Víðir


Víðir - 13.01.1951, Blaðsíða 1

Víðir - 13.01.1951, Blaðsíða 1
XXIII. Reykjavík, laugardaginn 13. janúar 1951. 2. tölublað. Frysliiðnaðurinn í Þýzkalandi. Tvö þýzk firmu hafa nú hafið frystingu í stórum stíl, annað á fiski, hitt á ávöxtum og grænmeti. Það fyrirtækið, sem verzlar með fiskinn, hef- ur nú koinið sér upp 170 geymsluklefum hjá smásölum viðs vegar um Þýzkaland og í Austurríki. Tvö ný fyrirtæki til viðbótar munu hefja slíka starfsemi á næstunni. Verðið á l'rosna fiskinum er um 40% hærra en á þeim nýja, og er ekki útlit fyrir, eins og sakir standa, að frosni fiskurinn út- rými verulega þeim nýja. Núna er frosni fiskurinn að- eins um 5% af þeim nýja, og er hann aðallega til þess að fullnægja eftirspurninni, þeg- ar annan fisk er ekki að hafa. Skorfur á luóu í U.S.A. Það er fullt útlit fyrir, að skortur verði á lúðu í Banda- ríkjunum á þessu ári. Birgðir af frosinni lúðu eru nú að ganga til þurrðar, en nýja framleiðslan kemur ekki á markaðinn fyrr en um mið'j- an maí. S.l. sumar var neyzla á Iúðu í II. S. A. 2000 lestum meiri en á sama tíma árið áð- ur. Ymsir útgerðarmenn og sjómenn, einkum á Akranesi, hafa nú hug á að stunda lúðu- veiðar af kappi í ár og byrja snemma, eða strax og nokkur von er til, að lúðan sé gengin. Það er geipiverð á lúðu í Bandaríkjunum, og hefur ný- Iega verið skýrt frá því hér í blaðinu. Samkeppnin harðnar. Japan, Perú og Portúgal selja nú túnfisk í Bandaríkj- unum fyrír um helmingi Iægra verð en framleiðslu- kostnaðurinn er í Bandaríkj- unum sjálfum, en hann er $ 15.15 kassinn. Þetta veld- ur túnfiskframleiðendum í Bandaríkjunum miklum á- hyggjum og einkum þó það, að Japanir eru nú aftur komn- ir á markaðinn. Rækjur og bráuð. I Bandaríkjunum er nú blaudað saman brauði eða korni og rækjum, og er brauð'- ið jafnvel til helminga. Er svo hvoru tveggja soðið niður. Vandamcslin og stýfing vísitölunnar. Þegar lögin um vísitölu voru samþykkt, vakti það sjálfsagt ekki eingöngu fyrir alþingi að fullnægja réttmæt- um kröfum launþega um að' fá dýrtíðina bætta, þegar allt vöruverð fór hækkandi, held- ur mun jafnframt hafa vakað fyrir þingmönnum, að þannig myndi jafnvægi komast á þessi mál með lækkandi vöru- verð'i eftir stríðið, eins og átti sér stað eftir fyrri' heimsstyrj- öldina. En þetta fór alt á annan veg. Eftirspurnin eftir vinnu- aflinu varð miklu meiri en nokkurn hafði órað fyrir. Af henni leiddi miklar grunn- kaupshækkanir, rúm 100%, hækkun á eftirvinnu, sem hafði verið' 15% hærri en dag- vinnan, í 50% og hækkun á nætur- og helgidagavinnu, sem hafði verið 50%* hærri en dagvinnan, í 100%. Jafnframt var vinnutíminn styttur úr 10 tímum í 8 tíma. I sumum kaupstöðum var farið að greiða fyrir matmálstímann á kvöldin, ef unnið var fram eftir. Hins vegar var kaffi- tíminn styttur úr 30 mínút- um í 20 mínútur. Þá var tek- ið í lög að greiða af launum 4% sem orlofsfé. Kapphlaupið á milli setu- liðanna og atvinnuveganna um vinnuaflið' auðveldaði verkafólkinu að fá þessar kauphækkanir og auknu fríð- indi, sem fengust svo til bar- áttulaust. Atvinnurekendur féllust á þetta til þess að missa ekki verkamennina yfir í setuliðsvinnuna, þar sem enn meiri fríðindi vom jafnvel í boði og meira frjálsræði. Þessar kauphækkanir stríðs- áranna urðu þó ekki til þess að lama útflutningsfram- leiðslu landsmanna, því að Bretar, sem keyptu hana mest alla, hækkuðu verðið á sumum vörutegundum a. m. k., þegar tilkostnaðurinn jókst. En Bretar voru þá mjög einráðir um afurðaverðið. Aflabrögð voru þá mikil vegna sáralítillar þátttöku er- lendra skipa í veiðunum við ísland. Agætt verð var fyrir ísfisk, sem landsmenn sigldu með sjálfir. Þá voru ágæt síld- arsumur, sem gáfu góða af- komu, þó að verð'ið á.síldar- afurðunum héldist lágt öll stríðsárin. Það var mikil framleiðsla og mikil, vel borguð setuliðs- vinna, sem hafði það í för með sér, að erlent fé streymdi í hundruðum miljóna inn í landið. Átti hið háa kaup- gjald sinn þátt í því, og hafa hagfræðingar nýlega vakið á því athygli opinberlega. En eftir 1945, þegar Bret- ar hætta að kaupa meginhlut- ann af framleiðslu lands- manna og botninn dettur úr setuliðsvinnunni, gegnir hér öðru máh. 1040 tekst sæmi- lega til með afurðasöluna, en þá í árslok þótti ekki annað' fært til þess að geta haldið úti vélbátaflotanum en hækka fiskverðið. En það varð ekki gert með öðru móti en því, að alþingi fyr- ir hönd ríkissjóðs lofaði að greiða mismuninn á fram- leiðslukosnaði og söluverði. Og síðan hefur aldrei komizt þar jafnvægi á þrátt fyrir gengislækkun. Og nú er mis- munurinn meiri en nokkru sinni áður. Framleiðslukostn- aðurinn er að sliga útgerðina. Það' dugir ekki lengur neinn hókus, pókus til þess að jafna þau met. Þegar aðalatvinnu- vegur þjóðarinnar eins og sjávarútvegurinn á í hlut, sem hefur um 90% af útflutn- ingnum, eiga ekki við neinir styrkir. Það verður að vera jafnvægi á milli framleiðslu- kostnaðar og söluverðs. Styrk- irnir geta jafnvel haft þau á- hrif að draga úr vöruvöndun og svæfa kröfur uraí nauðsyn- legt verð á erlendum markaði, þó að íslendingar geti oft litlu ráðið' þar um. Þeir eru þó stór aðili, þegar um framboð á fiski er að ræða. Það er erfitt að leysa þessi mál, þegar í óefni er komið. Fullkomið frjálsræði er eina varanlega lausnin. Frjáls út- flutningur, frjáls innfhitning- ur, frjáls gjaldeyrir. Á með'an þetta er ekki fyrir hendi, eiga framleiðendur engan annan kost en að beina kröfum sín- um eins og aðrir til rflds- stjórnar og alþingis, á meðan þeir aðilar telja sig rétt kjörna til að jafna metin á milh stétt- anna. Þegar allt væri orðið frjálst og hver yrði að bjarga sér eins og bezt gengi, er afnám vísitölureikningsins réttmætt. Og vonandi er það skref, sem alþingi og ríkisstjórn hefur stigið í þeim málum, upphafið að' fullu atvinnu- og verzlun- arfrelsi. Samtök launþega eru sterk, sterkari en samtök at- vinnurekenda yfirleitt, og er launþegasamtökunum fullvel treystandi til þess að gæta hagsmuna launþeganna gagn- vart atvinnurekendum og því opinbera, þó að fullt frelsi ríkti í þeim málum. En ríkisvaldið getur greitt leiðina yfir til fulls atvinnu- og verzlunarfrelsis með fleiru en afnámi haftanna. Lækkun tolla, afnám söluskattsins, minnkun skrifstofubáknsins og aðrar raunhæfar aðgerðir gegn verðbólgunni myndu auðvelda mjög framkvæmd þessara mála og geta komið í veg fyrir árekstra milli verkafólksins og atvinnurek- enda, sem ella kynnu að leiða af stýfingu vísitölunnar. frosin matvæli væru ein af ömggustu fæðutegundum, sem nú væru boðnar almenn- ingi. Þetta er vissulega góð auglýsing fyrir frosinn fisk og ætti að gefa íslendingum bendingu um, að þeir væru á réttri leið', þar sem er upp- bygging frj'stiiðnaðarins í landinu. Fryst mafvæli öruggust. Á hinum nýafstaðna árlega fundi meðlima næringar- og rannsóknardeildar heilbrigðis- stofnunarinnar í Bandaríkj- unum var skýrt frá því, að Kvikmynd um sjávarút- veg Bandaríkjanna. Næsta sumar er fyrirhugað að gera kvikmynd af sjávax* útvegi og fiskiðnaði Mas- sachusetts, sem er mesta fisk- veiða- og fiskiðnaðarríkið í Bandarikjunum. I því ríki er hinn mikli fiskibær Boston. Kvikmyndin verður kostuð af Massachusetts-ríkinu og fiskið'naðinum þar. Nafn myndarinnar verður „Sea- foods from Massachusetts". Myndin verður tekin á 16 mm lit- og tónfilmu, og er gert ráð fyrir, að sýning hennar standi yfir í 25 mínútur. Mörg ein- tök verða síðan gerð af film- unni. Verða þau tilbúin 1952 og þá látin ókej^pis í té skól- um, iðnaðar- og félagssam- steypum og svo sjónvarpinu. Amerikanar hafa áður gert slíkar kvikmyndir og sýnt þær m. a. hér á landi á- hugamönnum um fiskveiðar og fiskiðnað. Norðmenn hafa einnig á prjónunum slíka myndatöku af fiskiðnaði sín- um, og hefur nýlega verið skýrt nokkuð frá því hér í blaðinu. En hvað gera íslendingar í þessum efnum? Þurfa þeir ekki á því að halda að aug- lýsa framleið'sluvöru sína. Hér er verkefni fyrir Fiski- málasjóð. ÍSFISKSÖLUR. Söludagur: Skipsnafn: 4. jan. Hvalfell, Rvik 4 __ Maí, Hafnarfirði 5. — Elliðaey, Vestm. 8. — Hallveig Fróðad., R. 8. — Júlí, Hafnarfirði 8. — Kaldbakur, Akureyri 9. — Röðull, Hafnarfirði 9. — Bjarni riddan, Hf. 10. — Keflvíkingur, Keflav. 10. __ Surprise, Hnfnarfirði 11. — Skúli Magnússon, R. Vélbátar: 5. jan. fslendingur, Rvík !). — Helgi Helgason, Ve. 10. — Preydís, ísafirði Sölustaður: Lestir: Pund: M.v.kg Grimsby 246 9741 1.80 Fleetwood 84 4689 2.55 Grimsby 202 9201 2.05 Grimsby 219 12160 2.50 Grimsby 178 11131 2.85 Aberdeen 218 12710 2.65 Grimsby 268 11614 1.95 Grimsby 250 10645 1.90 Fleetwood 240 10528 2.00 Grimsby 207 10248 2.25 Hull 216 11985 2.50 Fleetwood 94 4211 2.00 Fleetwood 50 2413 2.20 Fleetwood 48 2057 2.20

x

Víðir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Víðir
https://timarit.is/publication/600

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.