Dagblað

Tölublað

Dagblað - 02.12.1925, Blaðsíða 1

Dagblað - 02.12.1925, Blaðsíða 1
Miðvikudag 2. desember 1925. ŒaaGfað I. árgangur. 254. tölublað. BÆNDAMENNlNGIN íslenska hefir verið Ijúfasta umræðu- efni nokkurra blaða undau- farnar vikur. Þykir Dagblaðinu því hlýða, að láta það mál ekki með öllu afskiftulaust. Er þá hendi næst að láta þá fá orðið sem mest þykjast hafa til brunns að bera í þessum efnum og birtist þá hér sem sýnishorn eftirfarandi greinar- stúfur eftir Halldór Kiljan Lax- ness (Vörður III 49 tbl.): — Sú tíð er liðin, að bóndinn sé burðarstoð íslenskrar menn- ingar. Hins ber að krefjast af nútíðarbóndanum, að hann kosti kapps um að ala svo upp sonu sína og dælur, að þau verði sem hæíust til að veita því viðtöku sem menningarlindir nýrrarald- ar megna best að veita. Alþýð- an íslenska, bændastéttin, legg- ur efniviðinn af mörkum, manns- efnin, en þyggur að launum það sem synirnir eru menn til að miðla, er þeir hafa lagt að baki sér þjálfun mentanna, stig af stigi, og koma fram á sjón- arsviðið með krafta sína beizl- aða, auknu manngildi; þeir koma og hrinda nýjum skipum af stokkunum. Nú á dögum hvílir islenzk menning á herð- um mentaðra vitsmunamanna, vísindamanna og snillinga til orðs, myndar og tóns. — Fjas- 'Qumdásemdirisienzkrarbænda- "lenningar á vorum tímum, er ekki annað en samvizkulaust, pólitískt skjall. Þetta ber eigi svo að skilja, sem standi íslenzkt bændafólk endilega á lágu stigi um vits- **iunieðaþekkingu;þeirsemkynst Qafa ýmsum þjökaðam stéttum erlendra þjóðfélaga, vita að ís- Jenzti bóndinn er í vitsmunatil- ntl konungborinn samanborið við þær> Hitt væri fjarstæða að halda þvj frani) aj hann væri yfirleitt betur gefinn en aðrir evrópiskir stéttarbræður hans, og tek ég þa sérstaklega til ^æmis bændur á Noröarlöndum, en svo vill til að ég tala þai eigi af ókunnugleik, með því að ég dvaldi eígi allskamman tíma bæði meðal sænskra bænda og danskra, einmitt í því skyni að bera. saman við landann. Þar sem mér virt- ist eigi hnífur gefandi milli gáfnafars manna í íslenzkum sveitum og skandinaviskum, duldist mér hitt eigi, að þekk- ing Norðurlandabóndans er yf- irleitt víðfeðmari, ekki aö eins á búskaparefnum og búhags, heldur einnig á almennum svið- um. Að Norðurlandabóndinn ber á sér augljósari menningarblæ, en hinn islenzki, stafar af því að velmegun hans er meiri, — skilyrði lögð i hendur hans til að veita sér hiuti, sem islenzk- um vanhag tjáir ekki að láta sig dreyma utn, auk heldur meir.------- Málverkasýning. Um þessar mundir hefir Finn- ur Jónsson opna málverkasýn- ingu i litla salnum hjá Rosen- berg. Sýning þessi er hin eftir- tektaverðasta og merkileg fyrir margra hluta sakir. Þar gefst bæjarbúum kostur á að kynn- ast nýtizku »Expressionisma«, þroskaðri en hér hefir sést áður. Myndir þær, sem Finnur sýn- ir, eru aðallega tvennskonar og allólíkrar tegundar. Þar eru landslagsmyndir, mannamyndir o. fl. þessháttar. Þessar myndir eru málaðar með föstum og á- kveðnum tökum, og sýna ljós- lega, að þar hefir ekki viðvan- íngur að unnið. Litirnir eru yfirleitt sterkir og hreinir, og í ágætu samræmi. Mætti nefna t, d. olíumálverkið úr Hamars- firði, Ziguiner »portrait«, »Sól- arlag við Djúpavog« o. fl. Hin siðastnefnda er einmitt ágætt sýnishorn af landslagsmyndum Finns. Þar eru allir litir svo sterkir og skærir sem frekast má verða, en svo vel samstiltir, að það raskar ekki samræmi myndarinnar, eða gerir hana »grell« og grautarlega, eins og oít er hætt við, þegar mjög sterkir litir eru notaðir. Annars er ekki ástæða til að fjölyrða um þessar myndir. Þær eru samskonar og hér hefir áður verið sýnt, en eru með því bezta i sinni röð. En það, sem sýning þessi hefir nýtt að bjóða, eru »Com- positionirnar«, og þær eru það, sem flestum, er þangað koma, mun verða mest starsýnt á. »Moderne Kunst« er afar óvin- sælt orð i eyrum margra hér. Menn eru fullir andúðar og fyrirlitningar á öllu, sem því nafni nefnist. — Þetta stafar ef- laust af vanafestu og afturhalds- semi fólksins, og er ekki hægt að hallmæla neinum fyrir það, þó hann felli sig ekki við nýj- ungar sem hann botnar ekkert i, En það stafar lika af mis- skilningi ýmsra, er við slíkt hafa fengist. Það er t. d. hinn mesti misskilningur, þegar menn mála »Composition«, að gefa henni nafn, sem táknar eitthvað ákveðið (sögulegan atburð,»Sym- bók eðá þ. h.). Það er ekki hægt að tákna slika hluti með allavega litum þríhyrning- um og hringjum. Er því meir en von að þeim, er sér slíka mynd og les nafnið, sem alls ekki getur átt við myndina, þyki lítið til koma. Nafnið bendir til þess, að ætlun málarans hafi verið að sýna sem bezt það, sem myndin heitir, og þegar gengið er út frá þvi, eins og flestir hljóta að gera, verður myndin ekki annað en vitleysa, þó hún geti ef til vill verið góð og gild sem »Composition«. »Composition« er ekki mynd af neinum sérstökum hlut, og hvorki »Illustration«, »Symbol« né neitt af því tagi, en tilgang-

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.