Templar - 02.08.1923, Blaðsíða 1

Templar - 02.08.1923, Blaðsíða 1
TEMPLAR. XXXVI. Reykjavík, 2. agúst 1923. 9. blað. Avarp til templara og bannvina frá framkvæmdanefnd Stórstúkunnar Eins og állri þjóðinni er kunnugt, hafa bannlög vor gegn áfengi verið færð svo úr lagi, að það geb.tr talist vafamál, hvort þau sjeu að nokkru gagni. Pó að löggjafarþing vort hafi talið sig nauð- beygt til þess að gera þessa ráðstöfun, þá heflr hún verið gerð gegn vilja þess. Um það ber órækt vitni álit hinnar sam- eiginlegu nefndar 1922, og þá ekki síð- ur svo hljóðandi ályktun þingsins 1923: »Alþingi ályktar að lýsa yfir þvi, að þó að nú hafi verið afgreidd frá þinginu lög um undanþágu frá lög- unum um aðflutningsbann á áfengt, vegna samninga við Spánverja, þá var það gert af knýjandi nauðsyn, en ekki af því, að Alþingi vildi hverfa frá þessari löggjöf, sem í fyrstu var sett á grundvelli þjóðaratkvæðagreiðslu. En það er ekki eingöngu, að bann- lögin hafi verið skemd svo stórkostlega, sem öllum er kunnugt. Nú stöndum vjer, sem verjast viljum áfenginu, áð sumu leyti miklu ver að vigi en áður en bannlögin voru sett. Pá hefði þó fengist framgengt, eftir rhikið og ötullegt starf, að engin áfeng- issala gat farið fram i neinum bæ þessa lands, nema með samþykki hlutaðeig- ' andi bæarstjórnar. Pá gátu engar áfeng- isveitingar farið fram, nema með sam- þykki bæarbúa. Þá var greitt hátt árgjald til landssjóðs, til þess að geta méð nokkr- um hætti með áfengi verslað, svo að hver áfengissalinn eftir annan komst að raun um, að sú atvinna svaraði ekki kostnaði. Árangurinn af þessum ráð- stöfunum var orðin sú meðal annars, að engin áfengissala fór fram á leiðinni austur um land frá Akurej'ri til Reykja- víkur. Nú er svo komið, að áféngissala er sett á stofn í hverjum bænum eftir ann- an gegn yfirlýstum vilja bæarstjórnanna að vínveitingar fara fram í Reykjavik, án þess að bæarbúar fái nokkurn kost * að láta uppi vilja sinn um það mál, °g engin trygging þess, að svo fari ekki víðar, að nú er ekkert gjald greitt í ríkissjóð fyrir áfengissölu, og að nú fer áfengissala fram í Reykjavík, ísafirði, Akureyri, Siglufirði, Seyðisfirði, Vest- mannaeyum og Hafnarfirði. Afleiðingarnar af þessum ráðstöfun- um eru vitanlega stórkostlega aukinn drykkjuskapur í landinu, eins og skýrsla sú, er prentuð hefir verið um drykkju- skaparbrot í Reykjavík, sýnir svo ljós- lega, og aukin verslun með ólöglegt áfengi, í skjóli þess áfengis, sem leyft er. Alt hefir þetta gerst gegn vilja þings- ins, og vjer þorum að fullyrða, að það hefir líka gerst gegn vilja þjóðarinnar, þó að hún hafi ekki átt kost á að greiða að þessu sinni atkvæði um það mál. Það er eingöngu gert vegna þess að er- lend þjóð hefir breytt við oss þannig í viðskiftamálum. Sá sorgarleikur hefir nú farið fram, að af því að vjer erum lítil og fátæk þjóð, hefir annari voldugri og auðugri þjóð tekist að kúga oss til að stórspilla áfengislöggjöf vorri gegn sam- visku hinnar íslensku þjóðar. Það er, að voru áliti, óbærilegt að una sliku, nema vjer að minsta kosti höfumst það að, sem í voru valdi stend- ur, til þess að varpa af oss okinu. Það er ósamboðið mönnum, sem vilja vera frjálsir. Með þá sannfæring í huga sam- þykti síöasla stórstúkuþing eftirfarandi ályktun: »Stórstúka íslands samþykkir að vinna af alefli að því, að losa þjóðina undan erlendum áhrifum á innanlandsmál vor, svo að þjóðin fái aftur fullkomin bann- lög hið fyrsta.« Mörg merki eru þess, að þessi álykt- un er í samræmi við vilja þjóðarinnar. Vjer leyfum oss í því sambandi að benda á þau þing, sem háð hafa verið í Reykjavík í síðastliðnum júnímánuði: kvennaþingið, prestastefnu og kénnara- þingið. Á öllum þessum merku sam- komum hafa verið samþyktar i einu hljóði ályktanir, sem fara nákvæmlega í sömu átt eins og ályktun stórstúku- þingsins. Jafnaðarmenn hafa beinlínis sett það á stefnuskrá sina að fullkomnu banni verði komið á aftur, og Ung- mennafjelögin eru líka tekin að hefjást handa til stuðnings þessu mikla velferð- armáli voru. Enginn vafi getur á því leikið, að þjóðin vill í þessu efni fá að ráða sjer sjálf. Og ef oss tekst að verða samtaka, þá er það sannfæring vor, að miklu megi til vegar koma. I*ví fremur er á- stæða til þess að láta ekki hugfallast, sem það er kunnugt, að úti um heim- inn, með margfalt voldugri þjóðum en vjer erum, er nú vaknaður ríkur áhugi á því að styðja oss í þessari baráttu.. Þing og þjóð verður nú sjerstaklega í þessu máli að beina starfi sínu að því, að viðskiftin með aðalútflutningsvöru vora, saltfiskinn, komist í hagfeldara horf. Meðan vjer erum svo mjög háðir viðskiftum við eina þjóð, sem nú er, getum vjer litla von gert oss um, að löggjafarþing vort sjái sjer fært að gera áfengislöggjöf vora aftur viðunanlega Til hvers ættum yjer að geta vttrið bet- ur væntanlegum tekjum af þeirri áfengis- verslun, sem vjer erum kúgaðir til áð reka, en til þess að geta aftur farið að haga oss samkvænjl sannfæring vorri og samvizku? Þess vegna samþykti síð- asta stórstúkuþing þá kröfu til allra þingmannaefna við næstu kosningar, að þeir lofi að beita sjer fyrir því, »að öllum nettótekjum af áfengis- verslun ríkisins sjej varið til að losa landið undan áhrifum Spánverja, með- al annars með því að útvega fisk- markaði.« f þessari ályktun stendur: »meðal annars.« Bak við það orðalag felst með- vitundin um hina brýnu þörf á því, að fjenu verði líka varið að einhverju leyti til þess að efla bindindisstarfsemina, ná þegar áfengið er af nýu tekið að flæða yfir landið. Líka er það bersýnilegt, að ef vjér eigum að geta fært oss að fullu í nyt góðvild erlendra manna til mál- staðar vors og löngun þeirra til þess að verða oss að liði, þá verðum vjer að standa i sem nánustu sambandi við þá. Og það verður ekki gert án fjárfram- laga. Fyrir því er það alvarleg og innileg áskorun vor til allra templara og annara bannvina í landinu, aðþeir verði sam- taka um að vinna að því eftir megni, að þau ein þingmannsefni verði i kjöri, hvern stjórnmálaflokk sem þeir kunna að fylla, sem vilja lofa því að veröa við þessari kröfu stórstúkuþingsins. Engum manni getur dulist, að ef ís- lenskir bannvinir eiga að vinna að því

x

Templar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Templar
https://timarit.is/publication/532

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.