Bjarmi

Árgangur

Bjarmi - 01.05.1936, Blaðsíða 2

Bjarmi - 01.05.1936, Blaðsíða 2
34 B J A R M I Trúmálaerindi. Sigurbjörns Á. Gíslasanar við útvarpsumræður h. april þ. ú. ¦ Trúmálavika stúdentafélags- ins, sem hér va,r í bænum fyrir 14 árum, endaði með f jölsóttum umræðufundi í Nýja Bíó, eins og ýmsir muna, þótt við þessar umræður séu ekki nema tveir viðstaddir nú, sem virkan þátt tóku í þeim fundi. Annar þeirra var fundarstjóri þá og er það einnig nú. , Við þessar fyrri umræður skiptust menn aðallega í tvo andstæða flokka, annarsvegar vinir »eldri stefnunnar« eða biblíugtefnunnar, en hins vegar voru vinir spiritisma, guðspeki og svonefndrar nýguðfræði. Enginn hinna mörgu ræðu- manna þá mælti guðleysi nokkra bót, — og ef ég man rétt, var alls ekki minnzt á guðleysi. Hlustendur að trúmálaerind- um útvarpsins undanfarið hafa heyrt, að nú er aðstaðan orðin öll önnur. Enda þótt fulltrúar allra fyrr- nefndra stefna hafi látið til sín heyra í útvarpinu, hafa þeir fremur lítið deilt hverjir á aðra, -hins vegar var »trúleysis« erind- ið svo hvassyrt, að allar líkur eru til þess, að hér verði aðal- ágreiningurinn milli guðstrúar- manna og guðleysingja. Vafajaust er mörgum hlust- endum erfitt að átta sig á öll- um þeim mörgu röddum, sem fram eru komnar um þessi mál, en ýmislegt ætti þó að mega læra af þeim. Vinum guðstrúar er hollt ad endurskoða afstöðu sína gagn- vart herskárri guðleysisstefnu og íhuga jafnframt að hverju leyti þeir geti og vilji vinna saman gegn áhrifum hennar. Vér heyrðum einn formælanda hennar (G. R.) segja, að hún mundi láta útvarpið hætta a.ð flytja messur jafnskjótt og hún fengi ráðið. — Er það næsta trú- legt, þótt annar vinur hennar (P. G.) teldi hana allra stefna frjálslyndasta í trúmálum. Sennilega mundi hún og vilja láta hengja' eða skjóta presta og prédikara., brenna kirkjur eða fylla þær guðlöstunar myndum. Raunar munú flestir telja litl- ar líkur til þess, að guðleysis- stefnan verði svo öflug hérlendis fyrst um sinn, að hún geti beitt oss hinu,m rússnesku. ofsóknum, en séu guðstrúarmenn sundur- leitir og áhugasnauðir, teksc henni að slökkva trúarneistann og stilla viljastefnu hjá sívax- andi hóp unglinga og þroskalít- ils fólks, sjálfu, því og allri þjóð- inni til tjóns. Mörgu trúlitlu, fólki í svo- nefndum yfirstéttum er hollt að íhuga þetta nánar. Því kæru- leysi þess um trúmál er hin bezta aðstoð guðleysi komm- únista. Veit ég vel, að flest þaö fólk kveðst standa fjarri stjórn- málastefnu Jíeirra, og lætur stundum svo sem það hneyksl- ist mjög á gudleysi kommúnista. En þegar þess háttar aðfinning- ar koma frá fólki, sem aldrei hreyfir hönd né fót til stuðn- ings guðstrúnni að öðru leyti, þá furðar mig ekkert á, þótt kommúnistar svari: »Vei yður, þér hræsnarar.« Kirkja og kristindómnr á langflesta einlæga vini meðal alþýðufólks um land allt. Það er það fólk, sem sækir kirkju og trúmálafundi, meðan mikill bluti »fína fólksins« situr heima og sést ekki í kirkjum nema við fermingar og jarðarfarir. En þótt þessu, sé svo farið, get ég alls ekki fyllt flokk þeirra manna, sem kvíða því, ef hing- að til lands skyldi berast sú trú- arhreyfing, sem beztum tökum hefir náð á mörgu yfirstétta- fólki hjá nágrannaþjóðum vor- um síðustu árin. Ég get ekki annað skilið, en að það hljóti að vera gleðiefni öllum sönnu.m vinum kristin- dóms og eiginlega öllum mann- vinum, þegar fólk, í hvaða stétt sem það er, sleppir trúmála- kæruleysi og gerist áhugasamt um kristindóm. Annars ætla ég ekki í þetta sinn að tala nán- ar um Oxfordflokkinn og starf's- aðferðir hans, en get þess eins, að komi hann hingað, er ekkert ólíklegt, miðað við erlenda reynslu, að sumir þeirra, sem nú amast við honum í orði, verði miklu fljótari að ganga honum, alveg á hönd en ég og fleiri mínir líkar. Trúmálaerindin og trúmála- umræðu,rnar ættu að vera mörg- um hjálp til þess að glöggva sig á öllu þessu, sem hér hefir veriö drepið á. En ekki er því að leyna að mjög er ég ósammála ýmsum fleiri ræðumönnum en Pétri Guðmundssyni, og hefir fundizt sumt fremu-r óljóst af því, sem hér hefir verið flutt unidanfarið. Ég deili ekki sérstaklega. á er- indi Péturs Guðmundssonar, því að'séra Árni Sigurðsson hefir svo rækilega hrakið það, og sleppi sömuleiðis að mestu að elt- a^t vi.ð ýmsar fullyrðingar ann- a,ra, sem ég var ósammála, af því að þeir haf a svo lítinn tíma til andsvara. Elg á þar þó eink- u,m og sér í lagi við þá af ræðu- mönnum, sem hér eru ekki við- staddir. Hins vegar leyfi ég mér að þakka Árna lækni Árnasyni og Guðmundi Porsteinssyni bónda á Lundi fyrir erindi I>eirra á fimtudagskvöidið var, Pað er oft talað um trú og að trúa, bæði í þessum útvarps- erindum og end,ra nær á þann veg, að hlustendum er all-erfitt að átta sig á, hvað átt er eigin- lega við með þeim orðum. Að vísu skilgreindi Magnús prófessor Jónsson þau orð vel í erindi sínu hér fyrir skömmu, en lítið bar á hjá sumum öðr- um ræðumönnum, að þeir hefðu af því lært sem skyldi. Þeg'ar talað er um trú sem eintóma samsinningu, einhverra kenninga eða staðhafna, þá er það hrein og bein hugsanavilla að nokkur skuli kenna sig við trúleysi. Allir menn með öllum mjalla hljóta að trúa afar mörgu, sem I^eir hafa engin tök á að sann- reyna sjálfir. Börn og ungling- ar læra t. d. mannkynssögu og landafræði, og trúa því venju- lega að þar sé rétt skýrt frá a. m. k. í öllum aðalatriðum, þótt þeir hafi hvorki séð fjarlæg lönd, né löngu liðna þjóðaleið- toga. Menn læra málfræði fram- andi tungumála í þeirri trú að þeim sé rétt sagt frá merkingu orða og beygingum, þótt þeir ¦hafi aldrei hitt mann frá því landi. Og þannig mætti nefna ótal margt, er sýnir, að það er blátt áfram rangnefni að telja sig við trúleysi. Miklu réttara fyrir þá sem guðstrú hafna að kalla sig guð- leysingja en trúleysingja. En það er í raun réttri jafnvillandi an kalla trúmenn alla þá, sem samsinna þvi, að guð sé til. Eftir íslenzkri málvenju eru þeir einir trúmenn, sem sýna í verki ajð þeir hafa verulegan á- huga á trúmálum, en sá áhugi fylgi ekki samsinningu einni eða varajátningu um tilveru Guðs. »Þú trúir að Guð sé einn, þú gerir vel, en illu andarnir gera það líka og skelfast,« stendur í JakobsbréfL (2, 19). Ég hefi aldrei séð kaldlyndar samsinningar einar valda nein- um straumhvörfum í líferni manna, og skil mjög vel, að þeir, sem ekki hafa öðru kynnzt í trúmálum en, allskonar skoðun- um, alla vega alvörulitlum sam- sinningum þessara eða hinna kenninga,, verði tortryggnir eða efasjúkir. »Hver verður sæll við sína trú,« segja sumir, en þegar ekki er átt við annað með orðinu trú en samsinninguna eina, þá tel ég miklu réttara að snúa þessu við og segja: »Hver verður van- sæll við sína trú«. Kaldar vara- játningar veita enga gleði né styrk og þá sízt þegar á reynir. Mér er engin launung á, að hefði ég aldrei annari trú kynnzt en kaldri samsinningu einhverra trúarkenninga, þá sc ég engar líkur til að ég hefði staðið hér á mælendaskrá með trúmönnum, Guðstrú er meira en samsinn- ing þess, að Guð sé. til eg að cinhverjar sérstakai' skoðanir um eiginleika hans og afskipti af heiminum séu réttar. Hún er traust á góðum, al- máttugum Guði, traust þess, að hann láti ekki einstaklingana afskiptalausa, en heyri bæna- kvak þeirra, og sú komi stund »er sérh^rer rún er ráðin og raunaspurning er oss duldist hér«. Það traust fylgir eingyðistrú yfirleitt, þar sem hún er heit og einlæg, og því eru það bæði kristnir menn, únítarar, Gyð- ingar og Múhameðstrúarmenn, sem geta eignað sér þá trú. Og því er ekki að neita, að hún hefir margoft góð áhrif á alla framkomu og breyíni Jjeirra,. sem hana eiga. Guðleysingjar og áhugasnauð- ir varajátningamenn, hvað sem þeir kajla sig, ættu ekki að gera lítið úr þeim styrk og þolgæði, sem slíkt trúa,rtra.ust veitir Jieim, semeiga. En kristin trú er Jx> í innsta eðli sínu annað og- meira en þetta traust eins og- prófessor Magnús Jónsson benti réttilega á. — »Hún er sá dularfulli kraft- ur, sem kemur mönnum í sam- félag við Krist og Guð«, sagði hann og ég bæti við: Hún er sú hönd, sem vér þiggjum með fyr- irgefningu synda fyrir Jesúm Krist og fullvissa um, að vér séum komnir í lífssamfélag við Drottin himins og jarðar. Veit ég vel, að þeir, sem ekki hafa sjálfir reynt J>enna líraft, eða eiga enga slíka vissu, telja þetta oftrú eða ímyndun. Ég á- felli þá ekki fyrir það, því að eg hefi sjálfur verið í þeim hóp árum saman, og þekki mætavel af eigin reynslu flest undan- brögð óendurfædds marnis til að koma sér hjá að játa fyrir sjálf- um sér og Guði, að þessi trúr eða trúin í þessari merkingu, sé perlan dýra, sem aldrei verði of dýrt metin. Af því að verið var í einu er- indinu í fyrrakvöld, að hnjóta dálítið í barnalærdómskverið eftir Helga Hálfdanarson, tel ég mér skylt að geta þess í þessu sambandi, að það kver hefir mér bezt reynzt af öllum frumsömdum ísl. bókum og var mér ómetanlegur leiðarvísir á örlagaríkustu stundum æfi minnar. Ég dvaldi meðal fólks í fram- andi landi, sem talaði um að það ætti trúarvissu eða örugg-

x

Bjarmi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarmi
https://timarit.is/publication/379

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.