Heima er bezt - 01.03.1952, Blaðsíða 24

88
Heima er bezt
Nr. 3
DRAUMUR og VAKA
Eftir Guðmund Gíslason Hagalín
Útsynnings haglél dundi á
glugganum, og það var húmað
inni — eins og komið væri rökk-
ur.
En sj úklingurinn í rúminu í
einbýlisstofunni var staddur í
sólskini og heiðríkju í djúpri
laut, sém angaði af lyngi og víði.
Það var fuglasöngur í lofti, og
rjúpan kurraði í runna og hun-
angsfluga sveiflaði sér á milli
rauðleitra lyngblóma og suðaði
fjörlega. Sko, þarna sat mislitt
fiðrildi í hvítri blómskál holta-
sóleyjar, og milli sólvermdra
steina með grárri skóf spann
köngurló vef sinn. Og lækur
gjálfraði í gili og bára brosti við
sker.
Sjúklingurinn, sem sat uppi
við dogg í rúminu, ók sér af vel-
sæld á drifhvítum koddanum, og
svo brosti hann. Og það, sem
hann brosti við, var hún Rúna
litla. Hún var að koma þarna
upp skriðufótinn, var að koma
til að kveðja hann . . . Ha? Já,
var hann ekki að fara, var hann
pabbi hans ekki einmitt á leið
að flytjast burt og hann sjálfur
að fara í Menntaskólann?
Hann leit á sjálfan sig, dreng-
urinn í lautinni, og gamli mað-
urinn í rúminu opnaði augun
lítið eitt og reyndi að lyfta höfði.
Jú, vitaskuld var hann ennþá
drengur, en hann hafði sofnað
þarna í lautinni — og þeir
óskapa draumar, sem hann
hafði dreymt! Hann hafði
dreymt heila mannsævi. Hann
hafði líka oft og mörgum sinn-
um tekið eftir því, hver undur
gátu gerzt í draumi, sem tók að-
eins örstutta stund. Æ, þetta
hafði þá ailt verið draumur, og
hvíiíkur draumur! Hann hafði
verið í skólum og tekið próf.
Hann hafði orðið málafærslu-
maður og sýslumaður og bæjar-
fógeti og svo þingmaður og ráð-
herra. Hann hafði margoft far-
ið til útlanda, talað við kónginn,
setið ótal veizlur og fengið
fjölda af krossum. Hann hafði
verið ógurlega fínn og háttsett-
ur maður. Konan hans — úff,
það hafði nú verið ljóta mar-
tröðin! Fín frú, frú, sem aldrei
var ánægð og í rauninni einskis
gat notið, og stjórnaði svo öllu
hans lífi, en var honum ekki
neitt — og því minna, sem lengra
leið og hann hefði frekar þurft
hennar með. Hann hafði viljað
vel, viljað vera heiðarlegur mað-
ur, viljað snúa aftur, þegar hann
varð sér þess meðvitandi, að
hann var bara orðinn vél, kvörn,
sem var sett af stað og malaði
rétt og rangt í sömu mölun —
milli sömu steinanna. Hann
hafði jafnvel viljað kasta öllu
frá sér, en konan hans með all-
ar sínar kröfur hafði verið sá
æskilegasti fulltrúa þeirra
mörgu, sem notuðu hann í þágu
hagsmuna sinna, hégómamála
og hefndarráðstafana. Kröfurn-
ar voru stásslegri húsgögn,
stærri og íburðarmeiri húsa-
kynni, dýrari borðbúnaður, fínni
og fjölbreyttari fatnaður og
skartgripir, fleiri og stærri veizl-
ur, hærri stöður og- æðri heið-
ursmerki. Og svo voru það
þá kannske börnin: Skólar,
skemmtanir, ferðir til útlanda,
stöður og sambönd. Ekki mátti
heldur gleyma ættingjum og
venslafólki og svokölluðum vin-
um — fyrir nú utan Flokkinn og
allt, sem hann áhrærði. Þú get-
ur ekki, þú verður — og jafnvel
þú skalt — þetta voru þeir
hæstaréttardómar, sem hún
kvað upp í ótal málum, sem til
hennar var áfrýjað, beint og ó-
beint. Öllu varð hann að sinna,
sem hún, börnin, venslafólkið,
vinirnir og Flokkurinn vildi að
hann sinnti, hvort sem hann
hafði nokkra löngun til þess eða
ekki, hvort sem honum fannst
það rétt eða ekki — og aldrei
umgengni við nokkra eðlilega og
óskemmda manneskju. Hann
hafði sem ráðherra stundum
beðið eftir þvottakonunni og
komizt í hrókaræður við hana,
fannst það svölun og sérstök á-
nægja að tala við manneskju,
sem hafði náttúrleg áhugamál
og eðlilegar áhyggjur. Selja sig,
slá af, kaupa þennan eða hinn,
bjarga föntum undan réttlátri
refsingu, sitja með vingjarnleg-
an hefðarsvip eða strangar al-
vöruhrukkur á enni yfir ýmist
ómerkilegum málum, röngum
málum eða góðum málefnum,
sem verið var að limlesta, standa
í ræðustól og tala sem landsfað-
ir — og síðan heima eilíft jag
og nudd — eða þá alger þögn,
sem var viss fyrirboði harðrar
atlögu . . . Afleiðingin af öllu
þessu: magaveiki, slappar taug-
ar og hjartabilun, — og hann,
sém alltaf hafði í rauninni ver-
ið fílhraustur, ekki nokkurn
tíma á ævinni orðið fyrir áfalli
eða fengið nokkurn þann sjúk-
dóm, sem talist gat afsakanlegt
að héldi starfsömum manni í
rúminu.
Já, guð mátti vera lofaður fyr-
ir það, að þetta hafði þó verið
draumur. Ha? Hafði hann ekki
einmitt dreymt um það vöku-
drauma, þegar hann var dreng-
ur, að verða allt þetta, sem hann
hafði orðið? Sem hann hafði orð-
ið? Hvaða dæmalaus vitleysa var
þetta? Þetta var draumur. Hann
var ennþá drengur — til allrar
lukku var hann það, og hún
Rúna var að koma þarna upp
skriðuna.
Og nú mundi hann það, að
meðal annars hafði hann
dreymt, að hún Rúna litla væri
dáin. Hún hafði látið gott af sér
leiða, hún hafði hjálpað þeim,
sem bágstaddir voru. Hún hafði
gerzt starfsstúlka og síðan ráðs-
kona í sjúkraskýlinu í þorpinu
þeirra og verið elskuð og virt.
Þar hafði hún tekið hættulega
veiki og dáið. Hann var orðinn
ráðherra, þegar hann frétti lát-
ið hennar. Það var flokksmaður
að heiman, sem sagði honum
það. Og allt í einu hafði gripið
hann, ráðherrann, þungur tregi
og nístandi tómleikatilfinning.
Hann ákvað skyndilega að fara
heim og vera veikur það, sem
eftir var dagsins. En hann hafði
ekki frið til þess. Einn af flokks-
mönnum hans og samráðherrum
hringdi og baðst þess að fá að
tala við hann um mál, sem þyldi