Alþýðumaðurinn


Alþýðumaðurinn - 06.11.1951, Blaðsíða 1

Alþýðumaðurinn - 06.11.1951, Blaðsíða 1
XXI. árg. Þriðjudagur 6. nóvember 1951 39. tbl. Arið IJ50 greiddu Almannatryggingarnar 4,/ millj. kr. I bœtur í Ipfjf ðorsýslu n í Ahureyri Á sama tíma voru tilfallnar tekjur trygginganna í sýslu og bæ 3,3 milljónir króna. Starfsemi Tryggingar- stofunar ríkisins. Lögin um Almannatryggingar komu til framkvæmda að veru- legu leyti með ársbyrjun 1947 og hafa því hlotið 5 ára reynslu um n.k. áramót. Úm setningu laga þessara stóð allmikill styrr á sínum tíma, en svo sem alkunnugt er beitti Al- þýðuflokkurinn sér fyrir henni, en naut til þess aðstoðar Sjálf stæðisflokksins og Sósíalista flokksins, hins síðamefnda þó með nokkurri tvídrægni. Hins vegar var andspyrna Framsókn- arflokksins hatrömm, þó að þar ættu ekki allir flokksmenn óskilið mál. Það verður að segjast eins og er, að Sjálfstæðisflokkurinn hef- ir yfirleitt tekið velviljaða af- stöðu með Tryggingunum, komm- únistar hafa þótzt með þeim, en aldrei setið sig úr færi að reyna að gera þær tortryggilegar, en Framsóknarflokkurinn sem heild hefir ýmist sýnt Tryggingunum opinberan eða dulbúinn fjand- skap, ef málgögn hans og flokks- forysta er höfð í huga. Hins veg- ar hafa fjölmargir Framsóknar- menn sem einstaklingar verið Tryggingunum traustir vinir, eins og síðar skulu nefnd dæmi um; Engum mun það Ijósar en AI- þýðuflokknum og þá fyrst og fremst forystumönnum flokksins á sviði tryggingamála, að margt stendur til bóta um Almanna- tryggingarnar. Er þar fyrst, að hin upphaflega lagasetning varð engan veginn um allt eins og Al- þýðuflokkurinn hefði helzt kosið, ýmisleg reynsla hefir fengizt, sem gerir breytingar nauðsynlegar og loks hafa. ýmsar aðstæður breytzt frá setningu laganna, er taka þyrfti meira tillit til en hægt er við núgildandi lög. Ýms framkvæmdar- Qtriði. Syo sem kunnugt er, var og er land nu skipt í tryggingaumboð. Fara sýslumenn yfirleitt með um- boð í sýslum, en sjúkrasamlög í bæjum. í hverju umboði er trygginganefnd, sem fylgist með framkvæmdum Trygginganna í umboðinu, en yfirstjórn Al- mannatrygginganna er hjá Trygg- ingastofnuninni, sem hefir aðset- ur í Reykjavik. Hefir yfirstjórn hennar tryggingaráð kosið áf Al- þingi, en und.r félagsmmálaráð- herra heyra svo þessi mál öll. Þetta er hér rakið vegna þess, að það er ein ef tirlætisiðj a blaða Framsóknarflokksins og forystu- manna hans ýmissa að læða því inn hjá fylgjendum sínum, að Tryggingastofnunin sé eins kon- ar flokksfyrirtæki Alþýðuflokks- ins. Er þessum tortryggnissýkli ætlað að sýkja ánægju almenn- ings með Tryggingarnar, en svo sem allir vita, er lesa Tímann og Dag, þá efu tryggingar að vísu góðar, ef S.I.S. rekur þær, ann- ars afleitar. Nú eru tvö tryggingaumboð hér við Eyjafjörð: Akureyrarum- boð og Eyjafjarðarumboð. Hefir Sjúkrasamlag Akureyrar umboð- ið í bænum gegn 42.250 kr. gjaldi, er fer í kaup einnar stúlku ig ýmiss konar skrifstofukostnað. Sjúkrasamlagsst]órn fer með trygginganefndarstörf, og er Sig- íiyggur Þorste'nsson formaður hennar, Framsóknarmaður, greindur og gegn, þrautreyndur í sjúkrasamlagsmálum og skilur mjög vel gildi Trygginganna. Auk hans eru í nefndinni 4 menn, sinn úr hverjum stjórnmála- flokki. Og hefir Framsókn þann- ig 2 menn í nefndinni. Með umboð Eyj af j arðarsýslu fer að sjálfsögðu samkvæmt lög- um sýslumaður Eyjafjarðarsýslu. Þar er og 5 manna trygginga- nefnd. Er formaður hennar Þór- arinn Kr. Eldjárn, hrepps'tjóri á Tjörn í Svaifaðardal. Framsókn- armaður, eins og Sigtryggur Þor- steinsson og skilningsgóður og velviljaður Tryggingunum, eins og Sigtryggur, en svo rriá líka segja um alla í trygginganefnd- inni, sem þó mun að meiri hluta s'dpuð Framsóknarmönnum. Þetta er hér sagt vegna klausu í síðasta tbl. Dags, Fokdfeifum. Kennir þar verulegs misskilnings á Trygg'ngunum hér, og raunar alls staðar, og er það að v'su ekki nýtt hjá blaðinu, en Alþýðu- manninum þykir sjálfsagt að grípa kærkomið tilefni íil ýmissa leiðréttinga og um leið upplýs- inga, er almenningi mætti verða til glöggvunar á Tryggingunum og starfsemi þeirra. „15% hækkun og ranglæti". Svo heitir klausa Dags um Tiyggingarnar í síðustu Fokdreif- um og er aðalefni hennar þetta: Gjöld til Almannatrygginganna hafa hækkað um 15% síðan í fyrra. Þetta er vaxandi frekja. Menn verða að greiða slysatrygg- ingu vegna vinnustúlkna á heim- ilum. Þetta er furðulegt. í hvað fara gjöld manna til Trygging- anna? Það fær maður yfirleitt ekki að vita. Tryggingastofnunin á gilda sjóði. Það virðist grun- "samlegt. Hún stundar lánastarf- semi, er bankarnir ættu einir að annast, og gefur það forystu- I mönnum hennar óeðlileg völd ' (leturbr. Alþm.). | iTekjur og gjöld. Skal nú reynt að rekja þetta ögn í sundur. Tekjur Trygginga- stofnunarinnar eru þessar: Ið- gjöld hinna tryggðu, atvinnurek- endagjöld, framlag sveitarfélaga og framlag ríkis. Útgjöld eru hins vegar aðallega ýmisskonar bætur, en auk þess náttúrlega reksturs-- kostnaður. Síðan 1947 hafa atvinnurek- endagjöld nokkuð verið lækkuð að lögum (grunnurinn), aðallega fyrir atbeina Framsóknarflokks- ins. Framlag ríkisins einnig veru- lega eftir tilkomu núverandi stjórnar undir forsæti Framsókn- arflokksins. Bætur til bótaþega hafa hins- vegar flestar hækkað um 32— 35%, móti um 21% hækkun ofan á grunniðgjöld. M. ö. o. bœtur haja hœkkað meira en iðgjöld, enda voru tryggingarnar reknar með um 2 millj. kr. halla s. I. ár, en í ár verður hallinn sennil. ekki innan við 5 millj. kr. Þetta er sem sé allt „ranglætið" gagnvart iðgjaldagreiðendum, sem Dagur talar um. Er það að vísu vissu- lega slæmt frá sjónarmiði Trygg- inganna að hafa orðið að hækka iðgjöld, enn verra að hafa þó ekki 'greitt hærri bætur en raun ber v^tni né komið ýmsum lagfæring- um fram, en allra alvarlegast fyr- ir almenning í landinu er, að nú- verandi ríkisstjórn virðist bein- línis leggja sig í framkróka við að torvelda og draga úr gagn- semd Tryggingdnna. Ynni blað.ð Dagur þarft verk, ef það beitti sér gegn slíku. Hærri bætur en gjöld. Arið 1950 greiddu Trygging- arnar kr. 1.607.099.79 í bætur í Eyjafjarðarumdæmi, auk 77.830 kr. í svonefndan endurkræfan barnalífeyri. Á Akureyri urðu bæturnar hins vegar kr. 3.139.- 809.95, auk 223.445 kr. í endur- kræfan barnalífeyri. Tilfallnar tekjur Trygginganna urðu í sýsl- unni á s. 1. um 990 þús. kr., en í bænum 2.320 þús. kr. Voru því á árinu greiddar um 1,4 millj. kr. meira hér við fjörðinn í bæt- ur en 'nn kom til Trygginganna frá sama stað. Allir launþegar eru slysatryggð- ir lögum samkvæmt við vinnu og að og frá vinnu. Gildir auðvitað hið sama um vinnustúlkur sem að:a launþega. Má benda rit- stjóra Dags, sem kvartar undan þv', að gjald þetta skuli inn- heimt, ef vinnustúlkan er heimil- inu bráðnauðsynleg vegna sjúk- Ieika húsfreyjunnar, en greiðslu- geta lítil, á það, að hvorki Sam- vinnutryggingar né Andvaka miða iðgjöld sín við greiðslugetu iðgjaldagreiðanda hverju sinni, Framh. á 4. síðu. Leíhfélag Ahureymr Leikfélag Akureyrar hóf vetr- arstarf sitt með því að taka til meðferðar gamanleikinn Gift eða ógift eftir J. JB. Priestley. Er leik- ur þessi í þremur þáttum og á að vera háði blandið gaman, sem þó missir hér allverulega marks, þar sem hann hefir ekki verið heim- færður við íslenzka staðhætti. Leikstjóra hafði L. A. ráðið Gunnar R. Hansen, sem ýmis leik- rit hefir sett á svið í Reykjavík og þykir hæfur leikstjóri. Frum- sýning var svo á leiknum s. 1. laugardag. 15 leikendur komu fram í sjónleiknum, en ekki eru hlut- verkin öll stór. Aðalhlutverkin eru þrenn hjón, sem hyggjast halda sameiginlega upp á 25 ára hjúskaparafmæli sitt, og gera það raunar, en á nokkuð sérstæðan og taugaæsandi hátt. Hjón þessi eru Joseph Helliwell bæjarráðsmaður og frú, leikin af Júlíusi Oddssyni og Freyju Ant- onsdóttur, Albert Parker, bæjar- fulltrúi og frú leikin af Vigni Guðmundssyni og Jónínu Þor- steinsdótlur, og Herbert Soppitt og frú, leikin af Sigurði Krist- jánssyni og Ingibjörgu Steins- dóttur. 011 fara þau vel með hlut- verk sín og eru allvel samæfð. Aft- ur eru sumar sýningarnar eða senurnar frá höfundarins hendi næsta vaiidræðalegar og leiði- gjarnar, svo að leikararnir verða að yrkja í tómin með látabragða- og svipbrigðaleik. Bar þar af leik- ur Sigurðar Kristjánssonar, þótt Ingibjörg Steinsdóttir hamlaði vel upp á móti honum. Vignir Guðmundsson sýnir nú í fyrsta sinn leik á sviði, rostafengínn sjáHbyrging, og tekst vel. Um, P'ieyju, Jónínu og Júlíus er það að segja, að áhorfandanum fannst þau vera nánast eins og þau ættu að vera og segir það sína sögu um lausn þeirra á viðfangsefninu. Þá leikur Hólmgeir Pálmason í leik þessum drykkfelldan blaða- Ijósmyndara, Henry Ormonroyd að nafni. Tekst honum vel að túlka ölæðisslúður hans. Bergrós J óhannesdóttir leikur Rósinu vinnukonu létt og lipurt og sama má segja um Andrés Guðmunds- son, sem leikur lífsglaðan, spjátr- ungslegan og dálítið ófyrirleitinn organleikara. Kærustu hans leik- ur Edda Scheving, lítið hlutverk, en snoturt í meðförum hjá Eddu, eins og hennar er venja. Matthild- ur Olgeirsdóttir leikur drykk- fellda, slúðurgjarna og illkvittna veitingakonu á skemmtilegan hátt, — þegar hún á að vera full. Eru þá taldir þeir leikarar, sem helzt koma fram, en með smá- hlutverk fara Jón Kristimson, Sigríður P. Jónsdóltir, Björn Sig- mundsson og Júlíus Ingimarsson. Virðist Björn, sem annars hefir sýnt leikhúggestum hér skemmti- Iegan og traustan leik, hæfa lak- ast í hlutverk sitt, enda auðséð, að honum fannst þetta sjálfum. Að lokinni sýningu voru leik- arar hylltir, svo og leikstjóri,'og bárust honum fjölmargir blóm- vendir. Einnig sumum leikend- anna. Vítavert vaf það, hve sumir leikhúsgestir komu seint. Voru þeir að ryðjast í bekkina og skella sætum í 10 mín. eftir að leikur átti að hefjast, og drukkn- uðu raddir leikendanna í upphafi leiksins algerlega í hávaða þess- ,ara leikspilla.

x

Alþýðumaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðumaðurinn
https://timarit.is/publication/597

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.