Víðir


Víðir - 23.03.1935, Blaðsíða 1

Víðir - 23.03.1935, Blaðsíða 1
VI. árg- Vestmannaeyjuin, 23. niars 1935 48. tbl. Jón þorláksson borgarsJjóri I Eeykjavík dáinn* Þánn 20. þ. m. að mörgni sá->. ust floeg í hálfa stöng ánokkium stöðum hór i bænum. Hvað er nú um að vera spurði margur. Brátt flaug, eins og eldur í sínu manna 'a milli. *ú hormu- lega fregn, að Jón jsorinkssoh borgai stjóri í Reykjavík, hefði nóttina áður dáið af hjaitaslagi. Þó að Reykjavik kunni að hafa mist mest við fiáfall Jóns, þa verður því eftki neitað, að Iandið heflr við dauða hans mist eínn áf sínum vitiustu og mætustu mönn- um. ¦ Jón Þoiláksson mun hafa verið sá maður islenskur, sem eilendir fjármálamenn báru mest traust ti). Sést það greinilega á því hve greiðlega honum gekk að fá lán til Sogsvirkjunarinnar. Þeir hafa sjálfsagt munað eftir því, að þeg- ar hann var fjármálaráðherra, í ráðuneyti Jöns Magnússonar, þá lækkuðu ríkisskuldírnar til stórr'a rnuna, en allir vita, osr ekki sist enskir fjármálamenn, hvei nig ríkis- búskapnum ,hefir farnast siðan. Jón .Þorláksson v.ar fæddui"1877 og því' á góðum statfaaldif, þegar hann svona suögtílesia féll í valinn. Hann var bondasónút úr Húna- þingi, og eru' margir fiændurhans í föðurætt gáfaðir menn og merkir. — . þnð hefir sagt bekkjarbróðir Jóns, úr latínuskólanum, prýðilega gáfaður maður, að hann hafi vétið gáfaðasti pilfurinn í beknum, enda gekk námið eftir þvi. Hann hlaut nijög háa einkuno við stúdentspióf og éinnig háa einkum er hann lauk verkfiæði- ¦prófi við Hafnarháskóla. Auk þessa' varð Jón einhver þektasti stjómmáldmaður landsihs, og viðurkendur, jafrivel áf amd- stæðingum, rökfastur ræðuináður og gáfað piuðmenni. Nokkrar' hugleiðináar um verkun á harMski. Eftir Jön Sverrisson ypr jiskimatsm. Frá því á landnámstíð, og fram yfir miðja 19 öld, þektist varla önnur aðferð til að verka fisk til geymslu hór á landi en að þmka hann ósaltaðan (herða). Bn nú er þessi verkunaraðfeið að mestu eða sem næst að ölluleyti töpuð og gleymd hér á landi, en Norðmenn hafa haldið áfram' að herða fiskinn að meira og minna leyti og hafa okki látið saltið dt'ýma henni hjá sér, eins og við. En eins og nú er orðið erfitt a6 eelja saltfisk, í eins stórum stil, eins og okkar fiskframleiðsla krefst, þá er í aug- um uppi' að riauðsyn krefur að fleiri verkunaraðferðir verður að taka upp, til þoss að möguiegt sé að hafa fiskinti á boostólurn"• á sem allra fjolbieytastan hatt. Og þö á þann hátt að sem ódýrast mætti veiða fyrir framleiðendur. Verður þá fyrst að áthuga hvöit ekki væii rétt að taka til að herða einhvern talsveiðan part af okkar fiskfiamlniðslU, til að byrja með ekki síst vegna þess, að sú aðfetð að verka er ódýr í saman burði við ílestar ariiar verkunar- aðfeiðir, sem enn eru þektar. Svo hefur harðfiskur þá kosti að hann (ef þurkun hepnast vel) heldur öllum sínum upþhaflegu gœðum sem nýr sé, en það gjörir saltaður fiskur ekki. Ékki dettur mér í hug, að hægt sé eða hyggilegt að hefða " allan flsk, slíkt nser engri átt, en hitt tel ég sjálfsMgt að allir. herði eitt- hvað, til dæmis 4 til 8 þúsundir af hverjum mótoibát og svona til og frá eftir magni og möguleikum, Og tel ég íétt vera, að verka stokkflsk eins og noiðmenn, og svo eitthyað af ráskerðing og svo siðast en ekki síst plattflsk, eins og forfeður okkar gerðu alt fiam á okkar daga,' Ég læt svo fylgja hér á eftir lýsingu á þeim þremur fiskherslu aðferðum, sem ég nefiii, eins og það vai út fæit í minni ungdóms- tíð. ' '" ¦ 1. Stokkfiskur, eða bútungur vár verkaður þannig : Fiskurinn er af- höfðaður og slægður og þveginn og hi einsuð* Vel af honum slorðhrein- indi, lifur blóð' o'g hjörtu, og svo spýrtir tveir saman og hengdir uppá ráf eða hesjur, og svo látnir hanga þannig þar til hann er full þurr. Gætá verður þéss, að rár þær oða hesjur, sem þurká á flskinn á séu á hreinlegum stað, þar sem tkki er" hætt. við ifóki og ' 'að hesjurnar snúi enda 'en ekki hlið, viö aðal regnátt. Vist er að betra'væri að hafá þak yflr rán- um bil að verja vatni, en slíkt er of dýrt ef þuika á í stöium stíl. Þessi þuikaðferð hefir þann kost að vatn hefur ótiúíega lítil áhiif á roðið þegaf það er farið að visna og svo hefir frost ekki eins skemm- andi áhrif á' fisk í bútung. Ráskertur harðfiskui, er verkað- ur á þann hátt, að hann er flatt- ur og skorið í gegnum bak hans hæfilega stoit gat til þess , að ra sú, geiu þurka á> fiskinn á, gangi þar í gegn og honum svo smeygt ein«m og einurn á rána þannig að sárið snýr ut en roðið 'inn. A '<'¦'¦'' Ohujísanlegt'tel ég að þurka ráskerðing uti nema það sé undir tjaidi eða þaki, þvi fiöst og vatn hefur skaðsamleg" ahrif "á sár fisksins, endji er þá sár hans beit 'fyrir ifoki. Þann ókost hefir ráskertur fiskur, að mjog vönt er að leggja hann í þakka eða binda til rit- flutnings, en gott og fljótlegt ér að þúrka hann í góðum þurk- hiöllum. • Þá er þriðja aðferðin að verka pla'ttfisk. Þá er fiskurinn aðgerður og meðhönalaður aiveg eins og í s'alt, en í stað þess áð saltflskur- inn strax eftir aðgerð er saltaður lagður í kös, sem kailað er. Þaun- ig er fiskiirinn lagður saman að hvergi mæði á beru sárinu. Þeg- búið er að fletja hann, (en við flatningu skal vandlega gæta þess að ekki verði blóðdálkur i fiskin- um), honum vel kýtt og síðan lagður á hreinan stað, þannig að bak snúi upp en kviður niður. Þannig er hver fiskur lagður við annan, þar til kösin er fullgerð, en 'það er hún þegar fiskar þeir, er lagðir hafa verið, mynda sirkil- myndaðan boga, sem *er- hæstur í miðjunhi, þar sem allir sporðarn- ir koma hver á annan ofan, svo að hallar útaf kösinni alt um kring, og hún lítur út eins og bolli. Aldrei má leggja hvern flskinh ofaná annan, og aldrei á að géta staðið vatn á kösinui, sé 'hún rétt gerð. Ekki komást margir flskar í hverja kös, og verður þvi oft að gera niargár kasii við hverja að- gerð. Ef' köld var tíð, frost og snjóar, var flskurinn talinn ósi-emdur f kös, þó: að hann hefði legið þar 6 til 8 vikur, en kasaður var haun tálinn eítir eina viku, og betra þótti að kasa litið, eitt þó að þurkatið væri, erl bieiðH flskinn' upp stráx iiýfengiun. Easaður flskur var talinn hafa þann kost fram yfir þann fisk, sem ekki var kasaður, að hann væii biagðbetri, og yrði aldfei seigur. Þegar svo fiskurinn er tekinn úr kösinni, til þess að þurkast, er hann vaiidlega hreinsaður, ef á hann hafa sest öhreinindi eða ef hann heflr' slepjað. var það vana- Iega gert þannjg, að flskurinn var skafinn með hnif, eða nuddaður með votri trisku, (en vaiast varð að láta vatn kofna í sárið, því gamlir menn sogðu að þá yrði fiskuiinn bragðminn). Þá var dreg- iu himnau af þunnildum o'g yflr- höfuð alt plokkað bnrtu, sem álit- ið var að fiskinum gæti orðið til AUGLÝSIÐ 1 VÍÐI

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.