Vörður


Vörður - 30.10.1926, Blaðsíða 3

Vörður - 30.10.1926, Blaðsíða 3
V Ö R Ð U R ur lágkúrulegur að t'raman, vegna þess að hann hafði nú enga loftskeytastöng á fram- toppi; hana hristi hann af sjer í ofviðrinn inikla i desember i fyrra, á leið frá „Hala" til Vest- i'jarða, en fer nú allra sinna ferða án hennar, sendir jafnvel iríi sjer lol'tskeyti eins vel og áðíir. Dóttir min skildi nú við okk- ur, en við „krusuðum" ýmsar krókaleiðir, þurar þó milli stórra og smárra stöðupolla, út á skip. — Ragnar hafði þegar flutt pjönkur mínar um borð og hver maður, „við sinn keip". Var því ekki beðið boðanna, heldur gengið rakleiðis upp í „brú" (stýrishús), eg til þess að koma dóti minu i'yrir, en skipstjóri lil þess að gefa þessar fáu skip- anir, sem með þurfti til þess að losa skipið úr tengslum og stýra því úl í höfnina, í kringum hinn nýja farartámla, garðinn mikla, og nú var- hann ekki i'vafa nm, hver endinn átti að fara a und- an, því að hann hafði verið á sjótrjánuin, en ekki í sveita- vinnu undanfarna mánuði. Þegar komið var i'yrir Akur- eyjarrifið tókum við stefnu á Bollasvið, því nð þar átti að „bera niður" og s.já hvað þar væri i'yrir. Fengum við snarp- an NA-vind, ineð 5° hita, vestur á Sviðið og vorum komnir þangað kl. 9%. Var kastað undir eins, og varpan dregin tvisvar, fram ti! miðnættis, en aflinn var frem- ur litill, poki í fyrra skiftið og slöttungur í síðara skiftið. Þriðjungurinn var þorskur, hitt mest smáýsa og kurlýsa( tvæ- vetur, þriggja og fjögurra vetra) og svo nokkuð af stórum stein- l)ít. 1 þorskinum var veturgam- alt og tvæveturt sandsili, sem aft- nr var troðið af rauðátu. uni útvarpið og blöðin, um eftir- launamál blaðamanna, sjermeni- un blaðamanna o. fl. Hið merk- asta mál sem nætt var, var af- staða blaðanna til norrænnar samvinnu, hvernig þau best gætu unnið að efling hennar. Fyr á tímúm var jafnan l'jand- skapur ineð Noröurlandaþjóð- unuin og oft hafa þær borist á banaspjótum. Fjarri fer því að vinátta þeirra sje enn orðin svo traust, sem skyldleiki og sameig- inlegir hagsinunir gefa von um, að orðið . geti. Forvígismenn þeirra hafa því á siðustu öld beitt sjer l'yrir þvi að efla kynning þjóðanna og eyða fornri óvild. Verður ekki annað sagl, en að það stari' hai'i borið rikan ávöxl, þó að þeim enn hætti við að óvirða hvor aðra, hvenær sem eitthvað ber á milli, og má i því sambandi vitna í ýins sær- andi mnmæli, sem fallið hal'a út af deilu Norðmanna og Dana um Grænland. Augljóst er að blöðin geta átt sterkan þátt í því að sætta þjóðir eða egna þær saman, og er því norræn samvinna sjálfkjörið höf- uðmál á dagskrá norræns blaða- mannaþings. Sviinn Harald Sohlman hóf umræður um þessi mál og varpaði fram þeirri spiirniiigu, hvernig blöðin fengju best styrkt samvinnu og vináttu- bönd með Norðurlandaþjóðun- nnum. Talaði hann rólega og skipulega, en varaðist að koma Skipstjóra líkaði ekki aflinn, enda þótt honum þætti ýsu- mergðin óvenjumikil — og var kærkomin til soðs á skipinu, og var þvi haldið af stað aftur og suður fyrir land. Sofnaði jeg út af Garðskaga og vissi hvorki í þennan héim nje annan, fyrri en jeg vaknaði kl. 5 um morguninn austarlega í Grindavikursjó, á vanalegri skipaleið austur fyrir Iaiicl. Var ekki sumarlegt að líta til landsins, þvi að öll fjöll voru hvít af hinum nýfallna snjó. Fengum við snarpan NA. vind í Eyrarbakkabugnum, en um há- degi fórum við framhjá Vést- mannaeyjum. Þar var logn — í skjólinu af Eyjafjallajökli — og svo var það austur með, austur undir Mýrdalinn, og sló jafnvel fyrir hafgolu, en auðsjáanlega hvass NA-vindur fram af fjöll- linum; virtist svo sem hafræn- an væri afturkast vegna loft- þynningar framan undir fjalla- brúnunum. Snjórinn var farinn að mestu úr fjöllum hjer og eiris úr Eyjum. Strjálingur var af enskum og þýskum togurum út af Eyja- fjöllum og 25, flestir þýskir, út af Vík, úr þvi var fátt eða ekkert af togurum. Uni fimm-leytið vor- um við út af Kötlutanga, sand- oddanum, sem Kötlugosið skol- aði fram 1918, og er í svipinn syðsti oddi landsins, þar sem hann nær 2 km. lengra suður en Dyrhólaey. Af fuglum var dálít- ið slangur austur með söndun- um, helst svartfugl, súla og skúmur. Sigldum við svona allan daginn og næstu nótt, og vorum kl. 8 að morgni hins 13. í miðri Lónsvik. Frh. að viðkvæinum atriðum i skift- um þjóðanna. Hið markverðasta nýmæli, sem hann óskaði að rætt yrði, var sú tillaga, að öll höfuðblöð á Norðurlöndum skyldi mánaðlega flytja yfirlits- greinar um helstu viðburði, sem gerðust með hinum þjóðum, merkustu mál og hreyfingar, sem þar væru á dagskrá — og að þessar greinar skyldu birtast á tungu þeirrar þjóðar, sem um væri að ræða. Á þennan hátt myndu t. d. Danir smám saman venjast því að lesa i mánuði hverjum nokkrar greinar á sænsku, og Svíar á dönsku. Og þegar öllum almenningi væri orðið það ljóst, með hve litilli fyrirhöl'n þcir gætu lesið mál hinna Norðurlandaþjóðanna, þá myndi hann smám saman fara að lesa blöð og bókmentir þeirra, en þetta myndi stórum efla kynni þjóðanna og vináttu þeirra. Var þessari iillögu tekið ágætlega al' flestum ræðumönn- uin, og kvað t. d. Fröisland, höf- uðritstjóri Aficnposten í Osló sig i'úsan á að birta í blaði síjiu, greinar á hinum norrænu tung; unuin, er flytti eitthvað mark- vert al' frændþjóðum Norð- manna. Þegar Sohlman hafði lokið ræðu sinni, kvaddi sjer hljóðs einn af kunnustu blaðamönnum Norðmanna, Nils Vogt og flutti harða og berorða ádeilu á til- raunir einstakra blaða í Noregi Á tæpu vaöi. Svar til sjera L. Knudsens. III. Sr. L. hneyxlast mjög á því, að i tillögu okkar minni hluta manna, er óskað eftir að i vænt- anlegri nýrri kenslubók í kristn- um fræðum verði prentuð „ein- föld og skýr trúarjátning á breiðum grundvelli". Gefur hann það í skyn, að þetta hafi verið það sem greindi tillögurn- ar efnislega og um það hafi ver- ið barist á fundindum. Þarna hlýtur sr. Ludvig að halla rjettu máli, því í tillögunni, sem borin var upp á fundinum stóð aðeins: einföld og skýr trúarjátning, en orðin „á breiðum kristilegum grunduclli", stóðu í uppkasti mínu til tillögunnar og af því mér fanst þau ekki mega miss- ast tók eg þau aftur upp með- samþykki hins tiílögumannsins, Kristjáns á Brúastöðum, en mjer hafði láðst að gera athugasemd um þetta í grein minni í „Tím- anum". Ef efnismunur tillagn- anna hefir aðallega Iegið í þess- um orðum, þá gat ekki verið um hann barist á fundinum. Ákæra sr. L. um að jeg hafi skýrt rangt frá Blönduósfundinum, fer því að verða á litlum rökum bygð. Eg hef nú skýrt frá efni beggja tillagnanna og getur þvi hver sem vill dæmt um, hvor okkar sr. L. l'er með réttara mál. Jeg gat þess í grein minni, að invkill skoðanamunur hefði komið frani á fundinum, en að hann hefði ekki komið fram í tillögunum, og það stendur enn óhrakið. Atkvæðagreiðslan um tillögurnar sannaði ekkert um, hve margU' væru skoðanabræður sr. Lúðvígs á fundinum og við tillögumenn minnihlutans ljet- og Danmörku, til þess að ala á tortrygni og óvild milli þjóðanna í báðum löndum: „Samuel Johnson sagði einu sinni, að síðasta úrræði þorpara væri að gerast eldheitur ættjarð- arvinur", sagði V.ogt. „Þessi orð hai'a reynst sönn á ýmsum tím- um og með ýmsum þjóðum. Þó að þau eigi siður við á Norður- iöndum en yáða annarsstaðar, þá er samt of niikið i norrænum blöðum al' eitruðum títuprjóns- stungum til nábúanna, af rang- færslurn, ýkjuni og óheiðarleg- um frásögnum um það sem sagt er, hugsað og gert með frænd- þjóðunum. Svo jeg nefni dæmi, þá hefir nokkrum dönskum og norskum blöðum tekist að vekja skaðvænlegan kala milli þjóð- anna. Er það ekki furðulegt og ó- eðlilegt, að það sem manna á meðal er talið ósæmilegur tónn og ilt uppeldi, þykir pi-ýðilega þjóðlegur andi í blaðadeilum! Menn taka stórt til orða og vilja sv<> heita ættjarðarvinir! Jeg játa það, að jeg heí'i nokkra ótrú á þeim inönnum, sein alt af hafa nafn ættjarðar- innar á vörunum og jafnan ganga opinberleg í þjóðbúningi. Ættjarðarást er jafnsjálfsögð eins og ástin á föður og móður. Það er engin þörf á að flagga sinkt og heilagt með þeirri til- finningu. Meðan stríðið mikla var háð, voru það þeir, sem um okkur í ljettu rúmi liggja, hvor tillagan fengi fleiri atkvæði. Aðaltilgangi okkar var náð hvor þeirra sem varð ofan á, því mein- lokan í löngu tillögunni vissum við að mundi aldrei komast lengra enda gerðum við enga til- raun til að „nappa" tillögu okk- ar atkvæði. IV. Jeg vik nú að orðunum „á breiðum kristilegum grundvelli". Útaf þeim orðum spinnur sr. L. langan lopa í grein sinni, og er því rjett að athnga þau nokkru nánar, þar sem þau snerta mest það, sem okkur greinir á um. Hann segir að frelsarinn sjálfur og allir byggingameistarar leggi aðaláhresluna á, að grundvollur- inn sje traustur, að bygt sje á bjargi en ekki á sandi. Nú koma þeir síra Björn og fjelagar hans og leggja áhersluna á, að hann sje breiður og náttúrlega lang- ur að sama skapi", segir sr. L. Af þessu dregur hann svo þá á- lyktun, að við viljum byggja á sandi. 1 huga sr. L. fellur það saman, að byggja á sandi og byggja á breiðum grunni. Hver fær skilið þá. rökfærslu? Sr. L. segir, að á breiðum grunni megi byggja marga kofa og kumbalda. Þetta er víst eitthvað alveg nýtt. Jeg þekki þess minsta kosti eng- in dæmi, að á sama húsgrunni sjeu bygð mörg hús. En hitt hilt kannast jeg við, að á breið- um grunni megi reisa stærra, staGbetra og veglegra hús en á mjóum. I því húsi geta feiri rúm- ast, þvi verður síður hætt við að hrynja og á það má koma fleiri gluggum móti sól. Þetta teljum við tillögumenn stóran kost á einu húsi og við álítum, að kirkja Krists eigi að vera slíkt hús, hún eigi að vera traust, höfðust við bak við vígstöðvarn- ar, sem töluðu háfleygast um fósturjörðina og svívirðilegast um óvinina. Hermennirnir, sem hættu lífi sínu fyrir land sitt á hverjum degi, voru orðfáir um ættjarðarást sína". Vogt talaði síðan um þá hættu, sem af þvi stafaði aðWeita þjóð- irnar til reiði, hvora gegn annari. „Við verðum að hætta því, að leita stöðugt að gömlum sárum til þess að ýfa. Hans E. Kink hefir eiliflega rjett fyrir sjer, það er óþolandi smámuna- semi að stagast sí og æ á göml- um pólitískum afbrotum. Frið- þjófur Nansen hefir eilíflega rjett fyrir sjer, þegar hann segir, að hver þjóð biði skaða á sál sinni, ef hi'in ætli að ólundast alla tíð út af gömlum órjetti". Vogt lauk máli sínu með heitri áskorun til norrænna blaða- manna, að gæta varviðar í um- mælum sinum í garð nágranna- þjóðanna, að forðast að spilla vinfengi þeirra. Þegar hann hafði lokið máli sinu, reis allur þingheimur á fætur sem einn inaður og galt honum langt og ákaft lófalof fyrir ræðuna. Vogt er nú maður á efri ár- um. Hann sagði mjer síðar, að hann hefði sótt þingið til þess eins, að flytja þessa ræðu. Og ræða hans varð höfuðviðburður þingsins. — Þeir sem nokkuð þekkja til sænskrar menningar og rúmgóð og björt. Við viljuih ekki byggja á grundvelli, sem hinir og þessir menn hafa lagt, hvort sem þeir heita Lúter eða Lúðvíg. Við óttumst þá að hús- ið verði að lágum kumbalda, sem hrynji fyr eða siðar, en við viljum byggja á kristilegum grundvelli. Við viljum ekki kenna kirkjuna við annan mann en Jesúm Krist, sem við teljum þann eina mann er verðskuldi að nefnast sonur guðs í þess orðs fylstu merkingu og þessvegna sá eini maður er fullkomlega megi treysta. En hann gerði enga aðra kröfu til trúar lærisveina sinna en þá að þeir tryðu á guð og tryðu á sig. Og þegar hann talar um trú þá virðist þar eingöngu átt við barnslegt traust á mátt hans til hjálpar og viðreisnar, sbr. blóðfallssjúka konan, Kan- verska konan, hundraðshöfðing- inn í Kapernaum o. fl. sögur. Það eru fyrst seinni tíma menn, sem hafa ofið utanum þessa einföldu trú öllum þeim grúa kennisetninga, sem hinir ýmsu kirkjukumbaldar verald- arinnar eru reistir á, í stað einn- ar almennrar kristilegrar kirkju. í þeirri kirkju eiga menn að geta rúmast „þó mörg sje skoðun og mörg sje lund". Sr. Ludvíg og skoðanabræður hans virðast ekki vilja viðurkenna, að kirkjan geti verið eins almenn, nema all- ir meðlimirnir sjeu steyptir i einu og sama móti. Þeir virðast ganga fram hjá þeirri staðreynd að skapgerð manna, þroski og uppeldi er með svo ýmsu móti, að aldrei getur komið til mála að allir menn hafi sömu skoð- anir í trúarefnum. Þessvegna er best að hafa þar sem mest svig- rúm fyrir frelsi einstaklingsins, en sameina sig um grundvallar- atriðin þau er sem flestir geta sænskrar lundar, munu fara nærri um hve glæsilega og höfð- inglega var stofnað til þeirra veisluhalda, er gjörð voru þing- inu til heiðurs. Fáir kunna sem Svíar að skapa stemningu í veislusal, að örva það sem ungt er í blóði manna og stilla hug- ina til fagnaðar og fjörs, en þó svo, að yfir öllu sje prúður og tiginmannlegur bragur. ÖIl fjögur kvöldin stóðu stór- veislur með dans og drykkju fram á rauða nótt. Fyrsta kvöldið bauð bærinn Malmö þinginu í veislu. Bærinn Ystad, syðsti bær í Svíþjóð, sendi anns an daginn auka-hraðlest effir þinginu og hjelt því veislu um kvöldið. Hinn þriðja dag buðu sænskir blaðamenn til veislu í Falterbohus, sem er frægt bað- hótel á Suður-Skáni. Síðasta daginn vorum vit> sóttir til Hels- ingborg á skipi og hjelt bærinn okkur veislu það kvöld. Þar tal- aði jeg fyrir minni sænskrar gestrisni, en söngflokkur stúd- enta svaraði með því að syngja hið fagra kvæði Báths til ís- lands: Hvilar i vita skummande vágor - stolt som i saj»an sag- ornas Ö. — Ekki var laust við að sum- ir væru dálítið þreyttir er þing- inu lauk. Jeg fór upp í sveit til þess að hvíia mig. (Og svaf í nær tvo sólarhringa). Kristján Albertson.

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.