Vörður


Vörður - 30.10.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 30.10.1926, Blaðsíða 1
41» RHstjóri og ábyfgð« armaður Kristján Albertson Túngötu 18. Afgreiðslu- og inn- heimtumaður Ásgeir Magnússott kennari. U£^efaadi i IMí Össt j örn ítaaldsfloUlísins. IV. ár. ISeykjavÍK 30. okt. Iö20. 45. blað. Berges-málö. 1 sumar var skýrt frá því hjer i blaðinu, að norska Stórþingið hefði ákveðið að stefna Ber'gc fyrv. forsætisráðherra og ráðu- neyti hans fyrir ríkisi'jett vegna hjálpar þeirrar er stjórnin veitti Handelsbanken í Osló bak við þingið og í heimildarleysi meðan f járkreppan var verst í Noregi Myndin yfir þessum línum er fært að því sterk rök, að ef af fyrsta fundi ríkisrjettarins, en hann skipa 26 lögþingsmenn og í) hæstarjettardómarar. Ríkis- rjetturinn kemur saman í fund- arsal lögþingsins. Rannsókn málsins hefir enn leitt fátt nýtt i ljósi. Hinir á- kærðu ráðherrar virðast hafa Handelsbanken hefði verið lát- iiin loka 1923, eftir að tveir aðr- ir gjaldþrota, þá hefði það haft þau áhrif á lánstraust Norð- iuanna út um heim, sem í'jár- hag þeirra hefði getað slafað voði af. ÍÞRÓTT ÍÞRÓTTANNA. ElU's og lcsendur blaðsins væntan- lega muna, lofaði jeg í fyrra að geta þess, þegar fyrstu konunni tœkist að synda yfir Ermasund. Og er meiri á- stæða til þess að efna það loforð, þár sem ylkublöðin bafa varla minst á þau heimsmcrltu tiðindi, og hafa þó tök hennar vera jafn lilþrifamikil og Kahanameku, þess, er vann 100 stiku karlasundið. Oeirþrúður er karlmann- lega vaxin; meðal há, sterkbyggð og nokkuð þrekin. f fyrra (16. júni) synti Geirþrúður á milli Sandy-Hook-höfða og New- Vonkborgar (vegalengdin er 21 ensk míla) á 7 kl. stnndum 11 min. og 32 sek., og var það á skemri tíma en nokkrum liafði áður tekist það. Eftir þessa sundraun, yar alment álitið þar vestra, að Geirþrúður mundi geta synt yfir Ermasund. Með aðstoð góðra manna fór hún til Norðurálfunnar, og gerði tvœr tilraunir til að synda yfir sundið, en tókst ekki, þrátt fyrir dugnað sinn. Héldu þá margir, að hún muudi leggja árar í bát, bæði vegna fjárskorts, og þess, hve hún var ung I nlNGSTOWN ^f HAPGRISNE.7 Gertrude Ederle. fimin sundgarpar leyst þessa sund- þraut af hcndi i sumar. Bandarikjakonan, Gertrude Ederle, sem jeg vil nefna Geirþrúði, hefir i mörg ár verið talin ein af fremstu sundkonum heimsins. Hún var meðal þeirra sundmeyja er Bandarikja- menn sendu á síí tstn og næst sið- Ustu ÓlympÍMleiki. Jeg sá Geirþrúði á Ólympiuleikjunum í Andwerpen 1920; tók hún þar þatt í sprettsundi. Hún svam ameriskt skriðsund (crawl) prýBHega, enda hlaut hún þar verð- laun & 100 stikum. Mjer virtist sund- -S^8^;> Sundleið G. Ederle. (þá 17 ára) og óhörðnuð til slikrar þol- raunar. En það fór á annan veg; hún fjekk lán (5000 dali hja auðmanni), og eftir það var henni ckkert að vanbún- aði að freysta þessa þolsunds á ný; hun hafði og reynsluna að baki sjer frá árinu áður. Geirþrúður hóf sundið 10. ágúst frá Frakklandi (Cap Grize-Nes). Hún lagði hratt af stað, og vegnaði vel á leiðinni; enda var hv'in með afburðum heppin með veður og strauma, að þvi er er- lend blöð scgja. Má sjá af meðfylgj- andi linurifi yfir sundleiðina, að svo hefir og verið. Sundleið hennar er til- tölulega bein, cn venjulega bera straumar sundmanninn, svo af leið, að sundlciðin líkist einna mest stafnum M, og verður sundið þá vitanlega lengra og erfiðara, en annars myndi. En þó liiín hafi verið heppin að þessu leyti, þá var töluverður öldugangur er leið að sundmörkum; 20 feta báar voru bylgjurnar. En alt fór vel að lok- um, og bún var aðeins l'i kl. stnndir og 39 min. á leiðinni, og var það nýtt met. Geirþrúður var óþjökuð að sjá er hún steig á land, enginn af fyrirrenn- urum liennar (fimm) höfðu synt yfir sundið á jafnskömmum tíma og Geir- þrúður. Er 'hún sannarlega vel að heimsfrægð sinni komin, fyrir þetta sundmet sitt. I3að var breski sundkappinn, Wil- liam liurgess, sem æfði Geirþrúði, og lagði á ráðin, bvenær best væri að leggja af stað. Hann hafði lika reynsl- una, þvi 19 sinnum hafði hann reynt þolsundraun þessa, áður en honum tókst hún. í sumal' hafa óvenjumargir reynt að synda yfir Ermasund; og hefir það borið þann árangur, að aldrei hafa fleiri sundgarpar lokið þessari und- raun á sama ári, als fimm. Geirþrúð- ur var sú fyrsta; þá frú Carlson dönsk að ætt (28 ára að aldri og 2ja barna móðir). Hún var á lciðinni 15 kl. stundir og 38 min. Maður hennar var leiðsögumaður í fylgdarbátnum. Hinn þriðji var Þjóðverji, Wierkötter, að nafni, á 12 kl. stundum og 42 min. Næstur var frakkinn, Georg Michel á 11 kl. slundnm og 5 min., og er það met. Lestina rak Englendingur, að nafni Leslie Norham Dereham, & 13 kl. stundum og 56 mín., og hlaut hann 1000 sterlingspunda verðlaun, er Þjóðmál. I. Landkjör. Yör&nr gat þess i sumar, að óvíst væri hvort landskjör þyrfti að fara fram i haust, að orka þætti tvímælis um, hvort ákvæði laganna heimiluðu að varakjör- brjef yrði gefið þriðja manni þess lista, er Jón Magnússon haf'ði verði kosin á — úr því að áiinar maðurinn var látinn, Sigurður Sigurðsson ráðanauthr. Merkir lögfræðingar töldu heimilt að gefa þriðja mannin- uin kjörbrjef (og vafalaust hafa höfundar laganna ætlast til þess að svo yrði gert, ef eins stæði á og í sumar). Hins vegar var svo hörmulega gengið frá ákvæðum laganna um varamannskjörbi'jef, að horfið var að því, að láta kosningu fara fram á einum þingmanni um land alt. Það er augljóst, að breyta verður lögunum um landkjör. Það má aldrei geta komið fyrir aftur, að stofnað sje til kosn- ingu um land alt til þess að kjósa einn fulltrúa í Efri deild. Slik kosning bakar ríki og landsmönnum óhæfilegan kostn- að, beinar og óbeinar. En væri ekki jafnframt á- stæða til að fara að taka til í- hugunar, hvernig landkjörsfyr- irkomulagið í heild sinni hefir reynst? Hverja kosti og hverja galla það hefir — og hvort vert sje að það haldist? Ritstjóri þessa blaðs fær ekki sjeð, að það skipulag hafi neina kosti ,að kjósa f jórða hvertv ár þrjá fulltrúa til Efri deildar, og það með þeim hætti, og allir kjósendur innan 35 ára aldurs sjeu sviptir rjetti til þátttöku i þeirri kosningu. Þetta l'yrir- enskt blað hafði heitið þeim Iíreta, sem gæti synt yfir Ermasnnd á skemri tíma en Geirþrúður. Sundmenn undu því hálf illa, að kvenmaður skyldi hafa synt á skemstum tima á milli Englands og Frakklands, og má vera að kappið hafi þessvcgna verið meira i sumar cn áður, að synda yfir sund- ið. Á meðal þeirra sem reyndu i sum- ar voru tveir Norðmcnn: Farslad og Thorsen; en hvorugur þeirra komst alla leið, voru báðir óheppnir með veður og strauma eins og fleiri. Ymislcgt hafa menn sjer til afþrey- ingar, er þeir leggja i slíka þolsund- raun. Altítt er að hljóðfærasláttur sé i leiðsögubátnum sundköppunum til skemtunar. Brcska sundkonan M. Gteitze Ijet sjer þó ekki nœgja minna en heila hljómsveit til að ljetta sjer sundið á leiðinni, en henni tókst þó ekki að ná markinu. Það þykir eigi enn fullreynt, hve hægt sje að synda á milli Englands og Frakklands a skömmum tima. f Banda- rikjunum hafa menn látið sjer þau orð um munn fara, að ef Weismuller, mesti sundkappi þeirra, reyndi þolsund þetta, myndi hann eigi verða lengur á leiðinni en 7 kl. stundir. — Jeg held þeir ættu að lofa bonum að reyna. Fyrsta vetrardag. Bennó. komulag er óhæfilega kosnað- arsamt, auk þess sem það er ranglátt og ekki á viti bygt að gera körlum og konum á aldr- inum milli áttræðs og níræðs hærra undir höfði um áhrif á þjóðmál, en fólki sem er í fullu fjöri og ber hita og þunga dags- ins í starfslifi þjóðarinnar. En höfuðókostur landkjörsins cr þó vafalaust sá, að það flyt- ur foringja flokkanna i'ir Neðri deild og upp í Efri deild. Flokk- arnir skipa vinsælustu og þjóð- kunnustu mönnum sínum efst- um á landskjörlistana, til þess að afla þeim svo mikils fylgis sem frekast er hægt — og byrja á foringjunum. Heimastjórnar- menn kusu Hannes Hafstein og Jón Magnússon inn í Efri deild, Sjálfstæðismenn Sigurð Eggerz, Framsóknarmenn Jónas frá Hriflu, lhaldsmenn Jón Porláks- son og Jafnaðarmenn Jón Bald- vinsson. En hinsvegar eiga í'oringjar flokkanna að rjettu hcima í Neðri deild, sem er höfuðmál- stofa þingsins. Og sjerstaklega kemur það sjer illa fyrir stjórn- arandstæðinga á hverjum tíma, ef foringjar þeirra eiga ekki málfrelsi í þeirri deild þingsins, sem er áhrifameiri um öll stör- mál og þar sem höfuðviðureign flokkanna að jafnaði fer fram. Það sem hjer er sagl um land- kjörsfyrirkomulagið, er ekki sagt i nafni þcss flokks, sem að Verði stendur, þvi til breytinga á því hefir hann enga afstöðu tekið. En ásla'ða virðist til þess að hel'ja umræður um, hvort heppi- legt þyki að landkjörið haldist, eða hverfa skuli að þvi skipulagi, að allir þingmenn sjeu kosnir í einu og til jafnlangs tima. II. Kosningarnar. Enda þótt margir bjartsýmr íhaldsmenn hafi talið nokkra von á algjörum sigri B-listans hjer í Reykjavík, þá mun þó all- ur þorri manna hafa talið víst, að svo mundi fara, sem raun varð á, að hvor listanna kæmi að einum manni. Ekki þarf að efa, að þessi vissa hafi dregið meira úr kjörfundarsókn þess flokks- ins, sem sterkari var og örygg- ari um kosningu fyrsta manns á sinum lista og að atkvæða- munur flokkanna hafi því orðið minni en annars hefði mátt gera ráð fyrir. Íhaldsmenn hafa þó alla ástæðu til þess að vera á- nægðir með úrslitin. Ef kjósa héfði átt 4 menn í stað tveggja, þá hefði listi þeirra komið að 3 mönnum og er því ekki að efa hvernig kosningarnar í Reykja- vík muni fara að hausti. Við landkjörið í sumar varð það bert, að Framsóknarflokk- urinn er hættur að vaxa, þrátt

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.