Vörður


Vörður - 23.10.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 23.10.1926, Blaðsíða 1
VORÐUR Útgfefancli: IMEiOstjórn ínalclsfloUlfsiiis. Afgreiðslu- og inn- heimtumaður Ásgeir Magnússotí kennarí. Wfít \\\ ár. Kcykjavitc aa. olct. 1026. 44. blaö. Frakkar og Bandaríkjamenn. í rúmt ár hafa Frakkar veigr- 'að sér við að ganga að samningi þeim, er Ameríkumenn gefa kost á, um endurgreiðslu stríðs- skuldanna. En nú þykir fullséð, að ráðuneyti Poincarés muni ætla að freista als til þess að fá þingið til að samþykkja hann, og hefir hann þó sjálfur og fleiri af ráðherrunum alt til þessa talið samninginn óaðgengi- legan með öllu. En Frakkar sjá ekki fram á, að þeir geti varið frankan verð- föllum nema þeir fái lán til þess í Ameríku — en þau fást ekki nema þeir semji áður um greiðslu stríðsskuldanna. Fyrir skemstu var útlit á, að Þjóðverj- ar myndu veita Frökkum hjálp til þess að ráða fram úr gengis- vandræðunum, gegn því, að þeir kölluðu heim herlið sitt í Rínar- Collidge. iöndimum i'yr en ákveðið er i friðarsamningnum frá 1919. Ef sú ráðagerð hefði tekist, þá hefðu Frakkar enn um hríð get- að frestað samnmgum um skuld- irnar við Ameríku. En i'jármála- menn Vesturheims hófu þegar samtök í'yrir frumkvæði Coolidge forseta og Mellons f jármálaráð- herra um að koma í veg fyrir að þær ráðagerðir gætu borið ár- angur, og nú munu þær úr sög- unni. Frakkar skulda Bandaríkj- unum 4221 miljónir dollara, en samningar þeir, sem þeir eiga kost á fara fram á, að þeir greiði 2008 miljónir, eða 47% af skuld- unum á 62 árum, fyrst um sinn 30 milj. á ári, en síðan hærri og hærri árlega upphæðir, hæst 125 miljónir. Franska þjóðin verður með öðrum orðum að losna úr skuldum við Bandarikin þangað til þau börn sem nú liggja í vöggu eru komin á sjötugs ald- ur. Mikið hefir verið rætt um sið- ferðislegan rétt Ameríkumanna til þess, að ganga eftir fc'því er þeir lánuðu Frökkkum til þess að geta haldið út í ófriðnum. Bandaríkjainenn gerðu málstað Frakka að sínum málstað í ófrið- árlok. Þeir unnu stríðið saman, ' en sigurinn hafði kostað Frakka margfalt manntjón á við Ame- ríku, sem lengst af sat hjá og græddi offjár meðan Evrópuþjóð- irnar börðust. Og skuldir sinar stofnuðu Frakkar til þess að geta keypt nauðsynjar sínar með ok- urverði írá Ameriku. Það er því nokkur von þótt Bandaríkjamenn hafi sætt mis- jöfnum dómum í Evrópu fyrir kröfuhörku sína við Frakka. Bretar hafa að minsta kosti litið öðrum augum á stríðsskuldirnar en þeir. Bretar áttu yfir 2000 miljónir sterlingspunda hjá bandamönnum sínum er stríðinu lauk, en skulduðu hinsvcgar Ameriku 935 miljónir punda. Þeir gerðu það að tillögu sinni 1922, að allar stríðsskuldir yrðu látnar niður falla. En Bandarík- in höfðnuðu tillögunni. Nú hafa Bandaríkin samið við Breta um að þeir borgi 82% af skuldunum og við ítali um að þeir greiði 26% af sínum skuld- um. En um samning þann er Frakkar eiga kost á, er það að segja, að þeim vex ekki fyrst og Mellon. l'remst í augum sú upphæð sem af þeim er krafist. Hitt þykir þeim ósanngjarnara, að Banda- ríkin, sem hafa undirskrifað friðarsamninginn við Þjóðverja og þar með siðferðislega skuld- bundist til að tryggja fram- kvænid hans, eru ófáanleg til þess að setja i væntanlegan skuldasamning við Frakka á- kvæði þess efnis, að hann megi endurskoða ef skaðabótagreiðsl- ur Þjóðverja bregðast. Nýjustu fregnir herma, að Poincaré muni nú gera síðustu tilraunir til þess að fá Banda- ríkjamenn til þess að ganga að slikum ákvæðum, en vonlítið er talið að þær beri árangur. Fjármál Evrópu. Ýmsir af merkustu fjármála- mönnum Evrópu og Ameríku (þ. á. m. auðmaðurinn Morgan og forstjórar Frakklandsbanka, Englandsbanka og þýska rikis- Foch marskálkur frægasti herforingi Frakka úr striðinu inikla, varð 75 ára 16. þ. m. Hann var sjálfboðaliði í stríðinu 1870—71, en gekk síðan á herforingjaskóla og náði brátt æðstu metorðum i franska hern- um. Þegar stríðið mikla hófst, hafði hann verið kennari i hern- aðarlist í fjölmörg ár. Honum voru þakkaðir ýmsir stórsigrar franska hersins, t. d. sigurinn við Marne 1914, sem varnaði Þjóðverjum að komast til París- ar. í ófriðarlok var honuni falið æðsta vald yfir öllum her banda- 'inanna á vesturvigstöðvunum. Hann réði niðurlögun Þjóðverja og setti skilyrðin fyrir vopnahlés- samningunuin 1918. Sumarið eftir var hann gerður að mar- skálk. bankans) hafa senl í'rá sér ávarp um fjárhag Evrópu. Telja þeir að hann verði best reistur við með afnámi alls þess er nú hindr- ar frjálsa alþjóðaverslun, einkum tolla, innflutnings- og útflutn- ingshafta. Skora þeir á stjórn- málamennina að beita scr fyrir breytingum í þessa átt. Times telur tillögur fjármála- mannanna skref í rétta átt, þótt afnám tollverndar sé ekki vænt- anlegt, nema úr rætist gengis- máluni ýmsra þjóða. Frönsku blöðin telja tillög- urnar sprotnar al' góðum hug, en efast um að þær reynist fram- kvæmanlegar. Coolidge Bandaríkjaforseti er sagður andvígur tillögunum. Norðmenn fráhverfir banni. Óeiröir á Spáni. Danska orðabókin, sem lengi hefir verið uppseld, kemur iit, mjög mikið aukih og endurbætt siðast í næsta mánuði. Veldisdagar Primo de Rivera virðast taldir. Liðsforingjaupp- reisnin í sumar sýndi þverrandi fylgi hans innan hersins og þá kom einnig greinilega í ljós, að Alfons konungi er ósárt um þótt hinn einvaldi forsætisráð- herra hröklist úr sæti. Þegar uppreisnin hafði verið bæld, greip deT\ivera til þess úr- ræðis, að skjóta því undir þjóð- ardóm, hvort stjórn hans skyldi sita ál'ram. Var leilað undir- skrifta meðal almennings undir traustsyi'irlýsingar til stjórnar- aririnar og það jafnvel á kaffihús- um og í kvikmyndaskálum. Blöð hennar tilkyntu að 6 miljónir kjósenda hefðu skrif- að undir. En allur þessi leikur reyndist lítt til þess fallinn að gera de Rivera traustari í sessi, og stöðugt er óeirðasamt í Spáni og haft í hótunum við stjórnina. Síðustu fregnir herma, að de Riverá hafi lýst sig fúsan á að leggja niður völd, en vilji áður kveðja þing saman til þess að skipa nýja stjórn. Myndin yfir þessum línum er tekin í Madrid i sumar, um þær mundir er uppreisnin var. Sést herfylking koma eftir höfuðgötu borgarinnar, en-í baksýn er kon- ungshöllin. Norömenn fráhverfir banni. Úrslit þjóðaratkvæðisins um bannið í Noregi urðu þau, að 525 þús. greiddu atkvæði gegn banninu en 410 þús: með því. 1919 féllu 489 þús. atkv. með banni, en 304 þús. gegn því. 1 sveitunum voru þá 70% atkv. með banni, en 30% gegn því. í borgunum voru 55,5% með en 44,5% móti banni. KolaverkfalliQ í Englandi. Kolaverkfallið á Englandi hefir nú staðið fram undir hálft ár "og verið viðskiftalifi og fjárhag Breta tilfinnanlegur hnekkir. Öllum tillögum til málamiðlun- ar hefir verið hafnað, ýmist af öðrum aðila eða báðum. Síðustu vikurnar hefir þeim verkamönnum fjölgað jafnt og þjett, sem telja verkfallið tap- að og hafa tekið upp vinnu að nýju fyrir það kaup, sem náma- eigendur vilja greiða. Er nýlega símað að um 230 þús. sjeu nú komnir til vinnu aftur, eða rúm- ur fimti hluti verkfallsmanna. En nærri má geta, að hinum, sem ekki vilja láta sig, muni þykja aðstaðan versna með hverju þúsundi sem byrjar vinnu aftur, enda ákváðu þeir fyrir skemstu með miklum meirihluta að láta nú til skar- ar skriða og íieyta síðustu úr- ræða gegn námaeigendum. Þeir samþyktu að allir þeir, er starfa að því að verja kolanámurnar tjóui af völdum vatns, sem i þær leitar, skyldu ganga frá vinnu eftir hálfan mánuð, ef

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.