið a ann- an hátt tryggilegar en til kaupa á Ræktunarsjóðsbrjefum. En hvað verður /Sagt um rit- stjóra Tímans, sem hefir riðið um þvert og endilangt landið til þess-að prédika þá kenningu, að vextir Ræktunarsjóðsins væru okurvextir og stöfuðu af töpum sjávarútvegsins? Dómurinn yfir honhm fyrir þetta athæfi verður ekki mildari við það, að hann er formaður Búnaðarfjelags ís- lands, og auk þess ekki óná- kominn „okurstofnuninni", sem hann er stöðugt að sverta. Hjer er aðeins um tvent að gera, visvitandi blekkingar, eða ófijrirgefanlega fávisku. II. í síðasta blaði Tímans gefur ritstjórinn fróðlegt yfirlit yfir bjargráð nágrannaþjóða vorra til viðreisnar landbúnaðinum. Er yíirlit þetta sjerstaklega fróð- legt þegar það er borið saman við frumvarp J. J. um Bygginga- og Landnámssjóð. Allsstaðar annarsstaðar hafa lánin verið veitt beint úr rikissjóði og tekn- anna þá auðvitað aflað með til- styrk allra gjaldþegna landsins. Hvergi er ge'rt ráð fyrir vaxta- lausum lánum. Hjer var um það að ræða, að skattleggja annan atvinnuveginn stórlega fram úr því, sem er, til þess að veita hin- um vaxtalaus lán og auk þess hlaut þessi tilhögun að leiða til hreins og beins eignarnáms. Hjer í blaðinu hefir oftlega verið sýnt fram á það, að sjáv- arútvegurinn ber þyngri skatt- byrðar en sambærilegir atvinnu- vegir annarstaðar. Birtist grein um þetta efni hjer í blaðinu nú að nýju. Það er viðurkent af öllum að skattarnir á útgerð- inni sjeu nú svo háir, að ekki geti til mála komið að hækka þá fram úr þvi sem er. Útlitið er þannig, að alt skraf um slika hækkun verður að teljast ein- bert óvitahjal. Ef bæta ætti á ríkissjóðinn miklum útgjöldum, yrði það að fást inn með auknum álögum í einhverri mynd. Allir tekjustofn- ar ríkissjóðsins hvíla beint og ó- beint á framleiðslunni, þ. e. a. s. sjávarútvegi og landbúnaði. Sjavarútvegurinn verður ekki skattlagður fram úr því sem er. Er landbúnaðurinn aflögufær? Engum sem til þekkir mundi detta í hug að halda því fram í alvöru, að rjettmætt væri að skattleggja hann fremur en orð- ið er. Þegar um ríkisstyrk er að ræða til viðreisnar landbúnað- inum, er á tvent að líta. Annars- vegar getu Ríkissjóðsins. Hins- vegar þörf landbúnaðarins. Ef ríkissjóðurinn getur styrkt og landbúnaðurinn þarf styrk, er sjálfsagt að styrkja hann. Geti í-ikið ekki styrkt landbúnaðinn fram úr því sem orðið er og þurfi landbúnaðurinn ekki frek- ari styrk, væri um beirit „metn- aðarmorð" að ræða, ef betlifarir væru farnar fyrir landbúnaðinn. Núer það svo, að ríkið styrk- ir landbúnaðinn, má þar meðal annars tilnefna styrkinn til Bún- aðarfjelags Islands, styrkinn til búnaðarfjelaga víðsvegar um land, framlag samkvæmt jarð- ræktarlögunum o. s. frv. Auk þess hefir verið veitt fje úr rík- issjóði til þess að ábyrgjast halla af nýjum tilraunum um sölu landbúnaðarafurða, fje til mark- aðsleita, að ógleymdu framlag- inu til kæliskipskaupa á síðasta þingi. Þessar f járveitingar skulu ekki éftirtaldar. Þær eru í alla staði rjettmætar og sjálfsagðar. Og þær hafa aldrei verið hærri en í stjórnartið íhaldsflokksins. Á þetta er bent til þess, að mönn- um gleymist ekki, að rikið hefir ekki látið landbúnaðinn afskift- an. Hjer eru ekki tök á að gera samanburð á því, sem hjer er lagt fram til styrktar landbún- aðinum og því, sem önnur ríki leggja af mörkum i þvi skyni. En# ef efnahagur og allar ástæður væru rannsakaðar til hlitar, er vafasamt, að vjer sjeum þar eft- irbátar annafa. Þegar talað er um getu vora og getu annara, verður vjer á- valt að minnast þess, hve mikið er hjer ógert. I verklegum fram- kvæmdum öllum stöndum vjer öðrum þjóðum langt að baki. Samgöngurnar á landi eru hjer enn með miðaldasniði, vegir og simar ólagðir, vatnsföll óbrúuð. Alt þetta bíður úrlausnar og til þess þarf mikið fje. Ekkert út- lit er á því, að tekjur ríkisins geti aukist á næstunni, heldur þvert á móti. Aukin iitgjöld rík- isins fram yfir það sem er, hljóta því að koma fram i stöðv- un þeirra framkvæmda, sem unnið er að nú, framkvæmda, sem engum dettur i hug að megi bíða. Þegar hinsvegar er talað um þörf landbúnaðarins, má auk þess sem áður er bent á, sjer- staklega benda á álit alþingis á því efni á næstsíðasta þingi. Þeg- ar lögiri um Ræktunarsjóðinn voru undirbúin var gengið að því með opnum augum, að um framtíðarskipulag væri að ræða. Því voru valdir til undirbúnings þess máls þeir menn sem víð- tækasta reynslu og þekkingu höfðu í þeim efnum. Tillögur þessara manna gengu fram og var jafnvel rýmkað til um vaxta- kjörin frá því sem orðið hefðí ef þeirra frumvarp hefði verið samþykt óbreytt. Hver sem lesið hefir greinargerð Búnaðarfje- lagsnefndarinnar hlýtur að gleðjast yfir því óbilandi trausti á framtíð landbúnaðarins og ör- uggu sigurvon, sem skin þar út úr hverju orði. Allur Framsókn- arflokkurinn greiddi þá og at- kvæði ineð þeirri tilhögun. Mönnum hefði þá þótt það ótrú- leg spá, að aðalmálsvari þess fl. mundi bendla lánsstofriun land- búnaðarins við okur nokkrum misserum síðar. Hefir verið sýnt fram á hve ómakleg þau ummæli eru, þar sem Ræktunarsjóðurinn veitir langhagstæðustu lánin, sem um er að ræða hjer á landi. Enginn veit hvar óskytja ör geigar, segir gamalt máltæki. Ritstjóri Tímans gætir þess ekki, að þegar hann ræðst á Ihalds- flokkinn fyrir skilningsleysi sitt á högum landbúnaðarins, ræðst hann jafnframt á Búnaðar- fjelagsnefndina, þar sem þeir áttu sæti Halldór á Hvanneyri, Sigurður búnaðarmájlastjóri og Thór Jensen. Ihaldsflokkurinn má vel við una, að vera settur á bekk með þessum mönnum þegar um er að ræða skilning á þörfum landbúnaðarins. En hvað er um Framsóknarmennina? Þeim skal sagt það til maklegs lofs, að flestir 'áttu hjer óskilið mál á þinginu 1925. Sá er þetta ritar varð fyrir þeim heiðri, að vera framsögumaður landbún- aðnefndar neðri deildar í þessu máli, og getur um það borið, að aldrei heyrðist þá minst á „okurvexti" í sambandi við síofnunina. Grein ritstjórans í síðasta blaði Tímans verður ekki skil- in á annan veg en þann, að hann lofi fjárframlögum úr ríkissjóði til landbúnaðarins, fram yfir það, sem er, ef flokkur hans kemst í meiri hluta. Má vel vera, að honum takist áð afla flokknum nokkurra atkvæða á slíkum loforðum. En eins og högum vorum er komið, verða slík Ioforð, að rjettu, aðeins tal- in vottur ljettúðar og ábyrgð- arleysis. Skattamál. Meðal bænda hefir það vakið stórkostlega undrun, að Fram- sóknarmenn skuli gera bandalag við Socíalista. Bændum er það yfirleitt óskiljanlegt, að slíkt samkomulag geti átt sér stað. Þeirri er vorkun. Þeir hafa flestir aðeins kynst handbrögðum Jón- asar frá Hriflu. I dálkum „Tím- ans" hafa þeir að staðaldri les- ið að óbrúanlegt dýpi skilji Framsókn frá Sosíalistum, svo að þessir flokkar geti enga sam- leið átt. En foringjar Socíalista í Rvík þekkja Jónas betur. Þeir vita, að eins og holdið hverfur aftur til jarðar, liður að því, að Jónas hverfi heim til sinna pólitísku föðurhúsa, og með honum sinnu- litlar sálir úr herbúðum Fram- sóknar. Þeir muna enn ungling- inn sem sendur var út af Soci- alista örkinni til þess að telja bændur til fylgis við erlenda öfga- stefnu og hlakka til að bjóða hann velkominn með hópinn þegar fylling tímans er komin. Þessvegna eru þeir reiðubún- ir í hverskonar bandalag er styrki fylkingar Jónasar og kjósa með ánægju þann mann er þeir vita honum fylgispak- astan, og þess vegna var það, að þeir höfnuðu öllum uppástung- um Framsóknar um frambjóð- endur er þeim þótti eigi nægi- lega spakir Jónasi, en tóku þeg- ar í stað Jóni frá Ystafelli tveim höndum. Það er auðskilið mál, að ekki gefur þá stjórnmálaflokka að þá greini á um alt rriilii himins og jarðar. Það er þá einnig svo um Framsókn og Sosíalista, að á spottum geta þeir átt sam- leið á stjórmnálabrautinni, en

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.