Vörður


Vörður - 02.10.1926, Blaðsíða 3

Vörður - 02.10.1926, Blaðsíða 3
V Ö R Ð U R stofnun landbúnaðarins. Þetta álit byggist á samviskusamlegri yfirvegun og ítarlegri rannsókn þeirra manna, sem öllum kemur saman um, að best hafi verið i'allnir til þess að leysa af hendi það hlutverk sem þeim var feng- ið. Trú þessara manna á fram- tíð landbúnaðarins er trú regnslunnar. Traust þeirra á stofnUninni, sem um er að xæða, traust þekkingarinnar. III. Ræktunarsjóðurinn hefur starfað nú í eitt ár. Flestir bera fult traust til stofnunarinnar. Reynslan. hefur ekkert gefið til kynna í þá átt, að ekki megi fullkomlega byggja á ummælum beim, sem tilfærð eru hjer að framan. Meðan ekki er fengin frekari reynsla á starfsemi stofn- unarinnar, verða ummæli, sem ganga í þá átt að veikja traust á henni að engu höfð, nema þau komi frá mönnum, sem viður- kent er að hafi meiri þekkingu og reynslu á sviði landbúnaðar- ins, en þeir menn, sem sæti áttu i Búnaðarfjelagsnefndinni. Að- kastið að Ræktunarsjóðnum hef- ur aðeins komið úr einni átt, frá Tímanum. Ritstjórar Tímans, J. J. og Tr. Þ., hafa ekkert tæki- færi látið ónotað til þess að sverta stofnunina bæði í ræðu og riti. Ranglæti væri að bendla Framsóknarflokkinn i heild sinni við árásir þessara manna. Að vísu hafa flokksmenn Fram- sóknar ekki mótmælt aðgerðum þeirra opinberlega, en þeir hafa hinsvegar ekki á neinn hátt tek- ið þátt í árásunum. Það verður því að teljast mjög vafasamt, að ritstjórarnir hafi flokkinn að baki sjer í þessu athæfi. Því verður tæplega trúað að óreyndu. Varla verður svo blað opnað af Tímanum, að ekki sje verið að tala um okurvexti í sambandi Ræktunarsjóðinn, að ekki sjé verið að telja bændum trú um að verið sje húðfletta þá til þess að jafna töpin, sem orðið hafi af völdum annara atvinnuvega, að ekki sje talið úr þvi, að bændur færi sjer í nyt hlunn- indi þau, sem stofnunin býður. Þessi leiði sónn kjökurs og bar- lóms er sífelt sönglaður í eyru bændanna, en undirröddin er ófagnaðarboðskapur rígs og rógs, öfundar og illkvitni. Menn skyldu ætla, að þeir sem setja sig á þann háa hest, að dæma dauð og ómerk ummæli þeirra manna, sem best skilyrði hafa til þess að ráða fram úr vandarnálum landbúnaðar- ins, gætu flaggað einhverri 'þekkingu og reynslu fram yfir allan almenning. En því er ekki að heilsa. Hvorugur þeirra manna, sem þykjast bærir um íi ð knjesetja þá, sem viðtækasta hafa þekkinguna og reynsluna, brígsla þeim mönnum um skiln- ingsskort á þörfum landbúnað- arins, sem byggja vilja á þekkingu og reynslu, hvorugur þessara manna hefur nokkra þekkingu á því máli sem um er rætt, fram yfir allan almenning. IV. Ályktun sú, sem dregin verð- ur af þvi, sem sagt er hjer að framan, hlýtur að verða bænd- um einlægt gleðiefni. Annars- -vegar von og traust þekkingar- innar. Hinsvegar úrtölur og trú- leysi vanþekkingarinnar. Þekkingin ber höfuð hátt og horfir sigurglöð til framtíðar- innar. Vanþekkingin stendur í höm og ber Ióminn. Þekkingin hvetur til starfs og framkvæmda. Vanþekkingin dregur úr. Hverjum eiga bændur að trúa? Þeim scm byggja traustið á þekkingunni, eða þeim sem byggja v antraustið á vunþekkingunni? Svar til Jónasar Jónssonar frá Hriflu. Jónas Jónsson frá Hriflu rit- ar á sinn venjulega hátt, svar til Guðmundar Jónssonar á Skeljabrekku, eins af stjórnend- um Kaupfjelags Borgfirðinga, í tímaritið „Samvinnan", XIV. árg., og þolir þar ekki að G. J. skýri satt og rjett frá um K. B. í minni tíð. J. J. er í þessu svari sínu með æði miklar dylgjur i minn garð um bókhald K. B. o." fl., sem gefur mjer sjerstakt til- efni til að andmæla níðinu. Ann- ars þætti mjer ekki ósennilegt, að endurskoðendum K. B., sem voru á þeim árum, þætti sneitt að sjer, svo það er ekki mig ein- an, sem J. J. reynir að svívirða með dylgjum sínum. Það er nú ekki neitt nýtt, þótt J. J. clti mig þannig, það hefir hann gert leynt og Ijóst í mörg ár, — ásamt nokkrum aðstoðar kafbátum sínum. Auk mín, tek- ur hann fýfíf ýmsa sóma bænd- ur í Borgarfirði, eins og t. d. Sigurð Fjeldsteð, alkunnan mann að því að leggja hið besta til hvers máls og fylgja því fast fram, er hann hefir sannfærst um að er bændastjett landsins til góðs. Hann er einn þeirra bænda, sem alls ekki þola framferði Jónasar. Hann lætur ekki ó- vandaða uppivöðsluseggi einoka hugsun sína eða framkvæmdir og honum er það ljóst, að mesta bölvun sem K. B. hefir hent, eru skrif J. J. og þau áhrif, sem hann hefir reynt að hafa á f je- lagsmál Borgfirðinga, fyrir til- styrk moldvarpna hans innan hjeraðsins. J. J. reynir að sverta Sigurð Fjeldsteð í augum_ bænda með því að kalla hann „borgfirskan kaupmanns sinna", en segir þó á næstu blaðsíðu, að hann hafi stofnað pöntunarfjelag um leið og hann sagði sig úr K. B. — svona er samræmið í skrifum J. J., þegar lesið er ofan i kjölinn. — Rógburður Jónasar um menn og málefni, er honum virðast vera í andstöðu við sig, getur náð tilgangi hans i svip, því mað- urinn er vel ritfær, en allt mun það áður en lýkur koma honum sjálfum í koll. Því vita má hann það, að íslenskir bændur láta ekki óhlutvanda lýðskrumara og ófjetismenn leiða sig til lengdar. J. J. byrjar svar sitt gegn mót- mælum Guðmundar Jónssonar með því að fara mörgum og fjálglegum orðum um hæfileika sina og þekkingu og reynslu í kaupfélagsmálum og benda þeim, sem „miður kunna til verka" á sviði Kaupfjelagsmál- anna. Hann mun þar eiga við þekkingu sina og reynslu, er hann öðlaðist er hann var stjórnandi í Kaupfjelagi Reyk- víkinga, enda hefir hann þá sjálfsagt ráðið mestu um rekst- ur þess og hinar stórfeldu at- hafnir þess fjelags, er það réðist í að kaupa fisk í skipsförmum og verslaði með erlendan gjald- eyri o. s. frv. Þar sýndi J. J. í verkinu hver maður hann var og á hvern hátt hann hugsaði sjer að kaupfjelag skyldi reka. Sjón hefir þar orðið sögu ríkari um árangurinn. Þar var þó sam- ábyrgð og þar var kaupfjelags- stjórinn valinn eftir tillögum J. J. og hann hefir vitanlega sem stjórnarnefndarmaður ráðið mestu um aðalframkvæmdir. En J. J. hefir ef til vill verið bú- inn að smokka sjer úr stjórn og ábyrgð, þegar upp var gert. J. J. fínnör ekkert nýtilegt í starfi mínu fyrir Kaupfjelag Borgf. og hann átelur harðlega þegar Guð- mundur Jónsson skýrir satt og rjett frá um það. Og þá er eins og ekkert Kaupfjelag á landinu hafi orðið fja-ir tjóni á hinum erfiðu árum, nema K. B. eitt og auðvitað á jeg alla sökina og sjálfsagt líka á snjóavetrinum voðalega er orsakaði mestar skuldir bæhda Við f jelagið. Sann- leikurinn er þó sá, að „Svölu"- strandið og óáranin olli mestu um erfiðleika fjelagsins. Mjer dettur ekki í hug að halda því fram, að jeg hafi verið fullkom- inn sem kaupfjelagsstjóri og jeg játa fúslega að mörg mistök hafi átt sjer stað, enda er jeg ekki lærisveinn J. J., en þó er mjer nær að haída, að margir af fje- lagsmönnum K. B. sjeu nú þeirrar skoðunar að hollast hefði verið að jeg væri enn kaup- fjelagsstjóri þar, þrátt fyrir mína galla. En það er vitanlegt að undirróður J. J. og skjólstæð- inga hans kveikti þann eld er varð orsök þess, að jeg fór frá fjelaginu. J. J. fárast nú sem fyr yfir þvi, að jeg hafi farið að versla er jeg fór frá K. B. og það í Borgarnesi; ekkert lá þá nær, þar sem jeg hafði fengist við verslun í svo mörg ár og var þar kunnugastur og varð að reyna að vinna fyrir mjer og mínum. Ef til vill hefir J. J. búist við að jeg tæki mjer jörð og færi að búa, en satt að segja hafði jeg ekki trú á mjer sem búmanni, jeg var hálf- hræddur um, að jeg mundi flosna upp; þetta veit jeg að J. J. skilur, eftir þá reynslu, sem hann hefir af búskap. Strax og jeg gat sjeð mjer fyrir annari at- vinnu, hætti jeg verslunarrekstri í Borgarnesi og J. J. veit þetta vel, þó hann í grein sinni kalli mig „núverandi kaupmann í Borgarnesi". En þetta lítilfjör- lega atriði, er talandi tákn þessa manns, hann getur ekki skýrt rjett frá, ef sannleikurinn „pass- ar ekki í hans kram". Mjer dett- ur í hug í sambandi við þetta, nýtt fyrirbrigði í Borgarnesi. Jón nokkur Guðmundsson, hefir undanfarin ár verið starfs- maður K. B. Hann er úr sam- vinnuskólanum og hefir hlotið alla þá mentuh, sem þar er veitt, hefir unnið og talað í anda sam- vinnunnar, lofað Guð hástöfum fyrir að vera ekki kaupmaður og notað þessi þektu slagorð J. J. úr Tímanum um þá stjett manna. Hann fer frá K. B. og set- ur á fót verslun samstundis í Borgarnesi, við hliðina á K. B. og er ekki neitt smár í sam- keppnirini við fjelagið. Svona eru nú mennirnir, og J. J. líka; þegar hann verður rek- inn úr Framsóknarflokknum, sem ekki mun langt að bíða, spýr hann ólyfjan á bændur, sem oflengi hafa alið þennan snakk, og að sögn þegar gert hann rík- an. Á bls. 267 í nefndu tímariti, er J. J með dylgjur um ullar- peninga og sterlingspund. Mjer hefir verið sagt, að J. J. beri í vasanum, og hafi jafnvel gert svo í nokkur ár, brjef, eða afrit af brjefi, er Jón nokkur ívars- son, sem nú er orðinn kaupfje- lagsstjóri í Hornafirði, en þá var starfsmaður K. B. og dyggur kafbátur J. J., hafi sent honum, og' hafi Jón þessi náð í brjef frá C. Sæmundsen til mín og sent Jónasi afrit af því. Hversu mik- ið jeg á eða hefi átt í þessum ullarpeningum, getur hann og allur almenningur nú sjeð af eft- irfarandi vottorði, sem jeg er bú- inn að eiga siðan 1922 og er svo- hljóðandi: , í "¦-''. i ' '-'". ¦':' -' i ¦ ¦ .: .,.¦ v , Undertegnede, autoriseret Re- visor, som i sin Tid for Centra- lanstalten for Revision og Driftsorgansation har revideret Firmaet Carl Sæmundsen & Co's. Böger for Aarene 1917—18—19, bevidner herved, at den i Brev af 22./4. 1920 fra Herr Sæmund- sen til Herr Sig. B. Runolfsson, Borgarnes nævnte Sum Kr. 52.- 258.45 ikke tilhörer Herr Run- olfsson, Kaupfjelag Borgfirdinga eller Herr Sæmundsen men en Trediemand, hvilket fremgaar af Firmaets Papirer og Korrespon- dance samt andre Bevismateri- aler. Herr Runolfssons og Herr Sæ- mundsens Stilling drejer sig kun om Tillidshverv for ommeldte Trediemand. Köbenhavn, den 27. Marts. 1922. M. Green. « At M. Green er beskikket som autoriseret Revisor i Hen- hold til Lov. Nr. 117 af 14. Maj 1909 om autoriserede Revisorer attesteres herved med tilföjende, at en autoriseret Revisor í Med- för af Bestemmelsen i Paragraf 3 i fornævnte Lov med offentlig Troværdighed kan afgive Erk- læring vedrörende forretnings- mæssig Regnskabsförelse til Brug i retslige Forhold. Det kgl. danske Handelsministerium. Köbenhavn, den 31. Marts 1922. P. M. V. E. B. Gustav Armdrup. Hinsvegar er það ekki min sök, þótt einhver maður skrifi mjer brjef, sem er fjarri sann- leikanum. Væri J. J. ant um að vita satt og rjett, gat hann vit- anlega sjeð þetta hjá mjer og sannfærst um hið rjetta. Nei, það er alls ekki tilgangur hans, heldur að nota alt sem hönd á festir til að mannskemma mig. Auk vottorðs þess, sem áður er getið, má taka það fram að það árið, sem jeg á að hafa stolið ullarpeningunum fengu bænd- ur i Borgarfirði, í kaupf jelaginu hæst verð fyrir ull 'sína, hærra en nokkursstaðar var greitt ann- arsstaðar það ár. Vel hefi jeg hlotið að selja ullina, ef jeg á að hafa getað stolið svo tugum þús- unda skifti af andvirðinu og þó útvegað seljendum hærra verð en aðrir, að Sambandinu ekki undanskildu. Þá er enn, að bókhaldi hafi verið mjög ábótavant, segir Jó- nas. Um nokkur ár var bókhald- ari fjelagsins, Jón kaupfjelags- stjóri ívarsson, er ljet sjer ant um að það færi vel úr hendi, og J. J. hefir mikið traust á, en hann var hinsvegar mjög þreyt- andi maður að vinna með, ekki síst vegna þess, hve hann virt- ist líkur J. J. og ekki mun hann » hafa skort áræði til þess að taka við forstöðu kaupfjelagsins, ef mjer hefði verið bolað þaðan, meðan hans naut við. Næstur honum tekur við Jón nokkur Guðmundsson, „núver- andi kaupmaður í Borgarnesi". Hann var útskrifaður af Sam- vinnuskólanum, þar sem gera má ráð fyrir að kensla sé í góðu lagi, ásamt meðmælum frá J. J. sjálfum til mín, munnlegum þó. (Þetta var meðan J. J. talaði við mig við hvert tækifæri og heils- aði mjer með vinbragði, hvar sem við hittumst, en nú er öld- in önnur). Þetta voru þá mennirnir, sem höfðu bókhaldið á hendi, og hvað sem um mannkosti þessara manna má segja, tel jeg þá þó hæfa menn sem bókhaldara. Jeg efast um að kaupfjelögin út um land hafi betra eða heppi- legra bókhald en K. B., annars er auðvelt að deila um bók- haldskerfi, en J. J. mun byggja þessar dylgjur sínar á því, að viðskiftareikningur K. B. kora ekki heim við viðskiftareikninga eins erlends firma er K. B. áttf viðskifti við, Fleming & Co. í Glasgow; en nú skulum við at- huga ástæðurnar, er verða J. J. alls ekki i vil og heggur hann mjög nærri sinni eigin göfugu persónu. Jeg hafði lofað að kaupa nokkur hundruð sterlingspund fyrir K. B. af Kaupfjelagi R.- víkur. Þetta gerðu fleiri en jeg, enda átti ekkert að vera athuga- vert við slikt (J. J. var í stjórn Kaupfjel. Rvíkur) og ekki gat þar verið um „svindl" að ræða; en hvað skeður? Sterlingspundia eru aldrei greidd, viðkomandi firma fjekk aldrei pundin, neit- aði þvi að „creditera" K. B* fyrir upphæðinni. Jeg hafði fyrirfram greitt K. R. nokkuð a€ andvirði sterlingspundanna, en sem betur fór hætti jeg við að greiða afganginn og neitaði að greiða alt hið umsamda verð. Þetta veit J. J. vitanlega vel; þarna myndaðist mismunur á viðskiftareikningnum eins og hver maður getur skilið, nema ef til vill J. J., eða átti jeg sök á svikum Kaupfjelags Reykja- víkur? Jeg hafði fyrir milligöngu fyrnefnds Jóns Ivarssonar gert innkaup á vefnaðarvöru fyrir verslun eina í Stykkishólmi, sem kona veitti forstððu; þetta gekk alt vel, þar til verðfallið kom yfir yfir og erfiðleikar mynduðust, þá gat þessi versl- un ekki staðið í skilum. Jón

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.