Templar - 15.03.1923, Blaðsíða 1

Templar - 15.03.1923, Blaðsíða 1
TEMPLAR. XXXVI. Reykjavík, 15. mars 1923. 2. blað. Hróp um hjálp frá smáþjóðonum í Evrópu. Ræða haldin af ritstjóra Larsen-Leden, Albj. Gæslum. Kosn. í I. O. G. T. á fundi Heims- Sambandsins gegn áfengi, sem haldinn var i Toronto i nóvember 1922. Einu sinni fór maður nokkur frá -Jerúsalcm til Jerikó. Á leiðinni fjell faann i hendur rænÍDgjum, sem rændu faann og skildu við hann dauðvona. Saga þessi er 2000 ára gömul, en á vorum dögum er hún endurtekin1 dag- 'lega og á ýmsa vegu. Jeg sá tvo menn fara leiðar sinnar. Þeir hjetu ísland og Noregur. Jeg sá ræningjana einnig. Nöfn þeirra voru Spánn og Frakkland. Sagan í »móðins« skilningi er þannig. Eigendur vínframleiðslufyrirtækjanna í heiminum hjeldu lund og báru saman ráð sín í Sviss síðastliðið ár. Áfengis- barónarnir sáu það, að eitthvað yrði að gera til að stöðva bannöiduna, sem flæðir yfir Ameríku og ætlar sýnilega að 'íljóla yfir hluta af Evrópu jafnframt. Áfengisbarónarnir skildu enn fremur, að það mundi ekki vera til neins fyrir þá að tala á móti bannmönnunum á ræðu- pöllunum. Þeir sáu fram á það, að þeg- ar ástæða kemur á móti ástæðu, og þegar atburður er veginn á móti at- buröi, þá hafa hinir »þurru« betur og hinir »votu« verr. Þeir sáu, að hjer þuriti að beita hinum óvanalegustu vopnum ef þeir ættu að geta unnið sig- ur, og þeir völdu sjer ákaflega óvana- iegt voph. Þeir báðu suðrænu vínlöndin að neyða vilja sínum og vínunum sín- um inn á þjóðir, sem eru »þurrar« eða sem vilja innleiða bannlöggjöf hjá sjer. Spanska stjórnin var blátt áfram meira en fús til þess að hlaupa í erind- um alþjóða áfengisframleiðenda. Og, franska stjórnin skoraðist ekki undan pví að ganga í þetta bandalag. Þau hjálpuðu svo hvert öðru þessi lönd til að neyða Noreg til að kaupa 900,000 lítra af sterkum drykkjum og konjakki ár- lega. Noregur hafði bannað þessa drykki en er — þrátt fyrir það — neyddur til að kaupa þessa litratölu, og jafnvel að nema bannið úr lögum, af þvi að Spánn og Frakkland hóta því, að úliloka norska fiskmarkaðinn, ef Noregur geri ekki eins og þau vilja að hann geri. Arásin á ísland, minsta landið í Ev- rópu er enn þá grimmilegri. ísiand hef- ur samþykt bann gegn innfiutningi og tilbúningi áfengis, sem hefur verið í lög- um frá þvi 1912. Stjórnin, þingið allir, þingflokkar, blöðin, kirkjan og öll is- lenska þjóðin standa að lögum þessum og styðja þau, þvi allir skilja að bann- ið gegn áfengissölunni hefur verið fje- lagsleg, siðferðileg og efnaleg framför fyrir alt iandið. Til þessa bindindisfólks — sem lík- lega drekkur minst allra þjóða — kem- ur nú Spánverjinn. Hann ber knifinn að hálsi landsmanna og segir: »Nú skaltu drekka vin. Ef þú mælir á móti því, þá siátra jeg þjer með ánægju«. Efnahagur íslands er kominn undir útflutningi á saltfiski, sem er tveir þriðju hlutar allrar útfluttrar vöru — saltfisk- ur fyrir 5 miljónir doliara, er seldur til Spánar. Neiti Spánn að kaupa islensk- an fisk, þá þýðir það hvorki meira nje minna, en gjaldþrot fyrir ísland — þess vegna hefur ísland neyðst til að upp- hefja bannlögin gagnvart vínum, og að því búnu hefur ræninginn verið svo náðugur, að hætta við að gera út af við fórnardýrið. Þetta ofbeldi gagnvart tveimur þjóð- um, sem ekkert annað hafa unnið til saka, en að vilja vernda sig gagnvart á- fenginu. Þessu ofbeldi verða allar menn- ingarþjóðir að setja sig á móti, hvar sem þær eru í heiminum. Hjer er ekki lengur deilan um áfengi, eða áfengi ekki. Máiið snýst um sjálfsákvörðunarrjett eða þrældóm að öðrum' kosti, og er tafl um lif eða dauða smáþjóðanna. 5je þessi undirokun hinna minni máttar liðin, þá er enginn rjettur framar til fyrir smáþjóðirnar. Ruddalegustu og grimm- ustu stórþjóðirnar munu stinga þeim öllum í vasa sinn. Sjerhver tilraun til að bæta þjóðarhaginn verður ónýtt af því að ruddarnir vilja engar umbætur. Vjer verðum að hætta starfi voru í bann- málinu. Nýlega kom í ljós, að svenska þjóðin þorði ekki að aðhyilast bannið meðal annars af þvi. að spansk-franska sverðið hjekk yfir höfði Svíþjóðar. Og engin önnnr þjóð mun voga sjer að halda i áttina til bannsins, á meðan þetta sverðer ekki tekið burtu. Heims-Sambandinu hafa verið sendar bænarskrár frá allskonar fjelögum — bindindis-, lýðveldis-, kvenna- og kirkju- fjelögum — um að þetta samband ætti að koma á friði og rjettlæti. Málaleitan- ir þeirra hafa verið yfirvegaðar, og eng- inn efi er á því, að leiðtogar Sambauds- ins hafa einlægasta vilja. En Samband- ið er enn þá veikt verkfæri. Innan skamms verður það sterkara, svo sterkt — vona jeg — að það getur tekið alla slæmu strákana, og dregið þá á eyrun- um inn í bekkinn, og sagt: «Viltu gera svo vel og hætta því að fara illa með hann litla bróður þinn«. í, dag getur samband vort ekki gert það. Það ér vanmegna, fyrst og fremst fyrir þá sök, að Bandaríkin hafa ekki gengið í það. Sambandið mun þvo hendur sinar, sjálf- stæði smáþjóðanna mun verða í hel komið; sambandið mun tala fagurlega um bróðerni og þess háttar, og heim- urinn mun halda leiðar sinnar með öllu sama ranglætinu, sem áður hefir átt sjer stað. Aðrar stofnanir og margir áhrifamikl- ir menn og konur hafa ávarpað stjórn- ina í Madrid, og beðið hana — í nafni alls siðferðis — að fara vel með ísland. Þetta var tilraun, sem gera varð, en eðlilega varð hún árangurslaus. Það fór eins og spánskur maður skrifaði mjer fyrir nokkrum mánuðum: »Áskoranir af siðferðis-ástæðum, hafa nákvæmlega jafnmikinn árangur, hvort sem þjer send- ið þær til helvitis, eða til stjórnarinnar i Madrid«. Djöfullinn og stjórnin hafa það sameiginlegt, að hvorugur ber nokkra virðingu fyrir nokkru siðferði. Það eru völd, velmegun og þingafl, sem þeir hugsa um i Madrid. Fyrir þvi: íslandi og öðrum fámenn- um þjóðum verður ekki hjálpað með bænum, hvorki til Genfar nje Spánar. En það má hjálpa þeim. Ef Ameríka og England vilja taka upp málið fyrir þeirra hönd. Þessar tvær þjóðir þurfa ekki annað en að segja fá alvarleg orð; og Spánverjinn mundi taka hattinn sinn undir handlegginn með kurteysi, og hneigja sig og beygja sig djúpt, og krafsa með fótunum. Jeg segi: England og Ameríka. Mest af ábyrgðinni hvílir á Ameríku. Amerika heldur örlögum Evrópu í sterku örm- unum sínum. Aðrir nota vald sitt til þess að gera rangt. Vjer sem erum frá smáu löndunum, væntum þess að Ame- ríka muni nota vald sitt til að gera gott, og byrja þannig nýtt tímabil í véraldarsögunni. Stóru þjóðirnar gætu hjálpað íslandi og Noregi, með því að kaupa saltfisk- inn þeirra. 'Hann er ekki svo margra miljóna virði, en það mundi gefa þess- um löndum aftur sjálfstæði þeirra, og gera bannlögin þeirra aftur að lifandi og vakandi lögum. Enn fremur getur hver okkar, sem er, hjálpað fámennu þjóðunum með að nota sömu bardaga aðferðina við Spán- verja, sem þeir hafa sjálfir bent á: ein- angrun. Sjálfur hef jeg gengið undir hátiðlegt loforð um aö kaupa ekki og neyta ekki nokkurrar spánskrar vöru- tegundar. meðan Spánverjinn fer þannig 1 með hann litla bróður minn, sem hann

x

Templar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Templar
https://timarit.is/publication/532

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.