Templar - 30.01.1912, Blaðsíða 1

Templar - 30.01.1912, Blaðsíða 1
TEMPLAR. XXV. Reykjavík, 30. jan. 1912. 2. blað. Stefnuskrá Good-Templara. I. Algerð afneitun allra áfengisvökva til drykkjar. II. Ekkert leyfi í neinni mynd, hversu sem á stendur, tit að selja áfengisvökva til drykkjar. III. Skýlaust forboð gegn tilbúningi, innflutningi og sölu áfengisvökva til drykkjar; forboð samkvæmt vilja þjóðatinnar framkomnum ( réttu lagaformi, að viðlögðum þeim refsing- um, sem svo óheyrilegur glæpur verðskuldar. IV. Sköpun heilsusamlegs almenningsálits á máli þessu, með ötulli útbreiðslu sannleikans á alla þá vegu, sem mentun og mannást eru kunnir. V. Kosinng góðra og ráðvandra manna til að framfylgja lögunum. VI. Staðfastar tilraunir til að frelsa einstaklinga og bygðarfélög frá þessari voðalegu bölvun, þrátt fyrir allskonar mótspyrnur og örðug- leika, þar til vér höfum borið sigur úr být- um um allan heim. „Ingólfur" og steinuskrá hans. Þegar »Ingólfur« hóf göngu sína sem andbanningablað, birti hann stefnuskrá sína, og var hún þá þegar gerð að um- talsefni og sýnt fram á óréttmæti henn- ar. Gerðu það ýmsir hinna völdustu manna bannhreyfingarinnar í ýmsum blöðum stjórnmálaflokkanna. Þá var ekki unt að segja með rökum, hvort þeir, andbanningarnir, mundu full- nægja í nokkru þeim loforðum, sem þeir höfðu gefið í þessari margnefndu stefnu- skrá sinni, því þá var eðlilega engin reynsla fengin um það, hvort þeir yrðu menn til að fylgja því fram, sem þeir sögðu. Bannmenn voru, samt sem áður, í eng- um vafa um það, að þeir mundu ekki geta fullnægt þessum loforðum, öllum. Það væri því rétt að athuga nú, þeg- ar þeir eru búnir að vinna í rösk 2*/2 ár, hvernig þeir hafa reynst þessari stefnu sinni í framkvæmd hennar. Eitt atriðið í stefnuskrá þeirra er »að efla bindindi og hófsemi með öllum þeim ráðum, sem mannfrelsinu eru samboð- in, svo sem frjálsum bindindissamtök- um og fræðslu um skaðvæni ofdrykkj- unnar«. Eins og oft befir verið bent á hér í blaðinu, þá mætti lýsa vel, ef hægt væri að finna nokkur merki þess, að »Ing- ólfur eða hans menn hafi gert nokkra minstu tilraun til að fá menn í bind- indi. Kannske það sé með því að sum- ir þeirra hafa flutt inn áfengi nú fyrir nýárið svo hundruðum þúsunda skiftir í krónutali með útsöluverði. Þeir nefna það líklega frjáls bindindissamlök. Þá kalla þeir líklega lofsöng sinn um ágæti og heilnæmi ölsins og vínsins — og heilsu- bótarbrennivínsins frá Ben. S. Þór. — frœðslu um skaðvœni ofdrgkkjunnar. Þá er eitt alriðið, »að vinna á móti hvers konar nauðung og skerðingu á almennum mannréttindum«. Það er bezt að benda á hið nýjasta í sambandi við þetta atriði, árás þá, sem »Ingólfur« hefir hafið gegn br. sr. Ólafi Magnússyni í Arnarbæli fyrir líkræðuna. Það er vist á þeirra máli kallað að vinna móti hvers konar nauðung, að banna prestum að hafa sínar skoðanir á því, hvernig þeir eigi að haga ræðum sínum við ýms tækifæri. Það er auð- vitað frá þeirra sjónarmiði, andbann- inganna, engin skerðing á kenningar- frelsi presta, að banna þeim að benda á illu dæmin í lífi mannanna hinni upp- rennandi kynslóð til viðvörunar, og það er í þeirra augum gagnstætt siðalærdóm- um kirkjunnar að nefna slíkt. Það er að áliti andbanninga samkvæmt siða- lærdómum kirkjunnar, að hvetja menn til að drekka og fylla sig og eyðileggja þannig lif sitt, heilsu og framtið? Kirkj- unnar menn mega ekki segja fólkinu sannleikann og vara það við hættunni, sem stafar af drykkjuskapnum og allra sízt benda á skirustu dæmin máli sínu til sönnunar. Þetta kalla þeir að vinna á móti íwers konar kúgun og slgðja al- menn mannréttindi. Hvernig geta þeir, sem af öllum mætti reyna að halda þjóðinni á spillingar- brautinni og telja henni trú nm að hún eigi að drekka, til þess að ná háu menn- ingarstigi, kallað það. að stgðja frjálsa menningu, sem er eitt atriðið á stefnu- skrá »Ingólfs«. Það eru ef til vill klúbb- arnir, sem andbanningarnir hafa stutt og komið á fót, sem eiga að efla frjálsa menningu? Þá er eitt atriðið, »að styðja andlega og líkamlega heilbrigði þjóðarinnar«. Það er víst samkvæmt þessu atriði, að sum- ir læknar hafa gengið í lið andbanninga? Þeir hafa ef til vill fundið þar beztu leiðina, til þess að koma í veg fyrir sjúkdómana, sem þjá mannkynið og á- litið rétt að nota drykkjuskapinn, sem beztu leiðina til þess að efla andlega og likamlega heilbrigði manna? Maður freist- ast næstum til að hugsa sem svo, að þessir menn, andbanningalæknarnir, séu að undirbúa almenna og aukna atuinnu handa sér og sinni stétt í nútíð og fram- tíð. En óneitanlega er það árangurinn af kenningum andbanninga. Þeir lýstu því yfir í byrjun, að þeir ætluðu að vera alveg óvilhallir í stjórn- málunum. En illa gekk þeim að halda þau loforð, eins og mörg fleiri, því eftir nokkra mánuði, eða 25. nóv. 1909 birt- ist fyrsta pólitíska greinin í »Ingólfi« undir þeirra stjórn. Þá er »að vinna að því, að lögin um aðflutningsbann á áfengi eigi sér sem skemstan aldur«. Maður mætti nú trúa, að þessu atriði hefðu þeir framfylgt út í yztu æsar. En svo er ekki. Þeir hafa nú í nærfelt heilt ár stutt mann í ráðherrasessi, sem hefir lýst því yfir á öllum þingmálafundum í kjör- dæmi sínu, að hann væri bannlögunum fylgjandi. Var það fallega gert af »Ing- ólfi« að styðja Kristján Jónsson jafnvel og hann hefir gert og sanna með þvi, að hann meinti ekkert með andófi sínu gegn banninu. Það er þá sýnt og sannað, að þeir hafa gengið frá öllum þessum atriðum: að vinna að efling bindindis og hóf- semi og fræðslu um skaðvæni ofdrykkj- unnar, að vinna á móti hvers konar nauðung og skerðingu á almennum mannréttind- um, að vinna að frjálsri menningu í öll- um greinum og að stuðla að því að efla andlega og líkamlega heilbrigði þjóðar- innar, að vera óvilhallir í pólitík, og að vinna að þvi, að lögin um aðflutn- ingsbann áfengis eigi sér sem skemstan aldur. Og hvað er svo eftir af loforðum þeirra, sem þeir ekki hafa nú þegar gengið frá að fullu eða öllu? Ekkert einasta. Brot úr ræðu fluttri á Sauöárkróki 30. desember 1911 af Jóni P. Bförnssgni kennara. — — — Á alvarlegri stundu stöndum vér því hér. Við alvarlegri tímamót hefir Good-Templarreglan víst aldrei staðið hér á landi. Spurning um, hvort nokkur tímamót í hennar 60 ára sögu haíi nokkursstaðar á jörðunni verið merkilegri fyrir hana en þessi á voru landi. Sem fyrsta þjóð heimsins stönd- um vér nú við sjálft hugsjónartakmark G.-T.-Reglunnar sem bindindisfélags: Lögverndað forboð á innflutningi áfengis og framleiðslu þess í landinu. Að baki oss sjáum vér hverfa hið langa og stranga tímabil hins þúsundfalda áfengisböls. Fram undan eygjum vér í lifandi von, þá framtíð vors lands, þar sem ein af aðallindum böls og dauða í íslenzku þjóðlífi er þorrin. Hvað segjum vér? Til hvers finnum vér? Nágrannaþjóðir vorar stara á oss með undrun og að- dáun. Allar eru þær komnar lengra eða skemra áleiðis í þessu máli, en enn stynja þær þó undir áfengisbölinu. Litla þjóðin á afskekta eylandinu — þjóðin, sem varla er viðurkend sem þjóð, —

x

Templar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Templar
https://timarit.is/publication/532

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.