Dagblað

Tölublað

Dagblað - 29.12.1925, Blaðsíða 1

Dagblað - 29.12.1925, Blaðsíða 1
Priðjudag 29. desember 1925. +)aú6íað I. árgangur. 27$. tölublað. MENTASTÖFNANIR þjóðar- innar eiga eftir eðli sínu að vera einskonar andleg- ur aflgjaíi landsmanna, þar sem hugsjónir fæðast og þroskast og málefni mótast, áður en þau koma til afskifta heildarinnar. Veltur því á miklu hverir eðlis- þættir manna eru mestu ráðandi um efnismeðferð og stefnuval, því þar eftir myndast afstaða almennings, en hún veldur mestu um hver áhrifin verða til fram- búðar. — Yfirleitt hafa menta- stofnanir vorar skilað illa þessu hlutverki sínu, og hefir áhrifa þeirra að litlu gætt til batnandi þjóðlífs. Starfsemi þeirra hefir að mestu leyti verið fólgin í einhliða og þurri fræðslu um 'lögbundnar námsgreinir, en þess minna gætt, sem gefur aukið manugildi og andlegt viðsýni ;yflr menn og málefni. Fræðslumálin eru í raun og veru höfuðmál hverrar þjóðar og ætti þyí alstaðar að skipa (þeim í öndvegi og leggja mesta rækt við úrlausn þeirra. Hlutskifti þjóðanna fer að mestu eftir því hvernig fræðslu- málum þeirra er fyrirkomið, því eins og flestum er vitanlegt, er iærdómurinn undirstaða allrar menningar og á þeim hyrningar- steinum öðrum fremur byggist riki framtímans. Öll starfsemi til mannfélagsbóta verður afllaus og og árangurslaus, ef óheft víð- sýni og rótföst menning stendur ekki að baki. Og efnaleg afkoma einstaklings og heildar fer að mestu eftir því andlega verðmæti sem hver þjóð er hluttæk um. Hingað til höfum við mjög "m of kastað höndunum til fræðslustarfseminnar og sú hátt- semi hlýtur að hefna sín enn greinilegar en komið hefir fram, ef gagnger umskifti verða ekki Þar á, fyr en seinna. Mentamálin eru réttnefnd mál málanna, og í raun og veru aðal-uppistaða byggirigar þjóð- íélagsins. Er þvf aldrei um of til þeirra vandað né ofmikill sómi sýndur. Hér eftir verðum við vel að gæta þeirrar stað- reyndar og hafa fræðslumálin efst á blaði, þegar tekin eru til yfirvegunar helztu þjóðmálin, sem biða hagkvæmrar úrlausnar. 1 stórum dráttum hefir oft hér í Dagblaðinu verið vikið að ein- stökum atriðum menningarstarf- semi vorrar, þeim sem helst er ábótavant, en mest erundirkom- ið að vel sé ráðið um. Er ekkert nauðsynlegra en að koma fræðsl- umálum vorum og mentastofn- unum í það horf er orðið ,geti til verulegra umbóta á mentaþörf vorri og andlegu heilbrigði. Bannið á Finnlandi og sannleiksást „Morgunbl." Af einhverjum dularfullum ástæðum heflr það fallið í mitt hlutskifti allmörgum sinnum síðustu 4 árin að andmæla ýms- um verstu öfgum Morgunblaðs- ins í látlausri sókn þess á hend- ur bannmálsins og bannlaganna islenzku, og leiðrétta ýmsar skæðustu missagnir þess og rangfærslur um þessi mál er- lendis. Síðast var það — að mig minnir — æfintyrið sænska um norska stórþingisforsetann Lykke. Hann krafðist þess, að sænsk og norsk blöð leiðréttu ummæli þau, er höfð voru eftir honum, þar eð hann vildi eigi kannast við að hafa sagt þau. En Mgbl. gleymdist alveg þessi sjáifsagða skylda og virðing fyr- ir sannleikanum. Það leiðrétti ekki ranghermi sitt, og svo varð ég að gera það. Stendur það þó nær ýmsum öðrum heldur en mér, að hafa gát á þessháttar. En satt að segja er mér það þó ætið óblandið gleðiefni, að geta lagt góðu málefni liðsyrði og leiðrétta auðsæjar og vitanlegar rangfærslur eða missagnir. — í*ann 14. nóv. síðastl. luttá Mgbl. grein um bannið á Fin«- landi. Var það talin vskýrsla. lœknafélagsins í Vasan1) um 10 ára reynzlu áfengisbannsins þarí landi. Kvaðst blaðið hafa skýrslw þessa eftir norsku læknablaði. Þótti Mgbl. þetta heldur en ekki hvalreki á fjörur sínar. Ég var í þann veginn að leggja á stað í ferð, er grein þessi barst mér í Mgbl., og gat ég því ekki sint henni neitt í svip. 011 yar grein þessi mjög grunsamleg, og var bersýnilega farið mjög óráð- vendnislega með sannieikann, bæði af hálfu »finska læknafé- lagsins í Vasa«, og þá eigi sið- ur af hálfu Mgbl. Bjóst ég við, að réttir aðiijar myndi bráðlega leiðrétta verstu misságnirnar og skýra nánar frá málinu við fyrstu hentugleika. En svo hefir þó eigi orðið til þessa. Pann 19. þ. m. birti svo Mbl. á ný ummæli um sama málið. Var það stillilega rituð grein, en fremur á buldu, eftir Snorra lækni Halldórsson á Breiðabóls- stað á Siðu. Af eðlilegum ástæð- um var lækninum auðsjáanlega eigi kunnugt um það, sem Mbl. átti að hafa vitað fyrir löngn, og átti að vera búið að skýra frá, um uppruna og gildi þess- arar »finsku skýrslu«. í*að hefir nfl. reynst, að hvalreki blaðsins var ekki steypireyður, heldur — »7 álna andarnefja, og ekki vit- und meir«. — En Mbl. hirðir eigi um þessháttar smámuni. Hvalreki var það samt! Manni verður á að spyrja, hvaðan Mbl. hafl haft þessa »skýrs!u« sína, þótt það skifti annars eigi miklu máii. Þab sagðist hafa hana eftir norsku(?) læknablaði, en norsk og sænsk andbanningablöð, þau, er gleyptu þessa flugu, fengu fregn sína ár sœnska blaðinu »Social-Medi- ciusk Tidskrift«. — — 1) Allar leturbr. eru mfnar. H. r.

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.