Heima er bezt - 01.03.1952, Blaðsíða 4

68
Heima er bezt
Nr. 3
Það hverfur margt með okkur
eftirlegukindunum."
„Og finnst þér þá ekki, að all-
ar þessar breytingar, sem orðið
hafa síðustu áratugina, séu flest-
ar til hins verra?“
„Nei, nei, nei, það voru ekki
mín orð, góði! Okkur hefur far-
ið fram, fleygt fram. Nú er mun
betur búið að mönnum og
skepnum. Og það er lóðið. Ekki
vildi ég lifa upp ævina mína,
ekki fyrri hlutann, þótt ég ætti
þess kost, hef þó lifað margan
glaðan dag . . . En ég var að tala
um smalastarfið. Tíu ár var ég
hjá Eyjólfi samfleytt, alltaf
smali, lengst á Mælifellsá: átta
ár. Þaðan fór ég svo til Ólafs
alþm. Briem á Álfgeirsvöllum í
þeim sama hreppi. Mér féll þar
vel og var þar fjögur ár smali.
Snemma fór ég að hafa marka-
töfluna með mér í hjásetuna eins
og til afþreyingar, en ég gugn-
aði á að læra hana, enda aldrei
gefinn fyrir bókina, — fátækari
en svo, að ég fengi að hnýsast í
slíkt. Ég lærði aðeins kverið og
gekk það sæmilega, en aldrei hef
ég lært að skrifa. Það mun hafa
þótt óþarfi . . . En ég held mér
hafi gengið furðanlega að læra
ýmislegt utan bókar, eins og t. d.
mörk, er ég lagði á minnið. Ég
held ýkjulaust, að ég hafi um
nokkra áratugi kunnað skil á
mörkum vestan Vatna í Skaga-
firði, mörkum Húnvetninga og
Biskupstungnamanna, — og
eitthvað kann ég af mörkum
þeirra austan Vatna.“
„Og hvencer vaknaði fyrst
áhugi þinn fyrir þessari mennt?“
„Ég var þá hjá Eyjólfi heitn-
um. Ég fékk að fara í Stafnsrétt,
þegar ég var tólf ára, og þá tók
ég vel eftir öllu.“
„Hvað heldurðu, að þú hafir
verið oft í Stafnsrétt?“
„Ætli ég hafi ekki verið í flest-
um réttum þar frá því ég var
tólf ára!“ Og nú getur Hjörleif-
ur ekki stillt sig um að hlæja, því
að minningarnar þaðan eru svo
margar, og flytja með sér yl, sem
birtist í hýru brosi á andliti hans.
„Og hvað heldurðu, að þú haf-
ir oft farið suður Kjöl og um
aðra fjallvegi?“
„Þú spyrð alltaf spurninga,
sem ég get varla svarað. Ég hef
farið geysioft um hálendið, en
hve oft, man ég ekki.“
„Jœja, ölessaður segðu mér nú
frá einhverju, sem við hefur bor-
ið í Stafnsrétt, en þar hefur
jafnan verið margt um manninn
og stundum róstusamt . . .
„. . . Biddu fyrir þér! Þar er
líf, líf og tilþrif — stundum úr
góðu hófi — hér áður. Þá var
Margrét í Stafni, gæðakonan,
sem gerði þann bæ frægan. Um
hana má lesa í prentuðum þátt-
um úr Húnaþingi. Og þá kom
Eyjólfur í Stafnsrétt, kom sagði
ég, kom, söng og sigraði . .
„Þeir hafa víst löngum verið
óeirðaseggir, Húnvetningar . . .“
„Óeirðaseggir . . . Húnvetning-
ar, segirðu? Nei, nei, nei, talaðu
ekki illa um þá í mín eyru; al-
veg tilgangslaust, góði. Þeir hafa
alltaf reynzt mér vel. ■— En það
er mannsbragur að þeim, Hún-
vetningum, rétt eins og Skag-
firðingum . . . Jú, þú varst að
tala um Stafnsrétt. Þá er fyrst
að segja frá henni Margréti.
Viku fyrir réttir var hún vön að
fara norður á Sauðárkrók og
sækja matföng og eitt brenni-
vínskvartil fyrir hátíðina. Hún
fór þessar ferðir ævinlega sjálf,
ár eftir ár. Bjarna, manni henn-
ar, tókust miður slíkar ferðir, —
þótti gott í staupi. Þriðjudags-
kvöldið fyrir réttir skammtaði
hún Bjarna einn pott brennivíns,
en setti að skilyrði, að hann
kæmi ekki inn í eldhúsið á
Stafni, meðan sala færi þar
fram, en Margrét seldi veiting-
ar. Hafði hún jafnan hlóðir í
einum dilknum — dilknum hans
Magnúsar í Gilhaga — og hitaði
þar kaffi, sem hún seldi eða gaf,
jöfnum höndum, því að rausnar-
kona var hún mikil . . . Nú, jæja,
einu sinni man ég, að hann
Bjarni gekk á gerða samninga,
enda ofurölvi, ruddist inn í eld-
húsið til Margrétar, veður með
höndina ofan í skál með púður-
sykri og fær sér hraustlega í nef-
ið. Margrét átti til að vera nokk-
uð snögg, snarast þá að honum
og segir: „Ertu nú orðinn vit-
laus, Bjarni? Farinn að taka
púðursykur í nefið!“ — og rak
hann svo öfugan út.
Ég var áðan að tala um hann
Eyjólf á Mælifellsá. Einu sinni
bar svo við, að Guðmundur í
Vallholti Sigurðsson fékk lánað-
an hest handa Valdimar, syni
sínum, í fyrri göngur. Þegar í
Stafnsrétt kemur, ber svo við, að
Eyjólfur, sem þá var dálítið
hreifur, sér, að hesturinn er
haltur, snýr sér því að Guðmundi
og skipar honum að fara með
hann heim heldur en að láta
Stafnsrétt.