Heima er bezt - 01.06.1952, Blaðsíða 23

Nr. 6
Heima er bezt
183
Hallgrímur frá Ljárskógum:
á fjólubláa tinda, hvítar fannir
i fjallaskörðum, hlíðargeira og
fossandi læki, ána í bygðum á
engjum og eyrum og bæjaþilin
og burstirnar í grænum túnum.
Stöðvarfjörður er sveit sér.
Þar eru einir 15 bæir og dálítið
fiskiþorp að Kirkjubóli, norðan
fjarðar. Verzlun og útgerð hófst
þar skömmu fyrir aldamótin
síðustu. Þar er túnrækt mikil.
Skammt frá þorpinu er prests-
setrið Stöð, sem fjörðurinn er
við kenndur. Stöð er mesta jörð-
in í firðinum.
Utarlega við Stöðvarfjörð að
sunnan er merkilegt náttúru-
fyrirbrigði. Berghlein gengur frá
ströndinni langt í sæ fram og
hallast fram og hverfur í djúpið.
Þaraskógar eru þarna miklir og
bera straumar mikið af brotn-
um þara. Hjá klettahlein geng-
ur klettabás inn í ströndina; þó
er berghaft yfir og fellur sær
undir bergboga inn í básinn.
Jafnan er brimgnauð mikil við
berghleinina og stöðvast þar
kynstrin öll af þara. Þegar há-
sjávað er og brim, geysist þar-
inn og sogast með ógnar afli
undir berghaftið og gýs í háa
loft yfir klettana kringum bás-
inn, þar safnast jafnan mikil
þarakögur sem hraun á gíg-
brúnum. Þarageysir þessi nefn-
ist „Saxa“ og saxar þarann
smátt. Bændurnir á Löndum,
næstu jörð, hafa ræktað víðlend
tún með þaranum.“
Lýsing þessi er að mínum
dómi merkilega sönn, þótt þar
gæti smávegis ónákvæmni. T. d.
er prestssetur ekki lengur í Stöð.
Kirkjan þar var rifin árið 1924
og flutt í þorpið, en síðan hefur
presturinn setið á Eydölum í
Breiðdal. Náttúrufyrirbrigðið
„Saxa“ er norðanvert við fjörð-
inn, en ekki að sunnanverðu, og
ofsagt mun það, að bændurnir
í Löndum hafi ræktað víðlend
tún með þaranum. En allt um
það, lýsingin er þar fyrir utan
mjög sönn.
Tilefni þess, að þessi frásögn
kemur hér á prenti, er það, að
um daginn hitti ég gamlan
Stöðfirðing, Ara Stefánsson,
sem nú er búsettur hér í Reykja-
Tík, og bað ég hann að segja
mér eitthvað um Stöðvarfjörð og
veru sína þar. Ari á mikið og
A M
Hún situr við sængina litlu,
með snælitað, fölnað hár,
frá bliknuðum bráljósum hnígur
blessandi gleðitár.
í vöggunni ljósálfur liggur,
— lokkastutt, nýfædd mær,
með bráleiftur blikandi fagurt
og björt, sem nýfallinn snær.
Hún hjalar í orðlausum óði,
sem ömmu er fegra en mál,
því amma með hjartanu heyrir
og hlustar með kærleikans sál.
Þótt lífið á löngum degi
letrað hafi sinn staf,
hún amma er auðug af kærleik,
sem unni, fórnaði, gaf.
gott bókasafn og er einn af
þeim, sem les þær bækur, sem
hann eignast, en lætur þær ekki
rykfalla ósnertar í hillunum.
Hann færðist lengi undan, en
lét þó til leiðast að lokum.
„Hvenær fluttist þú fyrst til
Stöðvarfjarðar og hvar dvaldist
þú áður?“
„Ég kom til Stöðvarfj arðar ár-
ið 1894, þá 15 ára gamall. Áður
hafði ég mest dvalizt í Breiðdal,
en í Stöðvarfirði dvaldist ég
næstum óslitið frá 1894—1928,
er ég fluttist ásamt fjölskyldu
minni til Reykjavíkur.“
„Hver var meginástæðan til
þess, að þú fluttist til höfuðborg-
arinnar? Ekki hefur glysið og
glaumurinn seitt þig þangað?“
„Nei. Höfuðástæðan var sú, að
starfsþrekið var tekið að bila.
Ég gat naumast hugsað mér að
vera áfram við starf, þar sem
ég gat ekki gengið heill til skóg-
ar. Ég vildi leita mér einhverrar
léttari vinnu.“
„En viltu ekki segja mér eitt-
hvað um Stöðvarfjörð eða veru
þína þar, gamalt eða nýtt?“
„Ég verð nú að byrja á að taka
mér annars manns orð í munn,
mannsins, sem sagði, að Biblían
væri sem bögglað roð fyrir
M A
Hún horfir á barnabarnið
og bjarma á svipinn slær,
— kærleikans helgasta höfgi,
— hjartans fegursti blær.
Og barnshugans heitustu bænir
hún biður, af innstu sál,
— og enginn af hreinna hjarta
helgar guði sitt mál.
•
Hún amma við sængina situr
á síðkvöldi, — allt er hljótt,
— mærin, með sólbros í svipnum,
sefur þar, vært og rótt.
Hvort finnur þú fegurri myndir
um farmannsins tvíræða hjarn,
en göfuga konu, sem geislar
guðstrú — um lítið bam.
brjósti sínu. Það mun áreiðan-
lega bögglast fyrir brjósti mér,
sem ég vildi sagt hafa um Stöðv-
arfjörð.
Oft mun það vera svo, er Pét-
ur og Páll lýsa æskustöðvum sín-
um, að hverjum fyrir sig finnst
sín sveit fegurst. Og svo mun
einnig vera um okkur Stöðfirð-
inga. Stöðvarfjörður er ekki víð-
feðmur, en oft er faðmur hans
fagur. En kannske mér bara
finnist það, af þvi að ég hef
faðmað svo margar stúlkur þar.
Frá því segi ég ekki nánar, mig
langar ekki til að hleypa roða í
kinnar þeirra, sem fyrir því hafa
orðið.
Þrisvar sinnum, sitt frá
hverjum stað, hef ég orðið sér-
staklega snortinn af fegurð
Stöðvarfjarðar. Að horfa af
hólnum skammt utan og ofan
við Hólshúsið út yfir hafið speg-
ilslétt, þar sem Hvalbak'ur
(klettur úr sjónum) blasir við i
nítján sjómílna fjarlægð, er sýn,
er seínt fyrnist. Og ef horft er
þvert yfir fjörðinn, blasa hinar
tignarlegu Súlur við augum, sem
ég í huga mér oft hef líkt viö
drottningar í hásæti. Gamlar
sagnir herma, að þarna uppi eigi
að vera fólgin kista eða kistur