Víðir


Víðir - 27.07.1934, Blaðsíða 1

Víðir - 27.07.1934, Blaðsíða 1
YI. árg. Vestmannaeyjum, 27. júlí 1934 22. tbl, Hvar á fólkid að ganga? Pannig spurði þektur bovgari þessa bæjar, þann er þetta ritar, fyrir nokkrum dögum síðan. Svarið virtist í fljótu bragði liggja beint við, og fóll á þessa leið: það á að ganga um götur bæjaríns og vegina, sem út frá honum liggja. En spyrj&ndi var ekki ánægður með það. Hann vildí komast af vegi á veg, þegar út úr bænum er komið, án ess að þurfa aö ganga niður í bæ, til þess að finna enda vegarins. þess mun þó þurfa.. Þegar komið er upp . fyiir kirkju, mun engin leið fær austur á Dalaveginn, hvað sem við liggur að heita má. Ein ramger gadda- vírsgirðing tekur við af annari, pg segja þær samhljóma og hiklaust: hingað og ,ekki lengra. Einmitt á milli þessara vega eru margir fallegir, ræktaðir blett- ir sem ræktunarvinir munu hafa gaman al að ganga hjá og skoða. Suðvestur af Dölum er líka allstórt svæði óræktað en mjög vel til þess fallið, og einst og mænir eftir' því að mannshöndin taki það til meðferðan Mundi þver- vegur milli þeirra vega, sem fyrir •ru mjög flýtía fyrir því að svo mætti verða. Um hraunið vesta'n við veginn, serii liggur upp fyrir hraun, er litlð greiðfærara en að austanverðu. OkUnnugir gestir, sem ætluðu íít í hraúnið til 'athugana. mðu frá að hverfa. Gaddavír og aftur gaddavír beihlinis ráku þá til baka. Þó að ekki þyki tiltíekilegt, eins og sakir standa, að leggja vegi er ekki ógeíningur að hafa hlið á ghðingunum, svo að fólk geti komist hindvunailítið ferða sinna. Þar sem ekki er um- annað en óræktað og jafnvel óræktanl^gt hraun að ræða, virðist ekki mikill skaði skeður, þó 'að ferðamenn fái að ganga um það( að gamni sínu. Og þó að ekkert sé hugsað um heimafólkið, verður að gera eitt- hvað fyrir gestina. Það er annars einkennilegt hvað menn hér virðast fúsir til að leggja fé í ýmiskonar óþarfa girð« ingar. Kartöflugarðarnir hérna vestan við bœinn, eru með staura- röðum í allar áttir, alsettum gaddavírs flækjum. Það er hreint ekki svo lótt torfæruhlaup að komast í gegnum þá. Fallegra væri á aó sjá, og miklum mun ódýrara, að hafa eina öfluga girð- ingu í kringum þá alla, og spara allar milligerðirnar. Annarstaðar en hér mun það vera siður að nota gaddavír til að girða fyrir fénað, en ekki fólk. firænmeti. Kiyddjurtir, Persillu, (Steinseliu) Sillu og Keifil er ágætt að geyma til vetrarins þurkaðar, muldar ofan í glerkrukku eða stútvíð glös með loki yflr. Best er að þurka þær við eld. í skúffu eða á plötu í bakaraofni sem staudi opinn á meðan, við lítinn hit'a, þær mega ekki soðna eða bvúnast. Sennilega má geyma spínat á sama hátr.. Grankál er altaf hægt að hafa nýtt og lifandi, því það getur staðið úti garðinum allan veturinn, auð- vitað mega ekki skepnur ná til þess. Pað er stundum leiðiniegt hvað íslendingar eru seinir að taka .nýmælum. Bæði í'vor og siðast- liðin 3 sumur, sem ég hefi unnið við að leiðbeina í garðyrkju, hefl óg mikið reynt til að láta hænsna- eigendui gera tilvaun með giæn- kál sem fóður handa hænsnum að vetrinum. En ég hefi aldrei orðið vör við að nokkur maður hafi viljað gera tilraun með þetta. Pó finst mér það hljöti að vera þýðingarmikið fyrir alla jurta- neytendur að hafa nýtt lifandi grænmoti til fæðu allan ársins hring, ekki síst á þeim tíma árs, sem lítið er um sól. Grænkál er harðger og nægjusöm jurt, sem afar auðvelt er að rækta, en það þarf að vera vel friðað þar sem það er, því allir grasbítir eru afar- sólgnir í það. Úr grænkáli er kent að matreiða i „150 jurtarétt um" og hefl ég ekkert við það að bæta, nema því, að vetrinum ætti það helst að vera altaf borðað sem salat, hrátt og bætt með ein i hverju sem gerir það ljúffengt. Það er mikið talað um það nrj á dögum hve ungt fólk só heilsu- laust og hve lifnaðarhættir fólks nú sóu í miklu ósamræmi við eðlilegar kröfur mannslikamans. Só innilokun frá sól og útilofti með iífefnasnauðu fóðri, hættuleg fyrir fjör og helbrigði húsdýranna okkar, hvernig getur þá verið að maðurinn, sem að líkamskröfum er bróðir -dýranna, — geti lifað mestan hluta jarðlífe síns að mestu leyti innilokaður frá hihum Jlfgandi áhrifum sólar og útilofts og ef til vill að mestu leyti án fæðu sem inniheldur lífandi þau efni sem fjör og heilbrigði líkamans gerir strangastar kröfur til. ' í „gamla daga" meðan menn voru heilsuhraustari en fólk er nú á dögum, neyttu menn gjörólíkrar fæðu við þa, sem nú er notuð. Nú. er notuð allan ársins hring að mikluleiti sölluð eða niður- soðin fæða og margsoðin, en þá þektist lengi vel ekki að salta , mat, það aem geymt var, var geymt þurkað eða reykt, menn neyttu þá.mikið minna soðinnar fæðu en. nú, að sumrinu eingöngu nýmetis, minsta kosti víðast hér á landi, þá var mikið ötular veiddur silungur og aðrar viltar skepnur lands og sjáfar en nú er, þá var borðað úr jurtaríkinu hráar hvannir og söl og þá hafði öll þjóðin jafnari útivist en nú, því þá þektust lítið þau störf, sem krefjast inniveru allan ájsins hring. Pað er mikið minni hætta á að of miklar inniverur lami heilbrigði líkama og sálar manna eða skepna ef fæðan er í fullu samvæmi við kröfur líkamans. En nú nun fólk segja að það séu ekki nema efna menn, sem hafl ráð á að hafa altaf fyrsta flokks fæði, en þetta er misskilning- ur, hollasta fæðan er ekki allaf dýrust, það er einmitt það fæði, Bem er dál. viðsjált gagnvart heilsunni sem dýrast er. Pólk nennir yfirleitt ekki að athuga hvað fæði alþýðufölks kost- • ar, ég meina fólks, sem telur sig ekki hafa ráð á að hafa góðan mat. Pað er langt síðan ég hefi. veitt þvi efthtekt að það er t. d. tæplega svo fátæk húsmóðir að hún ekki láti neyta míkils kaffi og sætabrauðs, þó er það afar dýr fæða og vægast sagt ónýt, ef ekki skaðieg heilsunni. Mín skoðun er sú, að það sé ódýrara bæði gagnvart fjáihagnum og heilsunni að hafa njja ósoðna mjólk á kaftitímum, en kaffi og að það sé ódýrara og vafalaust hollara að hafa nieð mjólkinni brauð, smurt með smjöri, sem er blandað til helminga á móti smjörlíki og heimatilbúnu sultutaui, marmalade Til helgarinnar: I Hangikjöt, 1. fl. Dillcakjöt, Svið, nýr Lax, Bjúgu, Miðdagspylsur, Súpur, Maccaiónur, Búðing8duft og Skyr. Álegg: Srajör, Ostar, PylBur, Lax reyktur, Sardinur, reykt Sild og Kæfa. Komið! sendið! símið! A.llt sent heim. Sími 10. eða salötum, — en pætar kökur. Allan mat ætti að sjóða mikið minna en gert er og síðast en ekki síst ætti fóík að neyta mikið meiraiurtafæðu, einkum ósoðinnar, serstaklega er reynandi fyrir fölk með slæna meltingu, sljóleika og taugaveiklanir að gjörbreyta um fæðu, neyta afar lítils kjöts eða fiskjar, einkum að sumrinu, en mikills lifandi grænmetis, ósoðinn- ar mjólkur, lýsis og lítið soðinna eggja. Pó að það komi ekki beinlínis grænmetisáti við, þá langar mig að gefa öllum þeim húsmæðrum, sem ekki eru reglulega lukkuleg- ar með heimilisfólk sitt, dálítið heilræði: Verið altaf í góðu skapi en þó sérstaklega glaðar í lund þegar þið lagið mat og berið hann fram, þó þið hafið sjálfar ekki ráð á að eiga fín föt, þá reynið að hafa matbovðið dálitið fínt, notið hvítan dúk, serviettur, fallegan borðbúnað og lifandi, ilmandi blóm (að sumrinu) í vasa & borðinu, einkum með hádegismatnum eða

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.