Alþýðumaðurinn

Tölublað

Alþýðumaðurinn - 12.12.1931, Blaðsíða 1

Alþýðumaðurinn - 12.12.1931, Blaðsíða 1
I. arg. Avureyri, Laugardaginn 12. Des. 1931. 76. tbl. Á að leggja SíMar- einkasöluna niður ? [Grein þessi var rituð til birtingar í einu Reykjavíkurblaðinu áður en kunnugt várð um frammistöðu ríkis- $tjórnarinnar gagnvart einkasölunni, -en er birt hér sem inngangur að framhaldsumræðum um þetta mál.] Andstæðingar hinnar skipulags- bundnu verslunar hafa fengið óvænt- an byr í seglin með þeim fréttum, sem dreift hefir verið út um Síldar- •einkasölu íslands, í sambandi við einkasölufundinn. Bráðabyrgðarskýrsla um ástæður einkasölunnar, sem birt heíir verið, ber það með sér, að hún á rúman helmíng aE þeirri síld, sem verkuð var til útflutnings síðastliðið sumar, ðseldan enn. Skuldir einkasölunnar, vegna þessara óseldu birgða, eru eðlilega miklar og meiri en svo, að líkur séu til að nægilega mikið selj- ist af birgðunum, til þess, að greiða allar skuldirnar. Þessi halli, sem gera má ráð iyrir á rekstri einkasölunnar í ár, er það sem hefir gert dáendur hinn- ar írjálsu samkeppni ali háværa um ástand hennar. Það lítur út fyrir, að þessir menn séu búnir að gleyma þeim tugum miljóna, sem bankarnir hafa tapað á fiskisölu og þorskveiðum undanfar- 'tnna ára. Það er líka svipaðast því, að þessir menn álíti að einhver á- gætis útkoma muni verða á þorsk- útveginum i ár, og sölu fiskjarins í höndum hinnar frjálsu samkepni. Flestir hygnari menn, munu .líta öðrum augum á útkomu ársins, það er lýtur að afkomu þorskveiðanna og sölu fiskjarins, en að þar muni veröa glæsileg útkoma. Hróp niðurrifsmannanna um afnám Síldaieinkasölunnar geta þeir ekki bygt á pví, að nokkur vissa sé fyrir að ástandið, hvað þorsk-utveginn snertir, sé eða verði nokkuð betra, ef það verður þá ekki stórum verra á þessu ári, en ástandið í einkasöl- unni. Þess mun enginn ganga dulinn, sem þekkingu hefir í þessum efnum, að bankarnir munu tapa þar stórfé, enda þegar byrjað að auglýsa þrota- búin úr þorskútgerðinni frá þessu ári. Síidareinkasala íslands hefir að undanförnu haft til sölumeðíerðar allmikinn hluta af veiði 160 — 180 skipa, en þó eru litlar líkur til þess, að hiín verði hálfdrættingur í tapi, eftir fjögra ára starfa, við Stefán Th., Copland og fleiri sem notið hafa fulls trausts þeirra manna, sem nú gala hæðst út af áætluðum halla á rekstri einkasölunnar, Þá má einnig benda á, að þó mikið kæmi til með að þurfa að greiða í halla á rekstri Síldareinka- sölunnar, þá er síldarútvegurinn margsinnis búinn að greiða þá upp- . hæð í ríkissjóðinn, fram yfir pað sem aðrar sjávarafurðir hafa grcitt, veldur því hið geysiháa útflutnings- gjald á síldinni, sem er þrefalt eöa fjórfalt hærra en á öðrum sjávaraf- urðum. Enn eru og engar líkur til þess að halli á rekstri Síldareinkasölunn- ar verði meiri en svo, að nemi á- líka upphæð, og variö er árlega úr ríkissjóði til landbúnaðarins, og er sá styrkur þó ekki talinn sönnun þess, að leggja eigi niður allan bú- skap í landinu. Hér er því ekki um þá upphæð að ræða, sem geti gefið þeim flokki manna ástæðu til hávaða um tap einkasölunnar, sem á undanförnum árum hefir bakað þjóðinni tugi miljóna skaða gegnum bankatöpin, eða þurfi að gjöra bændastjórnina undrandi, þegar lttið er á þann árlega ríkisstyrk, sem landbúriaðurinn nýtur. Þegar litið er yfir störf Síldar- einkasölu íslands undanfarin ár, dylst það ekki, að beinn og óbeinn hagur þjóðarinnar af skipulagi einkasöíunnar, cr stórkostlegur. Péir útlendingar, sem áður en einkasalan var sett, höfðu. hér að- setur og athvarf, hafa algerlega horfið^úr landi. Svíarnir, sem áður réðu ^erði síldarinnar með því að hafa allt vald á tunnum og salti, er til útgerðarinnar þurfti, miðuðu verð á tunnu stldar i salt v'ið þaö vcrð, sem sildarverksmiðjurnar greiddu fyrir iná! tit brœðslu. Greiddu síldarverksmiðjurnar t. d. 10 kr. fyrir mál í bræðslu, greiddu Svíarnir líka 10 kr. fyrir tunnu síld- ar til söltunar. Strax eftir að Síldareinkasalan tók til starfa, breyttist þetta til stórra muna, síldareigcndum til hagsböta. Fyrsta ár Síldareinkasölunnar reynd- . ist verð fersksíldarinnar rúmar 12 , krónur til söltunar. Það ár varð bræðslusíldarverðið 8 kr. fyrir mál- . ið eða riímum 50% lægra cn verö Jersksíldarinnar í salt. Þegar tekið er meðalverð. fersk- síldarinnar þau fjögur ár, sem einka- salan hefir starfað, eins og það hefir orðið með verði því, sem hún hefir útvegað síldareigendum, kemut í ljós að það er allt að helmingi hœrra en verðið, sem síldarverk- smiðiurnar hafa greitt fyrir mál í bræðslu. — Meðal verð einkasölunnar hefir verið kr. 9.00, þótt síðasta ár sé tekið með. Meðal verð síldarverksmiðjanna

x

Alþýðumaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðumaðurinn
https://timarit.is/publication/597

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.