Heimir - 01.11.1910, Blaðsíða 13

Heimir - 01.11.1910, Blaðsíða 13
HEIMIR 61 alstaðar. A8 sönnu eru þaS nokkuS mismunandi kringum- stæöur og atvik, sem hafa komiö henni af stað í þessu landinu eöa hinu, og það er því ekkert eitt ákveðið "prógram," sem allir modernistar hafa til samans; heldur hefir hiö sérstaka ástand kyrkjunnai og afstaða í hverju landi fyrir sig skapað stefnu- skrána fyrir það land. (A þetta ætla ég aö benda frekar síðar.) En þessi tvö einkenui eru sameiginleg með öllum modernistum: i. Þeir eru m'ttíöarmenn er finna nauðsyn til að endurskoða miðalda guðfræSina og fella úr henni það sem ekki samrýmist við nútíðar vísindi og nútíðar menning. Þeir vilja umskapa trú sína og guðfræði þannig, að það samrýmist sem bezt við það sannasta og göfugasta í þekking og siðmenning þessara tíma. 2. Og þeii eru frclsis-vinir. Þeir eru óviljugir að beygja sig undir vald það, sem er byggt á miðaida stjórnar fyrirkomulagi; vald sem er í höndum eins manns, er enga ábyrgð ber ágjörðum sínum; vald sem hefir stöðugt verið brúkað til að halda mönnum í andlegri ánauð. Þeir búa í löndum, þár sem lýðveldi og full- trúa stjórn er fyrir löngu búin að ryðja úr vegi einveldi og konungsstjórn, og þeir vilja laga stjórn kyrkjunnar og sníða hana meir eftir því fyrirkomulagi, sem bezt hefir reynst og er mest við hæfi nútíðar manna í veraldlegum málum. Þeir eru partur af þeim straumi nútímans, sem hefir hrifið flesta af heim- sins þjóðum og er að færa þær með sífelt auknum hraða í áttina til fullkominnar lýðstjórnar (democracy). Einkunnar orö allra Modernista gætu fullvel verið : "truth, liberty, fraternity," (sannleikur, frelsi, bróðerni). En eins og jeg hefi áður bent, á hafa modernistarnir ekkért eitt ákveðið prógramm. Oft og tíðum er takmarkið, sem stefnt er að óákveðið, og stefnan óformuö. Fyrir þessar ástæö- ur er mjög erfitt að skilja til hlítar og meta réttilega þessa umbóta öldu innan hinnar miklu rómversk-kaþólsku kyrkju. Enda er það æfinlega örðugt verk, að dæma um samtíðarhreyf- ingar og meta rétt þýðing þeirra fyrir framtíðina. Ég get ekki vonast eftir að geta gefið í þessum fyrirlestri sögu þessarar stórvægilegu og mikilsvarðandi framfara hreyfingar. Ég get ekki einusinni getið allra þeirra viðburða, sem nú eru að gjörast

x

Heimir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimir
https://timarit.is/publication/440

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.