Vesturland


Vesturland - 20.01.1927, Blaðsíða 1

Vesturland - 20.01.1927, Blaðsíða 1
VESTURLAN Ritstjóri: Sigurður Kristjánsson. / IV. árgangur. ísafjörður, 20. janúar 1927. 2. tölublað. Bæjarstjórnarkosning. í síðasta Vesturlandi var gert ráð fyrir þvi að listi íhaldsmanna, B-listinn, yrði afturkallaður af þar greindum ástæðum, og að fram- bjóðendur bolsevika yrðu sjálf- kjörnir. Slðan það var skrifað, hafa á- stæður þessar breyst svo, að list- inn verður ekki afturkallaður. Verð- ur nú þann 22. þ. m. kosið um þessa lista: :• »¦-{,-: -: A-listi' Magnus Ólafsson Jón H. Sigmundsson Stefán Stefánsson. B-listi Matthías Ásgeirsson Jón S. Edwald Ingvar Pétursson. Vesturland mun ekki nú frem- ur en áður verða orðmargt um þá menn persónulega, sem á list- .ainini standa. Gerist þess engin þörf utn menn, sem svo að segja hvert mannsbarn í bænum hefir þekt um mörg ár. Að sörinu hefir enginn þeirra, er á B-listanum stánda, átt sæti fyr f bæjarstjörn, en allir hafa þeir haft á hefldj yandasöm störf hér f bæ um langt árabil, og efsti maður listans eflaust einhverja 'vandasömustu stöðu i bænum. Munu allir bæjarbúar og héraðs- búar kveða upp einn dóm um það, að starfið það sé rækt í besta máta, eins og hitt, að til þess < þurfi vit, þékkingu og samvisku- semi meir en i meðallagí., En Vesturland ætlar ekki að fara i neinn mannjöfnuð, telur þéss og litla þörf, sem áður yar sagt. Þeir menn, sem kjósa vilja bæn- um fulltrúa af skynsamlegu vifi, . munu fyrst af öllu hyggja að for- tið fulltrúaefnanna og þeirra flokka er þeir fylla. Er ekki liklegt að bænum.stafi svipuð gæfa af stjórn núvprandi meirihluta bæjarstjórnar hér eftir sem hingað til ? - Hverju hafa þeir lofað og hyað hafa þeir efnt? Loforðin hafa verið möfg.og . s'fór. En ætli almenningi fífinist nú i sannleika að hagur bæjarins : háfi batnað undir þeirra stjórn eða að bjartara sé frámundan? Það ér þó talið að af ávöxtunum þekk- ist hver best. Þegar bolsevíkar tala um afrek landstjórnarinnar, gleyma þeir ald- rei því, að öll fjárhagsleg viðreisn og framfarir l landinu sé að þakka fádæma góðæfi. Þess góðæris sér engin merki, þar setn bolsevikar hafa stjórnað. Hvað er það, sem hér i bæ hefir aukist og margfaldast í þeirra stjórnartíð? Skuldir og fátækt bæjarfélags- ins hafa margfaldast, atvinnuleys- ið hefir aukist. álögurnar hafa margfaldast og fátækt almennings hefir aukist. ; Hefir þá þessi loforðafreki meiri hluti bæjarstjórnar ekkert gert? Jú, hann hefir gjört talsverða byltingu i atvinnulifi bæjarins. Hann hefir komið hér á laggirn- ar einum atvinnurekanda og safn- að að honum ýmsum hlunriind- um og iátlaust ofsótt alla aðra stærri atvinnugjafa, ttl þess að hkða undir þennan eina. Varið auk þess stórfé úr bæjarsjóði, til að gera aðstöðu hans sem besta. Það hefir tekist að grafa jarð- veginn undan öllum stærri atvíflflu- veitendunum og skara eldinum að þessari einu köku. En það er eins og hún vilji ekki bakast að heldur. Það virðist Htil gæfa fylgja gjöfum mcirihlutans. Já, þeir hafa gert fleira full- trúar meirihlutans. Þeir hafa flest- ir hlotið stöður eða starfa á kostn- að bæjaríns. Meira að segja hef- ir bærinn aukið álögur og skulda- byrði um hundruð þúsunda til þess að foringinn gæti aukið tekjur sínar. Og það hefir tekist að gera hann að tekjuhæsta manni bæjar- ins. En ekki heldur þessir alikálfar bæjarins hafa fitnað. Blessunin, sem fylgir skömtu- iagi bolsanna, er altaf hin sama. Væri ekki óliklegt, þegar þeif fulltrúár meirihlutans og gæðing- ar þeirra safnast á mánaðamótum um kassann, til að hirða ávexti aðstöðu sinnar, að þeir hugleiddu þá un* Ieið, hversu mikia bféSsun starf þefrra hefif feitt yfir aWkSftfc ing hér í bæ. Og áiiti kjósendur alfflenf, á'ð staTf meirihluta bæjarstjófnar hatl bætt hág borgaranna og baéjaf- félagsins, og að bjartari séavori- irnar um framtíðafhag þeirra, held- ur en var, áður þessir trúfiaði'r- menn tóku við stjórn bæjafiris, þá telur Vestufland sjálfsagtog eðltlegt að þeir með atkvæðtim sínum efH þá, og tryggi stjórn þeirra yfir máiefnum bæjar og borgara í framtíðinni. En hinir, sem álita að hag bæjarins hafi hnigna'ð ufidir þeirfá' stjðrn og útllflð1 versnað, eiga lfka kost á að sýna það á kjör- degi. Einokun. Engum vafa er það bundið, áð ef hinir satneinuðu- bolsevikar héfr á landi hefðu til þess bolfflagn, myndu þeir þegar fitja upp á ein- okun rikisins á þeim vðrum; sem' tekist hefir að losa undan því helsi; og að líkindurn myndu þeir hneppa þjóðina undir miklu víðtækari ein- okunar áþján en þá, er vpr átt- um við að búa síðustu strlðsárin og næstu ár eftir að striðinu lauk. Það er því ekki óþarft að gera sér grein fyrir því, hvérnig sú einokun lék bæði neytendur og ríkissjóð. Einokun er íslendingum svo kunn frá fyrri tíð, áð ólfkíegt væri að þá fýsti undir það fyrirkomu- lag. En kunn var mönnum þá þvi nær eingöngu sú hliðin, er sneri að neytendum. Og þar voru höfuðeinkennin þessí: Dýrar vör- ur og vondar vörur, Fáir munu þá hafa hugleitt það, að einkasöluhafinn gæh' einnig borið skarðan hlut, svo áð fyrir- komulagið yrði hvorum tveggja til tjóns. Og var þó konungsversl- unin glögt dæmi um það, þvi þá tapaði einkasöiuhafinn stórfé á versluninni, en hagur iandsmanna, neytenda, batnaði eigi að heldur til hlftar. Ætla mátti að höfmungar þæf, sem verslunareinokunin leiddiyfir þetta landj væru landsmönriutfl enn I svo fersku minni, að eng- inn íslendingur mundi til þess verða að fitja upp á einokun eða berjast fyir henni í neinni mynd, og dríta svo á leiði Skúla land- fógeta Magnússonar. En það ó- liklegasta skeður. Heill stjórnmála- fiokkur á þessu lándi (sem þó stundum þykist vera tveir óskyldir flokkar) hefir gert það að höfuð- flokksmáli að koma á þessu ill- ræmda fyrirkomulagi. Notaði flokk- urinn sriiðsasfa'ffdfð, og' kom þó minnu fram, en ætlað var, er harifl héíbi aðeins að einóíá oliu og tóba'k. Koffli/ þe'gar ffám, svo ekki Vafð um detTt, efnkeflfllft gömlu: að varan varð bæði dýr og vond. En hitt varð að langvarandi deilu- máli, hvoff einokunarítáíinn, rikis- sjóðuf, myfldi einnig" bíða tjón. Sögðu einokunáírnenn, þegar um var rætt að létta'tóbakseinok- úninni af, að tóbakið mún'di verða i dýrara, en tekjuf fikfesjbðs af þvi þ'ó minka aþ mun. Alt mufidi fara i kaupmennina. Nú er kortfifi fram nokkur sönn- un í þessu máli. Rétt ár er liðið siðan einokun- inni var af létt, og þarf ekki að segja almenningi það sem hann veit og hefir sjálfur reynt: að verð á tóbaki hefir lækkað að miklum mun. Nemur sú lækkun 20—30°/0. Hitt er og einníg á daginn kom- ið, að ríklssjóður hefif þegar grætt stórfé á breytingunni. Meðaltal tekna ríkissjóðs af tó- bakinu, bæði tolltekjur og sölU- hagnaður, vaf þau þrjú' áf, sefn reiknitígar eru upp gerðif fyrir, kr. 649 þús. Voru tekjurnar á áf- Bátalugtir. Ný gerð af bátaiugtum mjög vönduðum, ábyggilegum í viiicli nýkomin í Versl. Bíörninii (01. Kárason.) Rúlliujardinur halda hitanum inni og kuldánUni úti. Fást í mörgum lltum hjá Firtnbirni iríáláfl. inu 1926 samkvæmt þessu áætl- aðar i fjárlagafrv. stjórnarinnar, kr. 630 þús., þvi nokkuð af áðfir greindum tekjum af einkasölUntíi voru gengis- og verðhækkunar- gróði, sem ekki mátti gera ráð fyrir, að einkasölunni áskotnaðist öðru sinni. Einokunarmenn héldu því nö fram, að þessar tekjur næðust aldrei með tolli einum saman, nema tóbaksverðið hækkaði a.ð miklum mun. En það sem nfl er fram kotnið er þetta: Tóbakið hef- ir lækkað allverulege, eins og áð- ur er sagt, en tekjur rikissjððs af því eru orðnar eða voru þrjá fyrstn fjórðunga ársins 1926, full miljon króna, eða 275 þúsund krónum meira en sameinaður toll- og sölu- gróði alls ársins var áætlaður með einokunarfyrirkomulaginu. Ekkert er hægt að fullyrða um það hve niiklar toíltekjurnar af tóbaki murii hafa orðið síðasta fjórðung ársins, en allar líkur eru tií þess að þær séu ekki mikið undir kvartmiljón, og hefir þá rík- issjóður grætt Va miljón króna fyrsta árið á þvi að létta af tó- bakseinokuninni. Hve miklu gróði almennings nemur í lækkuðu verði, er ekki unt að segja, þótt nærri mætti fara um það, þegar iunflutnings- tnagnið eða réttara sagt eyðslan, væri athuguð. En fyrir það fe, sem ríkissjóður hefir grætt, mætti slétta marga þúfnaskák og rækta margan óræktarflóann hér á landi, ef áframhald verður á þessu hvert ár. Fyrir það fé mætti og leggja álitlega vegaspotta, eða þá reisa skóla og kosta fræðslu æskulýðs- ins. Er fénu vissulega á þann há'tt betur vafið en hínn, sem áður var, að ala á því flokksómaga Tfmaflokksinns og hinna bolsanna, og vera þeásum flokkuin pólitískt vfgt, eitis og forfliaður Timaflokks- ins viðurkefidi' á þingi að einok- unin hefði verið.

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.