Heima er bezt - 01.06.1952, Blaðsíða 10

170
Heima er bezt
Nr. 6
Nýtízku draugasaga
Schönfriesen heitir gömul ridd-
araborg við Dóná. Atburðir þeir, er
hér verður sagt frá, gerðust fyrir
fáeinum árum, en þeir leiddu til
skýringar á 200 ára gömlum harm-
leik.
Nútíma sálfræðingar reyna
jafnan að finna vísindalegar
skýringar á öllum þeim svo-
nefndu dularfullu fyrirbrigðum,
sem efnishyggjumenn nútímans
eru vanir að telja yfirnáttúr-
leg. Draugasögur, frásagnir af
hvítklæddum konum, sem birt-
ast í gömlum höllum á afskekkt-
um stöðum, andar hinna fram-
liðnu, sem vitja síns fyrra heim-
kynnis þegar klukkan slær tólf á
miðnætti — allt þetta er ekki
lengur hægt að rengja eða sneiða
hjá því með því að yppta öxlum,
eins og mönnum var gj arnt áður
fyrr. Sálfræðingar hafa sannað
svo ótvírætt verður að teljast, að
sumir menn séu gæddir sér-
stökum hæfileikum, hvort sem
menn kalla þá sjötta skilningar-
vitið eða eitthvað annað.
Eitt einkennilegasta dæmi um
slíka leyndardómsfulla atburði
er það, sem gerðist í höllinni
Schönfriesen í nágrenni Vínar-
þorgar árið 1940. í marzmánuði
það ár varð eigandi hallarinnar
vottur að því sem nú skal greint
frá.
Schönfriesen barón er eigandi
hallarinnar. Hann fékk höllina í
arf árið 1940. Hann var þekktur
í Vínarborg fyrir áhuga sinn á
sálarfræði og var mjög næmur
fyrir öllum áhrifum af því tagi.
Hann hafði mikinn áhuga á sál-
greiningu (psykoanalyse) og
hafði við ýmis tækifæri tekið
þátt í miðilstilraunum ásamt
nánustu vinum sínum og vanda-
mönnum. Þrátt fyrir það, að
Schönfriesen barón fékkst við
þessa hluti, var hann í engu frá-
brugðinn öðrum. Hann var ákaf-
ur íþróttamaður og hrókur alls
fagnaðar á mannfundum. Hann
var skynsamur og hafði óvenju
heilbrigða dómgreind. Ógiftur
var hann. Er hann flutti í höllina
var hann 63 ára að aldri. Höllin
bar nafn ættarinnar, og þar býr
hann nú ásamt fjölda þjónustu-
fólks.
Um kvöldið þann 21. marz
1940 sat hann við arininn og las
í blaði. Heyrði hann þá allt í einu
undarlegt þrusk í herberginu við
hliðina, en þar hafði ekki verið
kveikt ljós. Er honum varð litið
upp, sá hann gegnum hálfopnar
dyrnar hvítan blett inni í her-
berginu. Það líktist hvítum
þokuhnoðra, sem seig hægt ofan
úr loftinu og niður á gólf. Á
sama augnabliki og hnoðri þessi
kom við gólfið, gat baróninn
glögglega greint andlitsmynd,
líkbleikt andlit með opið sár á
ennninu. Er hann stóð upp til að
athuga þetta nánar, hvarf sýnin.
Schönfriesen barón er ekki
þannig gerður, að hann láti sér
nægja að verða fyrir einhverju
óvenjulegu, án þess að rannsaka
það nánar. Fyrst í stað hélt hann
að sér hefði missýnst, en þegar
andlitið birtist á sama stað og
tíma daginn eftir, og þetta hélt
áfram næstu daga, ákvað hann
að rannsaka málið. Hann fór að
þugleiða hvort taugar sínar
væru ekki í ólagi, þar sem ekkert
svipað þessu hafði komið fyrir
hann áður. Eftir að hafa hug-
leitt þetta nokkra daga, hringdi
hann til vinar síns í Vínarborg,
dr. Reichard, en hann var kunn-
ur sálfræðingur, og bað hann um
að heimsækja sig í höllina og
dvelja hjá sér nokkra daga. Dr.
Reichard kom og hlustaði á frá-
sögn vinar síns. Baróninn hélt að
þetta væri ímyndun hjá sér, en
doktorinn vildi ekki fallast á það
að öllu athuguðu. „Ég þekki yð-
ur,“ sagði doktorinn. „Þegar þér
farið að sjá eitthvað óvenjulegt,
þýðir það, að þar er eitthvað að
sjá, þótt það sé flestum öðrum
dulið. En látum okkur rannsaka
málið betur. Hefur eitthvað það
komið fyrir yður í æsku, eða haf-
ið þér heyrt eitthvað, sem geti
verið ástæða til þess að þér sáuð
þessa sýn einmitt á þessum stað
og tíma?“
Baróninn hugsaði sig um dá-
litla stund. Hann mundi ekki
eftir neinum slíkum minningum,
og gat ekki hugsað sér neina
sennilega skýringu á atburðin-
um. En dr. Reichard var ekki á-
nægður með það svar. Hann tók
að rannsaka hallarbókasafnið og
allt er þar fannst um sögu ætt-
arinnar. í leit sinni rakst hann
á gamla teikningu af höllinni.
Þegar hann rannsakaði teikn-
inguna nánar, sá hann, að á
henni voru merktar dyr og gang-
ur bak við arininn í herberginu,
þar sem andlitsmyndin birtist.
Þar voru nú engar dyr, en við
rannsókn á staðnum kom i ljós,
að þar hefðu áður verið dyr, sem
hafði verið lokað með stein-
steypu. Baróninn og doktorinn
fór nú að gruna margt. Þeir rifu
niður veggfóður og brutu stein-
inn og uppgötvuðu sér til mikill-
ar undrunar neðanj arðargang
einn. Þeir gengu niður nokkrar
tröppur niður í ganginn. Við
enda tröppunnar fundu þeir
höfuðkúpu úr manni með gap-
andi sár á enninu.
Höfuðkúpan var auðsjáanlega
aldagömul. Hún virtist stara á
þá aftan úr regindjúpum ald-
anna. Hvorugur þeirra efaðist
um, að þetta væri það, sem hafði
birzt baróninum á kvöldin. Þeir
gengu nú áfram eftir hinum
þrönga gangi og komu að end-
ingu upp í gamla kirkjugarðinum
við þorpskirkjuna. Op gangsins
var þakið með greinum og runn-
um, en þeir brutust gegnum það
og fóru strax heim til prestsins.
Hann upplýsti þá um, að klaust-
ur hefði staðið á þessum stað
áður fyrr. Reglan, sem átti það,
var nú leyst upp og munkarnir
horfnir á brott. Jósef keisari II.
hafði látið rífa bygginguna fyrir
meira en 150 árum. Allar menjar
um klaustrið voru fyrir löngu
horfnar, en í kirkjunni fundust
þó ennþá nokkur blöð með upp-
lýsingum, skrifuð af munkun-
um.
Félagarnir tveir rannsökuðu
nú þessi gögn ásamt prestinum.
Dr. Reichard rakst á frásögn
frá 21. marz árið 1740, en þar
var sagt frá því, að bróðir Fran-
ciscus, sem var einn af munkun-
um, hefði verið sendur af ábót-
anum niður í kjallarann til að
sækja vín til miðdegisverðarins.