Vesturland


Vesturland - 15.03.1927, Blaðsíða 1

Vesturland - 15.03.1927, Blaðsíða 1
VE TURLAND Ritstjóri: Sigurður Kristjánsson. IV. árgangur. ísafjörður, 15. mars 1927. 9. tölublað. Fjárhagur Isafjarðarkaupstaðar. Einn af bæjarfulltrúum ísafjarð- arkaupstaðar, Finnur Jónsson, sem jafnframt er i fjárhagsnefnd, hefir í 4. og 5. tbl. Skutuls þ. á. skrif- að alllangt mál um fjárhag ísa- fjarðar. Munu skrif þessi eiga að vera vörn fyrir fjárstjórn bolse- vika í bæjarstjórninni hérna und- anfarin 6 ár, en þann tíma hafa þeir verið allsráðandi ibæjarstjórn- inni. Ýmsir menn þar á meðal eg, álíta að núverandi meirihluti bæj- arstjórnar hafi stjórnað fjármálum kaupstaðarins svo gálauslega, að að því hljóti að reka, að lánar- drotnar bæjarins og ríkisstjórnin svifti bæjarstjórnina fjárforræði og komi fjárstjórninni í hendur þeim mönnum sem þeirri ábyrgð eru vaxnir. Þetta álit mitt lét eg fyrir þrem árum i ljósi við einn bæjar- fulltrúann, Vilmund Jónsson hér- aðslækni, en af venjulegri góð- girni sinni, breytti læknirinn orð- um mínum og básúnaði það út, að eg hefði sagt, að bærinn skyldi sviftur fjárforræði. Má því rekja til hans þau ósannindi, sem bor- in eru hér um bæinn: að eg hafi stofnað til þeirra atburða, sem 'hér urðu nokkru fyrir áramótin, i þeim tilgangi, að þessi spá mín rættist. Stingur þetta fram höfð- inu hjá málpfpu læknisins, Finni Jónssyni, í nefndum skrifum hans. Það er sjálfsagt rétt, að það sé ekki þakklátt verk að sýna frám á það, að fjárhag bæjarfélags þess, er maður býr í, sé svo kom- ið, að fyrirsjáanlegt hrun sé fyrir dyrum. Vinsælla yrði eflausf að hreykja upþ reikningum, sem sýna mörg hundruð þúsund króna „gróða" eða „eignir umfram skuld- ir", þó það væri eintóm blekking, og hvergi til nema á pappírnum. t augum fjöldans auka þeir siðar- töldu lánstraust bæjarins, en hin- ir rægja það. En það getur engum, hvorki einstaklingum né bæjarfélögum orðið til gæfu, að lifa á ósann- indum eða blekkingum. Einhvern tíma kemur að skuldadögunum, og því lengur sem það er leikið, að slá ryki í sín eigin augu og lánardrottnanna, því hærra verður fallið, og þess erfiðara að reisa við aftur, það sem í rústir er komið. Eg ætla þvi að skýra frá, hvernig eg tel fjárhag ísafjarðarkaupstaðar raunverulega vera. Eg geri það í þeirri von, að það verði til þess, að góðir menn taki höndum sam- ann, og komi i veg fyrir það, að bænum sé sökt enn dýpra i skulda- fenið, en nú er, og reyni jafnframt að fá af bænum létt aö einhverju leyti fjárhagslegum skuidbinding- um hans, sem eg tel því miður engar likur til, að hann fái risið undir. Ef þessi von mín rætist, verð- ur það áre.iðanlega bænum og þar með borgurunum til góðs, og þá er tilgangi mínum náð. Qet eg þá látið mér i léttu rúmi liggja nag það og níð, sem eg veit að eg fæ að launum frá þeim, sem steypt hafa bæjarfélaginu í það fjárhagslega öngþveiti, sem eg tel það nú komið í. Bæjarfulltrúi Finnur Jónsson segir, að í árslok 1921 þegar telja má, að núverandi meirihluti bæj- arstjórnar tæki við stjórninni, hafi skuldir ísafjarðarkaupstaðar verið kr. 260.087.53. En i hafnarsjóði hafi þá verið kr. 12Z.000. Enda þó hafnarsjóður hafi sér- stakan reikning, er það þó vitan- legt, að hann er eign bæjarins. Þessa sjóðeign ber þvi að draga frá skuldunum, og verður þá raun- veruleg skuld bæjarins, þegar nú- verandi meirihluti tók við, kr. 138.000. Bæjarfulltrúinn fer um þaðmörg- um orðum, hve illa málefnum bæjarins hafi verið stjórnað, áð- ur en bolsar tóku við, og hve bágborinn fjárhagurinn hafi verið, þegar þeir komust til valda. Um fyrra atriðið er mér ekki svo kunnugt, að eg vilji um það dæma að öðru leyti en þvi, sem ráðið verður af útkomunni, því eg var þá ekki komin hingað til bæjarins. En um síðara atriðið verð eg að segja, að það er ó- sanngirni í frekasta lagi, að telja það bágborinn fjárhag, þó raun- verulegar skuldir ísafjarðarkaup- staðar hafi að striðinu loknu (ár- ið 1921) verið kr. 138.000. Sér- staklega þegar tillit er tekið til þess, í hvern kostnað bærinn hafði orðið að leggja, af stríðsá- stæðum, til að tryggja líf og heilsu ibúa sinna. Og er hart að heyra mann sem vætnir sér mikillar um- bunar fyrir fagurgala við alþýðu, telja eftir það fé, sem til þess er varið að tryggja Hf hennar. Skuldir bæjarins stöfuðu sem sé af því tvennu, að hann varð á stríðsárunum að taka 100.000 kr. dýrtíðarlán, til að tryggja bæn- um eldivið og aðrar nauðsynjar, ef aðflutningar teptust. Og í öðru lagi, að hann varð að byggja yfir þurfamenn og fátæklinga, sem hvergi fengu inni i húsnæðisekl- unni. Um dýrtíðarlánið vita menn, að það gekk til eldiviðaröfiunar og annara öryggisráðstafana, sem hver bæjar og héraðsstjórn taldi sér skylt að gjöra, og hér á ísa- firði var enn nauðsynlegri en við- ast ahnarsstaðar, því þótt flutn- ingar að landinu teptust ekki, gat sigling til ísafjarðar tepst. Og það er öldungis víst, að af því leiddi mannfellir hér, ef til ísafjarða flyttist enginn eldiviður heilan vetur og birgðir væru engar fyrir. Er það líka fuilvíst að ráðslafanir þær, sem gjörðar voru, forðuðu fjölda manna hér á ísafirði frá heilsutjóni frostaveturiim, ef ekki líftjóni. Um byggingu bæjarhúsanna hefir oft verið deilt, siðan eg kom hingað, en af lítilli sanngirni af hálfu bolsevi^p. Allir vita það, að bænum er jafn skylt að sjá þurfamönnum fyrir húsnæði eins og öðrum nauð- synjum. Nú var húsnæðiseklan mest, þegar dýrtiðin stóð sem hæst, þvi þá voru allir ófúsastir að byggja. Hvað átti nú bærinn að gera við þurfalinga sina? Hann átti um tvent að velja, að byggja, eða bjóða I húsnæði í kapp við aðra borgara. Bærinn valdi fyrri kostinn, og tel eg hann sæmilegri. Húsin eru auðvitað hvergi nærri þess virði, sem bygging þeirra kostaði. En hefir Finnur Jónsson athugað, hvað það hefði kostað að byggja ekki? í bæjarhúsunum búa 110 manns. Það væru 22 fimm manna fjölskyldur. Ef áætlað væri, að hver þeirra hefði orðið að greiða ,60 k.rónur mánaðarlega, hefði það orðið kr. 15840 á árL Hvorug þessi ráðstöfun var flokks, eða ágreiningsmál, þegar ákvörðun þar um var tekin, og hygg eg að Finnur Jónsson sé einn um það að telja fé til þeirra illa varið. „E'n hvað er nú orðið okkar starf" þessi ár, sem fjárstjórnin hefir verið i höndum þeirra bolse- vikanna? Eftir því sem hr. F. J. skýrir frá, eru skuldir ísafjarðar- kaupstaðar í árslok 1926, kr. 658.144.51. Á þessum árum hefir hafnarsjóður, sem var kr. 122.000 — eyðst upp til agna, og auk þess hefir bænum áskotnast á þessum tíma styrkur úr ríkissjóði kr. 75.000, sem einnig hefir eyðst. Þetta verða samtals kr. 855.144.51. Séu frá þessari upphæð dregn- ar þær kr. 260.000, sem F. J. telur að bærinn hafi skuldað í árslok 1921, verða eftir kr. 595.000. E.n við þá upphæð má svo bæta kr. 141.000 sem teknar hafa verið beint úr vösum borgaranna í þessi 5 ár til afborgana skulda, eins og það er orðað á fjárhagsáætlun- um bæjarins. Þessari upphæð, rúmum sjö hundrun þrjátíu og sex þúsund krónum hafa bolsevikar „lógað" á þessum fáu áruiu. Tölurnar tala í rauninni sjálfar og þurfa engra skýringa við. En einhver kann þó að spyrja, hvað orðið hafi af þessari fjárhæð og er þvi fljótsvarað. Reist hetir verið sjúkrahús, sem fært er á efnahags- reikning bæjarins á kr. 300.000. Til Hæstakaupstaðarkaupannahaía farið ca. 460.000. j]|!lllllllllllllllllllllllllllll!lll!llllllllllllllllllllllllllll!!lllllll!yill!l!lll!lll|lk | Ljósakrónur og lampar. 1 1 Fjölbreyttasta úrval á íslandi 1 I hjá § I Jóni Sigurðssyni 1 1 Austurstr. 7. Reykjavík Slrrii 836 § ^llllllllllllllllllllllllllll!llll!lllllll!lllll!lllllllllllllll!llllllllllll!llll!lll!lllF Eg hefi áöur sagt, og endurtek það hér, að með þeim kaupum steig bærinn niður i fjárliagslega glötun. Eg veit að enginn óhlut- drægur maður, sem nokkuð er hér kunnugur, getur neitað þessu, en ókunnugra vegna skal þetta tekið fram: í lok ófriðarins mikla, þegar allar eignir voru í hæsta verði, var eign þessi seld með útbúum í Bolungavík og Hnífsdnl fyrir 170 eða 180 þús. kr. Kaupendurnir ráku hér fiskverslun í nokkur ;'ir, og þótt bæjarstjómarmeirhlutinii telji eflaust, að eignin hafi verið keypt við lágu verði, mún það satt vera, að hvorki kaupendurnir né lánardrotnar þeirra hafi spuiiu- ið silki á kaupunum. Árið 1923 þegar allar eignir höfðu hrlðfallið í verði, var cign þessi svo seld, en undan voru skil- in útbúin í Hnífsdal og Bolungar- vik, og vélaverkstæðið á ísafirði, en alt hafði þetta fylgt eigninni, c-ihs og fyr segir. Kaupverðið var m'i kr. 300.000 og ísafjarðarkaupstað- ur var kaupandinn. Knúðu bolse- vikar kaupin fram með miklu harðfylgi Bærinn fékk veðdeildarlán út á eignina kr. 300.000. En vegna af- falla á veðdeildarbréfunum og annars kostnaðar við kaupin, varð bærinn að bæta við nær 50.000 krónum, til þess að kaupverðið yrði að fullu greitt. Síðan var bygður haus á bryggjustúf, sem eign þessarihafði fylgt (var skil- yrði af hendi seljandans, sem sið- an varð leigjandi). Kostaði sú við- bót um kr. 110.000, og stóð Hæsti bænum þannig í kr. 460.000. F. J. talar tnikið um afrek meiri- hluta bæjarstjórnarinnar í því að láta bæinn komast yfir arðberandi eignir. Skilst mér að þeir félagar hafi unnið mörgum áformum sín- um fylgi borgaranna með því að telja þeim trú um, að arður af keyptum eignum og fyrirtækjum bæjarins gætu borið riflegan hlu.ta af' skyldugjöldum bæjarfélagsins og létt þar með undir skattabyrði borgaranna. Utsvörin sýna hvernig það hef- ir ræst til þessa. Og eignareikn- ingur F. J. sjálfs gefur nokkra hugmynd um það, hvernig þetta muni rætast í framtíðinni. Hann telur sem sé skuidir bæjarins kr. 667.000 eu arðberandi eignir kr. 568.000 eða nál. 100.000 krónum lægri en skuldirnar. Telur hann

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.