Heima er bezt - 01.06.1952, Blaðsíða 20

180
Heima er bezt
Nr. 6
HÓLAKOTS-ÓLI
Eftir Þórð Kárason, Litla-Fljóti
Vetrarvertíðirnar 1909 og 1910
reri ég hjá Sigurði Ólafssyni að
Nesi við Seltjörn. Sigurður bjó
þar á hálflendu móti Kristínu,
ekkju Guðmundar Einarssonar,
er þar hafði búið, en var þá dá-
inn fyrir nokkrum árum. Stund-
aður var sjór af báðum búunum,
og var sitt sexmannafarið af
hvoru búi gert út yfir vetrarver-
tíðirnar.
Formaður á skipi Kristínar var
Einar Einarsson, bróðir Guð-
mundar, manns hennar. En Sig-
urður var formaður á sínu skipi
sjálfur.
Legið var við suður í Leiru frá
vertíðarbyrj un til sumarmála,
en þá var farið heim að Nesi og
róið þaðan til Sviðs og vestur í
Flóann frá sumarmálum til loka.
Á sexmannaförunum voru 6
hásetar og formaður sá sjöundi.
Einn af hásetum Sigurðar síðari
vertíðina, sem ég var hjá hon-
um, var maður að nafni Ólafur
Sigurðsson, og hafði ég aldrei
séð hann fyrr. Maður þessi mun
hafa verið á sextugsaldri, og var
mér brátt sagt, að hann gengi
undir nafninu Hólakots-Óli og
mundi vera nokkuð þekktur
maður í Reykjavík í samþandi
við drykkjuskap og slark, og
jafnvel að honum mundi hafa
verið komið fyrir hjá Sigurði til
þess að halda honum frá víninu
þann tímann, sem Sigurður var
suður í Leiru. En hvort sem það
hefur verið eða ekki, þá er hitt
víst, að hann drakk ekki meðan
við vorum þar, enda ekki tæki-
færi til að ná í áfenga drykki.
Óli var tæplega meðalmaður
á hæð, en þrekvaxinn um herð-
ar og knálegur allur, enda sagt,
að hann hafi verið snarmenni
mikið á yngri árum og þá ekki
alltaf dælt við hann að eiga.
Hann hafði alizt upp í Hólakoti
við Reykjavík, og við það Hóla-
kot var hann alla ævi kenndur.
Enda hafði hann stundum vitn-
að í það, þegar hann sýndi ein-
hver hreystibrögð eða óvenju-
legar handatiltektir. „Ég er al-
inn upp á vatnsgraut í Hóla-
koti.“
Ekki var Óli illur viðskiptis
þessa vertíð, sem við vorum sam-
an, enda var það þegjandi sam-
komulag hjá öllum að gera ekki
á hluta hans. Komið gat það
líka fyrir, að við hefðum
skemmtun af Óla. En það var
þegar hann sagði frá ævintýr-
um, sem hann hafði lent í um
dagana. En það gerði hann
stundum, þegar vel lá á honum,
og sagði þá jafnan vel frá, og
var þá venjan, að hann gekk
um gólf, en við hinir lágum upp
í rúmum og hlógum.
Flest voru þessi ævintýri af
viðskiptum hans við lögregluna,
því henni var hann vel kunn-
ugur og hafði haft allmikið sam-
an við hana að sælda.
Ekki þarf að efa, að mörg af
ævintýrum Óla eru gleymd, eft-
ir rúm 40 ár, en það, sem hér
fer á eftir, er ofurlítið sýnishorn
af sögum hans.
Þess skal fyrst getið, að þótt
Óli gæti verið eins og hver ann-
ar siðprúður maður utan víns.
var öðru máli að gegna um hann
ölvaðann, því þá var hann vís
til að fremj a hvers konar óknytti.
En sá galli fylgdi Óla, að hann
drakk sig fullan, þegar hann
náði í vín, og þess vegna var það
oft, sem lögreglan þurfti að ná
tali af honum.
Á þessum árum hafði Þorvald-
ur Björnsson lengi verið yfirlög-
regluþjónn, og var Óla ekki hlýtt
til hans. Enda mun það oft hafa
komið í hlut Þorvalds að ná í
Óla, þegar lögreglan átti erindi
við hann. En enginn maður sagði
Óli, að hefði leikið eins á sig og
Franz sýslumaður i Hafnarfirði,
og sagði hann frá því á þessa
leið:
Óli átti að mæta snemma dags
uppi á „kontór“ — en það var
lögregluskrifstofan kölluð í þá
daga. En nú langaði Óla ekkert
að koma þar, svo að hann tekur
það ráð að fara burt úr bænum
snemma um morguninn, og á-
kveður helzt að fara eitthvað
suður með sjó, og fer sem leið
liggur til Hafnarfjarðar. Þar
ætlar hann ekkert að stanza. En
er hann gengur suður Strand-
götuna, verður Franz sýslumað-
ur í vegi fyrir honum. Óli ætlar
að halda sínu striki, en Franz
gengur í veg fyrir hann og yrð-
ir á hann: „Hvaðan ert þú, mað-
ur minn?“ „Ég er úr Reykjavík.“
„Og hvert ætlar þú að ganga?“
„Ég ætla suður með sjó.“ „Já,
svo þú ætlar suður með sjó.
Heldurðu að þú viljir koma inn
og taka fyrir mig bréf, sem ég
þarf að senda suður með sjó?“
Jú, það vildi Óli gera, fyrst
sýslumaður var svona kurteis og
alúðlegur við hann. En þegar
þeir koma inn í stofuna, gengur
Franz fyrir hurðina og aflæsir
og stingur á sig lyklinum, í stað
þess að afhenda honum bréfið.
Sér Óli nú, að hann er búinn að
láta veiða sig þarna í gildru, og
sagðist hann nú hafa farið að
ganga hart um gólfið og sýna á
sér verri hliðina. En Franz var
hinn rólegasti og opnar dyr að
herbergi, sem var áfast við stof-
una, en þar hafði hann menn til
vara, ef hann þyrfti á hjálp að
halda. Svo þarna var Óla engr-
ar undankomu auðið, og hann
varð að sætta sig við að vera
fluttur inn í Reykjavík aftur.
En þegar þetta var, þá var ný-
kominn „telifónninn“ — eins og
þá var kallað — milli Hafnar-
fjarðar og Reykjavíkur. Var það
fyrsti síminn, sem lagður var hér
á landi. En þessu sagðist Óli ekk-
ert hafa varað sig á, að hægt
væri að koma boðum á undan
sér með þessu tæki.
Til var saga um það, að ein-
hverntíma hefði Óli komið
tveimur lögregluþjónum í
Tjörnina, er þeir vildu taka
hann, og spurðum við hann,
hvort þetta væri satt. Já, ekki
kvað hann það tilhæfulaust, og
sagði hann frá því á þessa leið:
Hann kom gangandi sunnan
með Tjörninni og var með eitt-
hvað í kollinum, en þó ekki með
ólæti í það sinn. En nú var hann
svo óheppinn að mæta þarna