Dýraverndarinn


Dýraverndarinn - 01.09.1962, Blaðsíða 5

Dýraverndarinn - 01.09.1962, Blaðsíða 5
Dr. Finriur Guðmundsson við náttúru- rannsóhnir. lngi. R. T. Peterson er fæddur með þeirri náðar- gáfu að vera hvort tveggja: hinn ötuli fræðari og hinn nákvæmi kennari. Hann liðar viðfangsefnið sundur, leitar uppi aðalatriðin og bregður þeim upp í mismunandi búningi, svo að þau verða aug- ljós og áberandi — og því minnisstæð. Aðallýsing hvers fugls hjá honum skiptist aðeins í þrennt: 1- Einkenni, þ. e. sérkenni íuglsins úti á víða- vangi. 2. Röddin, þ. e. háttur þess hljóðs, sem fuglinn gefur frá sér á flugi eða á jörðu. 3. Kjörlendi, þ. e. landsvæði þau, sem fuglinn kýs sér til varps eða ætisleitar. Dreifing fuglsins um þann hluta jarðarinnar, sem bókin nær til, er sýnd á litlu landabréfi. Mynd viðkomandi fugls fylgir ekki aðallýsingu, heldur birtist hún á myndasíðu, þar sem skyldir íuglar eru saman eins og á fjölskyldumynd. Á blað- síðunni gegnt myndasíðunni er svo birtur útdráttur aðallýsingar hvers fugls undir nafni hans, og sé fuglinn varpfugl á hinu umrædda landsvæði, er framan við nafnið svartur depill. Hringur framan við nafn gefur til kynna, að fuglinn er fargestur, vetrargestur eða flækingur á svæðinu. Þetta er í höfuðdráttum það kerfi, sem R. T. Peterson samdi og felldi fuglalýsingar sínar í. Hann gerði úr þeim bækur, sem nutu strax vinsælda og höfundur hlaut verðlaun fyrir, t. d. Brewster verð- laun Sambands amerískra fuglafræðinga 1934; Bor- roughs-verðlaunin 1948 fyrir bókina „Birds Over America", ög að síðustu doktorsnafnbót hjá Frank- lin og Marshall College 1952. Hinir miklu listrænu hæfileikar Petersons, samfara ötulli náttúruskoðun og löngun til þess að kynna öðrum dásemdir náttúr- unnar, hafa skapað og þróað hjá honum þá sér- stöku aðferð að setja fram stuttar, ákvarðandi grein- ingar fugla — og raunar fleiri dýra og jafnvel jurta — I nákvæmum samanburðarmyndum og iáorðum lýs- ingum. Alþýða manna fagnaði þessari aðferð, og vísindamenn viðurkenndu hana. Fyrstu viðurkenn- inguna og íögnuðinn mun aðferð Petersons hafa hlotið í drengjaskólanum í Boston, þar sem hann var kennari um skeið. Ég kynntist íyrst bók el'tir Peterson 1946, og síðan hafa bækur hans verið mér kærir kunningjar. Eftir að bókin „A Field Guide to the Birds of Britain and Europe" kom út 1954, hefur hún verið mér samferða á mörgum ferðum mínum og oftast, er ég hef opnað hana, hef ég óskað þess, að hún væri skrifuð á íslenzku — og ekki hvað sízt, þegar kenn- arar og aðrir hafa leitt talið að fuglalífinu og til- finnanlega hefur komið í ljós, hve mikill skortur var á handhægri ákvörðunarbók um íslenzka fugla. Að sönnu eigum við íslendingar aðgang að bók- um og ritgerðum um íslenzkt fuglalíf. Fremst þar í flokki er bók dr. Bjarna Sæmundssonar, „Fugl- arnir" (Rvík 1936). „Fuglabók Ferðafélags íslands" (leiðarvísir til þess að átta sig á íslenzkum fuglum) eftir Magnús Björnsson (Rvík 1939) missti marks sem handhæg ákvörðunarbók, þar eð lýsingar urðu of langar og myndir ósamstæðar. Hún varð aldrei sá leiðarvísir, sem henni var ætlað að verða. Þá er að nefna „íslenzkir fuglar", greinaflokk eftir dr. Finn Guðmundsson í Náttúrufræðingnum 1952— 1956. í þessum flokki ritaði dr. Finnur um 14 teg- undir. í greinum þessum mun vera að finna hinar nákvæmustu upplýsingar um viðkomandi tegundir íslenzkra varpfugla, sem birzt hafa. Dagblaðið Tíminn birti 1957 allmargar smágrein- ar um íslenzka og erlenda fugla eftir dr. Finn Guð- DÝRAVERNDAK.IN N 53

x

Dýraverndarinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dýraverndarinn
https://timarit.is/publication/598

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.