Dagblað

Tölublað

Dagblað - 12.12.1925, Blaðsíða 1

Dagblað - 12.12.1925, Blaðsíða 1
Laugardag 12. desember 1925. ÍDagðíað I. árgangur. 203. tölublað. HERSKYLDA er ekki til í hinu íslenzka ríki, hvorki að lögnm né landsvenju, svo sem kunnugt er, og eig- um vér ekki fáa öfundarmenn erlendis af þeim ástæðum. — Útlendingar lofa hástöfum þetta friðsama land.friðsamra borgara, sem lausir sé við það ok, sem herskyldan leggur öðrum ríkis- .borgurum á herðar í hinum mentaða heimi. — Öllum þeim körlum, sem heilir eru og náð hafa lögaldri, er skylt að hlýða íögskipaðri skrásetning. Margir reyna að smeygja af sér oki þessu, og beita þá allskonar brögðum, miður heiðarlegum á stundum; er og slík aðferð illa liðin af öllum þorra manna, sem telur skylduna við föður- landið helgari en svo, að hana megi rjúfa. — Með flestum þjóðum fylgir landvarnarskyldunni áhætta. Þær þjóðir, sem enga alþjóðavernd hafa, verða að vera við öllu búnar, ef til ófriðar kemur, og er þá öllum voðinn vís, sem tii víga eru kvaddir. Þetta er hin dókka hlið herskyldunnar, sú er veit að stríði og blóðugum styrjöldum. Þessu böli er með réttu reynt að létta af þjóðun- uin. Öflugri samtök um það hafa aldrei til verið fyr en nú sftir ófriðinn mikla. En, — hefir þá herskyldan engar bjartari hliðar? Þessari spurningu er þeim einum fært að svara, sem reynsl- ^na hafa. Eru þeir teljandi hér á landi, sera gengið hafa á mála með öðrum þjóðum, og geta af eigin reynd sagt sitt álit. En ef dæma skal eftir vitnisburði þeirra uianna erlendra, sem landvarn- *'- og herskyldu hafa gengt skemri eða lengri tíma, þá verða ao' vísu margvíslegar siðferðis- Jegar og líkamlegar hættur á ve8i þeirra, sem í herskólum eru °g herskyldu gegna, bæði á landi °g sjo, en sá agi og það upp- e'di, sem herskólar veita víða í siðuðum löndum verður mörg- um sá styrkur til menningar, líkamlegrar og andlegrar, sem seint fyrnist í lífinu og sem ger- ir menn hæfari til margvíslegra starfa en ella. Þetta er staðreynd, sem ekki verður á móti mælt. Nú vaknar su spurning, hvern- ig vér fáum notið þeirra hags- bóta, sem herskyldan veitir, en séum um leið lausir við það böl sem henni er samfara, og veröur næst að þvi vikið. Leikirogleikhús. Frh. I»á vildi svo til, að Handiðna- mannafélagið Reykjavík fór að koma sér upp húsi, sem kent var við þá og kallað Handiðna- mannahúsið. Reykjavíkur orð- hepnin hefir kallað það »íðnó«, og það nafn hefir þann kost- inn að vera fjórum sinnum styttra en hið eiginlega nafnið á húsinu. Iðnaðarmenn þurftu að leigja húsið öðrum, og bygðu það því svo, að þar er fast leiksvið, og stærra en nokkurt leiksvið áður hafði verið, og rúmgóður salur fyrir áheyrend- ur. Þegar þetta var í vændum, höfðu þeir Einar Kvaran, Rjörn Jónsson ritstjóri og fleiri gengið í það að koma saman i eitt fé- lag öllum þeim, sem áður höfðu leikið, og sýnt að þeir gátu eitt- hvað af hendi leyst. Leikfélagið var stofnað 11. janúar 1897. Leikfélagið lék í fyrsta sinni 18. des. 1897,' »Ferðaæfintýrið« og »Æfintýrið í Rósenborgargarðia, eða 101 ári siðar en leikið var í fyrsta sinni í Reykjavíkur- skóla hinum eldri, og þetta fé- lag hefir haldist við síðan með ýmsum nýjum viðbótum, og leik- ið hér í bænum frá því seint á árinu 1897 og til þessa dags. Þorvarður Þorvarðsson prent- smiðjustjóri var form. félags- ins fyrstu 7 árin. Næst honum gengu í það fyrstu árin Ieiðbein- arar félagsins. Indriði Einarsson var það í eitt ár, Einar Hjör- leifsson Kvaran í þrjú ár, Jón Jónsson Aðils og Rjarni Jónsson frá Vogi eitt ár, þá Jens Waage eitt ár. og Jón Aðils aftur. Af honum tók við Jens Waage, sent var það leogstum, en þó hafði Árni Eiriksson það starf með höndum um nokkurt skeið, þangað til Jens Waage tók aft- ur við af honum. Árum saman réði hann hvað leikið var, og annaðist allar framkvæmdir við leikina, þó hann væri ekki for- maður að nafninn nema stnnd- um. 1921—22 og 1923—24 stóð frú Stefania Guðmundsdóttir fyrir framkvæmdum félagsins og var formaður þess; 1923—24 var það frú Guðrún Indriða- dóttir, og nú er það Kristjáa Albertson. 1904, þegar Þorvarður Þpr- varðsson lét af formensku fé- lagsins, gaf hann út allrækilega sögu þess fyrstu 7 árin. Sögunni fylgja 6 myndir af helztu leik- endum þan ár, og eru þær af Árna Eiríkssyni, Friðíinni Guð- jónssyni, Gunnþórunni Halldórs- dótlur, Helga Helgasyni, Krist- jáni Ó. Þorgrímssyni og Stefaniu Guðmundsdóttur. Ráðir voru þeir farnir að leika þá, Jón Að- ils og Jens Waage, og Guðrúa Indriðadóttir hafði leikið i »Es- meröldu« en var þá ekki bn- in að leika Glory Quate í »John Storm«, og hún þótti leika sér- staklega vel. Af leikendum, sem^ léku 1904, og nokkur ár síðar, má sérstaklega nefna Guðmund T. Hallgrímsson, sem var sér- staklega fallinn til að leika er- lenda ¦ tízkumenn. Um sama leytið fórn að leika að jafnaði Þuriður Sigurðardóttir og Emilia Indriðadóttir, og af þeim sem nú eru dánir, er skylt að nefna Þórn Guðjohnsen og Andrés Rjörnsson.

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.