Heima er bezt - 01.06.1952, Blaðsíða 6

166
Heima er bezt
Nr. 6
_____*_
an, stundum á tveimur stöðum,
ef margt var um manninn. ■— Nú
er mun hættuminna að fara upp
á Drangey, en áður var, og skrýt-
ið þykir mér, ef ferðafólk neytir
ekki færisins, er það er hér á
ferð um bjarta sumardaga. Þau
eru nokkur örnefni á eynni, sem
bera vitni um slysfarir þar. Sem
dæmi má nefna Dauðsmanns-
haug, sem er við eyjuna austan-
verða. Sagt er, að fjaran hafi
áður verið mest austan hennar,
en nú er hún horfin. Hefur fylla
mikil hrunið úr bj arginu þar fyr-
ir ofan, og segir sagan, að hún
hafi komið ofan á tólf skip, er
þar lágu, og grófust þau öll und-
ir og fórust allir mennirnir. Enn
sér fyrir fyllunni þarna, og er
þar kallað Dauðsmannshaugur.
Þarna á eynni austanverðri er
lind ein — Grettisbrunnur —
rétt fyrir neðan brún, og er það
eina uppsprettan þarna. Má
ganga á dálítilli syllu að lind-
inni, en harla er hún mjó, og
kallast Tófuskeið. Mun tófa hafa
komizt út í eyju eitthvert ísa-
árið. Lítið mun nú til minja um
dvöl Grettis í eynni, þótt örnefni
vísi á Grettiskofa, sem þá hefur
verið í svonefndri Kofabrekku,
sunnan undir kletti einum litl-
um. Hefur að sögn verið grafið
niður með klettinum og sést
grjóthleðsla sunnan við hann, og
telja menn það geti verið undir
staða að vegg. Skammt frá eru
Grettissteinar tveir og sést þar
glögglega, að skálar hafa verið
klappaðar í þá, hver sem gert
hefur.
Vísurnar, sem kveðnar hafa
verið um Drangey eru óteljandi
eins og fuglinn við eyna.
Drangey sett í saltan mar,
sífellt mettar snauða.
Báran létta lagar þar
ljóð um Grettis dauða.
Hér fyrr meir ortu fjölmargir
formannavísur við Drangey, en
nú mun sá kveðskapur mjög far-
inn að fyrnast og sennilega fátt
eitt, sem enn er í manna minn-
um af honum.“
„Hefur þú aldrei komizt í
sjávarháska?“
„Nei, ekki get ég sagt það. En
ég lenti í að bjarga enskum tog-
ara ásamt fleirum árið 1907.“
Valdi opnar skúffu í borði sínu
og dregur upp öskju litla. „Hérna
er víst heiðursmerki, sem ég fékk
þá. Ég hef víst aldrei vitað, hvað
á þessu stendur.“
Þetta er silfurpeningur og
þannig gerður, að hægt er að
festa hann á sig. Á peningnum
er mynd af Játvarði VII. með til-
hlýðilegri áletrun um, hver hann
sé. Á rönd er letrað: Thorvaldur
Sveinsson „Euripides“ 6th Nov-
ember 1907. Á framhlið: From
the British Government. For
Gallantry and Humanity .(Frá
brezku stjórninni fyrir hugprýði
og manngæzku). —
„Hve mörg hörn áttir þú?“
„Þau urðu átta og komust öll
á legg nema eitt. Fimm missti ég
um tvítugt, eitt um þrítugt. Eitt
lifir, en hefur verið sjúklingur
til margra ára. — Jú, þetta hef-
ur verið erfitt, en það er eins og
lífið ætlist til, að við þolum ým-
islegt, og flest getum við borið
okkar byrðar. Við vitum aldrei
fyrr en áreynir, hvað í okkur
býr.“
Aftur opnar hann skúffuna og
sýnir mér minningarspjöld um
börn sín og nokkra tugi heilla-
óskaskeyta, er honum bárust á
áttræðisafmælinu. Hann nýtur
virðingar og vináttu samborgara
sinna og þar gildir einu um stöðu
og stétt. — Konu sína, Rósönnu
Baldvinsdóttur, missti hann fyr-
ir nokkrum árum, og býr nú hjá
tengdasyni sínum. Ef hann er
ekki að vinna að netum eða öðru
þess háttar, situr hann við lest-
ur eða teflir, en taflunnandi er
hann mikill. Sonur hans Sveinn
var talinn meðal efnilegustu
skákmanna landsins, en drukkn-
aði rúmlega tvítugur, var þó orð-
inn skákmeistarl Norðurlands.
Og ég hef fyrir satt, að Þorvald-
ur sé vel hagorður, en lítið lætur
hann yfir því, kýs heldur að fara
með annarra vísur en sínar.
Þegar ég fer, gengur Þorvaldur
með mér til dyra, en þeirri gömlu
íslenzku hefð fylgir hann dyggi-
lega. Hann lítur til lofts og það
er ljómi í augum hans, er hann
segir:
„Kannski hann fari nú að vora
úr þessu.“ Og um leið og hann
kveður mig, með því að taka báð-
um höndum um hönd mína, bæt-
ir hann við, glettinn á svip:
„Blessaður komdu nú fljótt aft-
ur, og talaðu ekki um tímaeyðslu
eins og inni áðan, því að það er
tíminn, sem eyðir manninum, en
maðurinn ekki tímanum, og
þetta hélt ég, að þú gætir séð á
mér!“
Svo hverfur þessi síungi vor-
maður inn.
Kristmundur Bjarnason.
Ingunnarpollur
(Sögu þessa hefur skráð Karl
Einarsson frá Túnsbergi í Húsa-
vík. Heyrði hann, þegar hann var
ungur, Guðjón Guðlaugsson, seni
kenndur var við Helgugerði í
Húsavík, segja hana. Guðjón dó
um 1890).
Vestan undir Húsavikurhöfða,
milli kletta þeirra, er Snásur
kallast, er hyldjúpur pollur, sem
Ingunnarpollur nefnist. Um
nafn hans er þessi saga:
Um 1730 var prestur í Húsa-
vík, að nafni Ketill Jónsson. Eitt
sinn dreymir hann, að til hans
kemur kona og biður hann að
skíra fyrir sig veikt barn. Hann
þykist vita, að þetta sé huldu-
kona, og neitar henni því um
bónina. Konan mælti þá við
hann: „Sjá mun ég svo um, að
þér verði einhverntíma eins
heitt um hjartarætur eins og
mér er núna, því að nú bætist á
böl mitt, að barnið deyr óskírt.“
Þá hvarf konan. Nokkru síðar
eru tvö börn prests að ganga
vestan undir Húsavíkurhöfða.
Var það drengur og stúlka. Hét
stúlkan Ingunn, en um nafn
drengsins getur ekki. Þegar þau
eru stödd á milli Snásanna,
kemur til þeirra kona, og segir
hún þeim, að hún sé kona sú,
sem faðir þeirra hafi neitað um
að skíra barn fyrir. Hafi því
barnið dáið óskírt. Sé hún nú
komin til að hefna. „Réttast
hefði verið,“ segir hún, „að ég
hefði hrint ykkur báðum í sjó-
inn, en til þess að faðir ykkar
fái að vita, að ég stend við orð
mín, skalt þú, drengur, fá leyfi
til heimferðar, en Ingunn mun
hér deyja.“
Að því sögðu hratt hún stúlk-
unni fram af klettunum og lét
hún lífið í polli þeim, sem þar
var undir. Heitir hann síðan
Ingunnarpollur.