Heima er bezt - 01.03.1952, Blaðsíða 22

86
Heima er bezt
Nr. 3
ar. Til eru einnig fyrirmyndar
synir. Um það vitnar bréf frá dá-
lítið montnum stútent frá Al-
exandríu. „Aurelius Dios til
hans ágæta föður, Aurelius Or-
eion, komdu margblessaður! Ég
bið daglega fyrir þér til guðanna
héma, vertu áhyggjulaus, pabbi,
hvað snertir nám mitt, ég tek á
öllu sem ég á til, og vona að mér
gangi vel“. Svo endar bréfið með
mörgum kveðjum til frænda og
frænku.
Nú lítum vér í samning milli
lærlings og meistara og komum
þá inn á svið daglega lífsins.
Samningurinn er frá árinu 66 e.
Kr. Ungur maður ætlar að læra
að vefa og faðir hans gerir
samning við meistara hans:
„Tryphon, sonur Diompios, sem
var sonur Tryphons — móðir
hans heitir Thamunis, dóttir
Omophris — gerir samning við
vefarann Ptolemæus, sonar
Pausirions, sonar Ptolemæus —
móðir hans heitir Ophelus, dótt-
ir Theons — bæði frá borginni
Oxyrhyncus. Thrypon staðfestir,
að hann hefur sett sinn ennþá
komunga son, Thoonis — móð-
irin heitir Laræus, dóttir Apions
— til náms hjá Ptolemæusi í eitt
ár frá deginum í dag að telja.
Hann skal vinna að öllu vefn-
aði viðkomandi, sem húsbóndi
hans, Ptolemæus, segir honum
fyrir. Drengurinn skal hafa
fatnað og fæði hjá föður sín-
um, Tryphon, meðan á náminu
stendur. Faðirinn skal einnig
taka á sig öll útgjöld vegna son-
arins, með því skilyrði, að Ptole-
mæus greiði honum mánaðar-
lega 5 drakma fyrir fæðið og 12
drakma fyrir klæði handa hon-
um. Aftur á móti má Tryphon
eigi taka drenginn burt fyrr en
árið er liðið. í stað þeirra daga,
sem drengurinn hefur ekki unn-
ið, einhverra orsaka vegna, skal
meistarinn láta hann vera á-
fram í þjónustunni, sem þeim
dögum nemur, eða greiða sekt, 1
drakma, daglega. Verði drengur-
inn tekinn úr staðnum áður en
árið er liðið, skal Tryphon greiða
100 drakma sekt og sömu upp-
hæð til bæjarsjóðs. Ef Ptolemæ-
us kennir drengnum ekki full-
nægjandi, skal hann greiða sömu
upphæð í sekt. Samningurinn í
gildi, skrifaður á 13. ári ríkis-
stjórnar Nerós, þ. 21. í mánuðin-
um Sebastos. — Með annarri
hendi er skrifað: Ég Ptolemæus,
sonur Pausirions — móðir mín
heitir Ophelus og er dóttir The-
ons, áset mér að standa við allar
skuldbindingar mínar á þessu
ári. Ég, Zoilus, sonur Horusar,
sonar Zoilusar — móðir mín
heitir Diens, dóttir Sokens — hef
skrifað fyrir hann, þar sem hann
þekkir ekki bókstafina. Á 13.
stjórnarári Nerós, hinn 21. dag
mánaðarins Sebastos“.
Maður sér þetta allt fyrir sér;
samningur gerður, faðir, sonur
og meistari eru hjá skrifara
bæjarins til þess að koma samn-
ingnum á pappírinn. Það, sem
vekur hjá oss furðu, er, að meist-
arinn fær enga greiðslu fyrir
kennsluna, þvert á móti skal
hann inna talsvert af hendi, þar
sem vinna drengsins kom hon-
um til góða.
Bréf frá árinu 144 e. Kr. frá
stjórnarárum Trajans keisara
gefur ágæta mynd af óeirðum,
sem fyrir gátu komið í egypsku
þorpi. Ávaxtasölukona nokkur
sendir kæru til lögreglustjórans
í Arisnoe: „Til Arsinoe, lögreglu-
stjórans í Arsinoe frá Tarmuthis,
dóttur Phimonar. Hún er á-
vaxtasali í þorpinu Bakchias.
Sem stendur hefur hún ekki
málfærslumann til að flytja
málið. Hinn fjórða dag mánað-
arins, Parnius, kom Taorsemph-
ís, gift Ammoniusi, sem einnig
heitir Phimon, en hann er einn
af öldungunum í þorpinu Bakc-
hias, inn í mitt hús, enda þótt
ég ætti ekkert vantalað við
hana, og hún olli mér miklum
erfiðleikum, því eigi aðeins reif
hún kápuna mína og kyrtilinn í
sundur, en tók einnig 16 drakma,
sem lágu hjá mér síðan síðasta
torgdag. Daginn eftir kom mað-
ur hennar, Ammoníus, er líka
heitir Phimon, inn í mitt hús, og
kvaðst þurfa að tala við mann-
inn minn; hann tók lampann,
fór inn í húsið og hafði á brott
með sér 2 silfurarmbönd, sem
vega 40 drakma í silfurvigt. Allt
þetta gerðist í fjarveru manns-
ins míns. Því fer ég nú fram á
að hinum seku verði refsað á
viðeigandi hátt. Lifið vel! Skrif-
að af Tarmuthis, 30 ára gamalli.
Hún hefur ör á hægra fæti. Á 17.
stjórnarári Trajans keisara, þ. 6.
Pharmuti.“
Næst lítum vér í bréf, sem vek-
ur nokkra furðu, og vitnar um,
með hvílíkri umhyggju forn-
egyptar heiðruðu minningu
hinna dánu, og það á tímum, er
trúaráhuginn var sama og eng-
inn. Eftirfarandi verður að skoð-
ast sem fylgibréf með líki, sem
sent var til náins ættingja:
„Senpamouthes sendir Pamouth-
es bróður sínum kveðju sína. Ég
sendi þér hérmeð balsamerað
lík Senyris móður minnar. Gales
tekur það til flutnings. „Hann er
sonur Hierox og hefur eigin
vagn. Flutningsgjaldið er greitt.
Múmían er sett í línhulstur og
smurð með rósasalvi. Nafnið er
skrifað á sjálft líkið. Ég óska
þér alls góðs, bróðir minn, óska
þér þess á árinu 3. hinn 11. Thot
(c. 8. ágúst)“.
Næst er bréf ritað árið 1 f.
Kr. Varpar það ljósi yfir lifnað-
arhætti hinna lægst settu í þjóð-
félaginu. Bréfið er skrifað af
daglaunamanni er Hilarion heit-
ir, og er frá þorpinu Oxyrhymus.
Hann hefur ferðast til Alex-
andríu með nokkrum félögum
sínum, en hefur skilið konu sína
eftir heima. Hún er þunguð og
líður neyð, og maðurinn, sem er
að skemmta sér í stórborginni,
gleymir að senda henni peninga,
og virðist alls ekki ætla að koma
heim bráðlega, þó að allir félag-
ar hans séu farnir úr borginni.
Vesalings konan hefur beðið
eina af vinkonum sínum, Aphro-
disias að nafni, að tala við mann
sinn og biðja hann að koma
heim. Árangur þessarar tilraun-
ar sézt af þessu bréfi: „Hilarion
til systur1) sinnar Alis, margar
kærar kveðjur. Einnig kveðja til
frú Berus og Appollinaris. Ég læt
þig vita, að við erum enn í, Alex-
andríu, en vertu ekki áhyggju-
full, þegar ég verð hér eftir er
hinir fara. Ég bið þig innilega að
sjá vel um bamið; strax og ég
fæ launin mín greidd, skal ég
senda þér þau. Þegar þú ert bú-
in að eiga barnið, sem ég vona
að gangi allt að óskum, þá láttu
það lifa ef það er drengur, en
l) I þeim hluta Egyptalands er grísk á-
hrif voru mest, kölluðu menn konur sínar
„systur“.