Kirkjuritið - 01.06.1963, Blaðsíða 8

Kirkjuritið - 01.06.1963, Blaðsíða 8
246 KIRKJUIUTIÐ leyfi ég mér að lýsa því yfir, að ég set allt mitt traust á skyn- samlega hugsun. Ég vil vekja athygli þessarar kynslóðar á því, að hún má ekki halda, að hún sé laus allra mála við skynsemisstefnuna, vegna þess, að hún varð að þoka fyrir rómantíkinni á sínum tíma og síðar fyrir þeirri tæknistjórn (Real-politik) sem nú er að ná bæði töglum og högldum jafnt á hinu andlega sem efnislega sviði. Þegar þjóðirnar hafa feng- ið að kenna á heimsku þeirri, sem þessi allsherjar tæknistjórn steypir þeim í og hafa fyrir vikið ratað í meiri og meiri eymd bæði andlega og efnislega, þá munu þær komast að raun um það að lokum, að ekkert er annað fyrir hendi en fela sig á vald nýrri skynsemisstefnu, djúpúðgari og áhrifameiri en sú fyrri var, og leita þar björgunar. Að byggja út frjálsari hugsun er sama sem að lýsa yfir and- legu gjaldþroti. Þegar sú sannfæring er liorfin að menn geti komizt til þekkingar á sannleikanum með frjálsari hugsun, þá heldur efagirnin innreið sína. Og þeir, sem að því vinna, að gera þessa kynslóS efandi um allt, gera það í þeirri von, að þegar menn hafi gefið upp alla von um að geta sjálfir leitað sannleikans, þá muni hún gleypa við því sem sannleika, sem yfirvöldunum og áróðrinum þóknast að pranga út í hana. En slíkir útreikningar fá ekki staðizt. Enginn, sem dregur lokur frá hurSum, svo aS vonlaus efinn flæSi yfir löndin, mun reynast fær um aS halda honum í skefjum úr því. Fáir einir þeirra, sem þrekiS missa til þess aS reyna sjálfir aS leita sannleikans á vegum frjálsrar hugsunar, munu gera sig ánægSa meS einhvern gerfisannleika frá öSrum. Flestir munu halda áfram að efast. Og það sem verra er, þeir missa alla virðingu og skyn á sannleikanum, hætta smátt og smátt að kæra sig um hann og fara að kunna prýðilega viS sig án þess að stritast við að hugsa sjálfstæða hugsun, heldur láta reka á reiðanum, hrekjast frá einni skoðun til annarrar. Jafnvel þótt menn taki við þeim sannleika, sem troðið er upp á þá, og jafnvel þótt sá sannleikur hafi í sér bæði andlegan og siSrænan kjarna, þá losar þaS menn ekki við efann, heldur gerir hann aSeins minna áberandi. Sá hugs- unarháttur, sem raunar er andstæSur mannlegu eðli, að maðurinn sé ekki sjálfur fær um að finna neinn sannleika, hann heldur áfram og ber ávöxt eftir því, sem til var sáð.

x

Kirkjuritið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Kirkjuritið
https://timarit.is/publication/443

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.