Dagblað

Tölublað

Dagblað - 15.01.1926, Blaðsíða 1

Dagblað - 15.01.1926, Blaðsíða 1
Fö$tudag 1$ janúar 1926. I. árgangur. 292. tölublað. LÝSING, ÍSLANDS hin nýja, ádeilurit Sigurðar Þóiðar- sonar er svo mergjað og magnþrungið ásökunum i garð þings og sijórnar, og þeirra sem fara með iög og rétt og standa í fylkingarbrjósti þjóðarinnar, að það hlýtur að vekja athygli um endilangt landið og svo víða sem kynning fslands hær með , öðrum þjóðum. Höfundur ætlast og bersýnilega til þess að básúnu- hljómur þéssi berist i allar áttir. Ef lýsingin er sönn, þá er sannarlega mál til komið fyrir íslendinga, »að beina stjórnarfari sínu út af þeirri braut, sem það nú er á og svo sjáanlega og hraðfara leiðir til efnalegs og stjórnarlegs sjálfstæðistjóns og siðferðislegs niðurdreps, og leit- ast við að koma stjórnarfyrir- komulagi sinu í það horf, að það kunni með tímanum að geta orðið við þeirra hæfi«, eins og höfundur kemsl að orði. Sé lýsingin ósönn eða full rangsleitni og ályga í garö þings og stjórnar og þeirra manna, sem fyrir hirtingunni vérða, var sjálfsagt að koma í veg fyrir, að slíkt níðrit yrði birt á prenti. NÍeö því nú, að þess hefir ekki verið talinn kostur, verður að draga þá sjálfsögðu álýktun, að höfundur, sem er glöggur og gjörhögall vitsmunamaður og auk þess gamall embættismaður og tignaður af Dönum með,ridd- arakrossi — fari hér með rétt og satt mál í öllum aðalatriðum. Þetta verður fyrst óg fremst að hafa hugfast, að loknum lestrinum, að sé lýsingin á á- standinu nærri réttu, verður þjóðin fyrir forgöngu góðra manna að hefjast handa, taka sinnaskiftum og velta af sér oki þvi sem er að drepa hana efna- lega og siðferðislega. Skal nú tekið nánar til athug- unar hverjar eru helztu ásak- anir höfundar; Tvær telur höfundur leiðir til þess að kynna landið með öðr- um þ]óðum: aðra þá, sem Al- þingi hefir valið, auglýsingaleið- ina, með sendimönnum og nefnd- um, sem fari með erindi þings- ins og segja að fsland sé að fengnu samkomulagi við Dani »óháð og fullvalda ríki«. J>enna boðskap kveður hann ekki ein- asta meinlegar ýkjur, heldur »skaðleg ósannindk (sbr. íbúa- töluna) og leiðina ófæra »ef þingið ætlar aldrei að hafa til þessara ferða aðra en afburða- menn sína«. 'Aðra Ieið telur höf. öruggari: vöruvöndun. Að alt mæli með sér sjálft sem héðan flyzt, hvort sem það er ávöxtur líkamlegrar eða andlegrar iðju. Dani kveður hann helztu matsmenn skálda vorra, þeirra er erlendis dvelja. Landið segir hann ómissandi heiminum, með því að pað sé skjólgarður Norðurálfunnar gegn Grænlandsisnum, en um þjóðina verði ekki hið sama sagt: Hun hafi að ví«u einu sinni verið gagnleg mannheimi sakir bók- menta sinna, en nú sé hún öðr- um þjóðum ekki til fyrirmyndar, heldur til viðvörunar og bætir svo við: »En til þess að það geti orð- ið, verða þær aö veita \ jóðinni eftirtekt og atferli hennar. Og eftirtekt annara þjóða á því, sém hér er að gerast og dómur þeirra kynni á hinn bóginn að geta valdið einhverri breytingu til batnaðar, á ástandinu hér. Þeir menn, sem fremur öðrum skapa það ástand, eru fyrir löngu hættir að blygðast sín fyrir íslendingum. — — En í augum útlendinga mega þeir ekki vamm sitt viía«. Svo sem hér má sjá, eygir höf. ekki aðra leið út úr ógöng- unum en að vekja eftirtekt ann- ara þjóða á landinu, ekki með lofi og skriiiiii, heldur með vöru- vöndun og með því að breiða sem vfðast út afglöp þings og stjórnar, — »gera fjárlögin ís- lenzku að umtalsefni i helztu blöðum Norðurlanda og setja þannig Alþíngi og landsstjórnir þess í gapastokk«. Vegleg aðferð og samboðin frjálsu ög fullvalda rikil Allskonar frelsi ræður hér mestu að dómi höf., svo sem »athafnafrelsi með skjótri döfn- un undir verndarvæng yfirvalda, sem humma fram af sér yfir- sjónir og leyfa sakamálum að lognast út af, en gripa til náð- ana, ef ekki vill betur«. Enn- fremur prentfrelsi, sem »getur af sér kynstur af lélegum, smekk- spillandi og málspillandi blöð- inn og bókum, sem sambliða orðaflaumnum i löggjafarþinginu og íleiri þingum fyllir landið með innantóma mælgi«, sem »sneiðir vendilega hjá einum bletti og leyfir honum að blómg- ast i friði. Pessi friðaði reitur eru afglöpin í stjórnarfari og réttarfari. Og hér er þá komið að kýlinu. Sjúkdómsvotturinn er þögn I — almenn þögn um alt hið skaðlegasta, sem gerist i lifi þjóðarinnar«. — »Ráðherrarnir eru; óhultir fyrir árásum, — — þeir eiga þingið að bakhjarli, og öll stjórnarskifti eru komin undir verzlun þingmanna að ' tjalda- baki«. — Fögur lýsing, eða hvaö? Dr Jón Helgason. Eins og sagt hefir verið frá, fór doktorskjör. fram í Háskói- anum 7. þ. m„ þar sem Jón Helgason meistari í norrænum fræðum hlaut doktorsnafnbót fyrir bók sína um Jón Ólafsson Grunnviking. Athöfnin fór fram eftir venju- legum reglum, sem í ýmsu eru orðnar úreltar, því sumu siðir hafa þar tiðkast siðan á mið- öidum. f raun og veru er rit- gerð tekin gild til doktors-nafn- bótar um leið og háskólaráðið samþykkir hana til varnar, sem ekki er annað en ytra fortn.

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.