Vesturland


Vesturland - 09.09.1927, Blaðsíða 1

Vesturland - 09.09.1927, Blaðsíða 1
VESTURLAND Ritstjóri: Sigurður Rristjánssori. IV. árgangur. ísáfjörður, 9. september 1927. 32. tölublað. Bók. \ , Uuðimmdur Pinnbogason: V i 1 ri j á 1 m u r S t e f á n s s o n . Bókaverslun Þorsteins M. Jóns- sonar Akureyri. Þessi bók er framhald alþýóu fræðirita þeirra er Þorsteinn M. Jónsson gefur út og kallar Lýð- mentun. Tæplega mun uppi sá íslend- ingur sem ekki hefir heyrt talað um Vilhjálm Stefánsson, þótt hann sé fæddur og alinn í annari heims- álfu og er það að vonum, því hann er heimsfrægur maður. En jafnframt mun það vlst, að éngan man'n af íslensku bergi brotinn, mundu íslendingar heima frekar kjósa að heyra og sjá en Vilhjálm Stefánsson. Kemur það ekki fyrst og fremst at því. að hann er fræg- ur vísindamaður, heldur öllu held- ur af því, að hann er æfintýra- maður. Litla en glögga mynd af æfin- týrum V. St. fá menn við lestur þessarar bókar, og er ekki óliklegt að hún verði fjöllesin og vinsæl meðal alþýðu, ekki síður en aðr- ar bækur Lýðmentunar. Bókin er 184 bls. að stærð og er.framan við hana mynd af Vil- hjálmi Stefánssyni og kort yfir svæði það, sem hann hefir ferð- ast um og kannað. Fyrst segir höfundur frá ætt V. St. og uppvexti, skólanámi hans og fyrsta reynsluskóla. Síðan segir hann frá rannsóknarferðum hans hverri fyrir sig og eru lýsingarn- ar á þeim ferðalögum og æfintýr- um viða orðrétt frásögn V. St. sjálfs. Eru það bæði fróðlegar og skemtilegar frásagnir. Það má næstum telja tilviljun að V. St. lenti í þessar rannsókn- arferðir og þá um leið að hann varð svo frægur maður, sem hann nö er. Hann var ungur maður blásnauður og hafði lókið háskóla- námi, eins og hundruð þúsunda manna gera í Vesturálfu heims. Hann var að sönnu gáfumaður, framtakssamur og kjarkmikill, en svo er um marga háskólamenn í Ameríku, er þar að auki eiga afl þeirra hluta er gera skal, auðinn, og volduga aðstandendur, en hvorugt þetta hafði V. St. við að styðjast. Það sem virðist hafa ráð- ið um hamingju hans óbeinlínis er það, að hann er íslendingur, Hann hafði skrifað um bygð ís- lendinga á Qrænlandi íameríkanskt tímarit, og varð það víst til þess, að honum var boðin þátttaka i rannsðknarferð norður i heim- skautslöndin norður af Canada. En íslendingseðli hans má eflaust þakka það, að hann kaus heldur að fara einn um óbygðir norður til aðalstöðyanna, er ferðinni var heitið til, heldur ' en að yelkjast með skipi norður fyrir Alaska. Þetta varð til þess, að hann lenti einn síns liðs hjá- Eskimóum og varð að semja sig að lifnaðarhátt- um þeirra. En við þennan Eski- móalifnað fékk hann þá hugmynd, sem síðar varð að staðreynd, og gerði honum kleift að vinna þau stórvirki í .rannsóknunum, sem engum öðrum var fært að vinna. Þessi hugmynd var sú, að hægt væri að lifa á þessum óþektu land- og hafsvæðum sem inn- fæddur. Vísindamaðurinn ætti bara að flytja þangað sem landnemi og lifa eingöngu á því, sem land- ið gæfi af sér sjálft. Þetta reyndist að vera alveg rétt hugmynd og varð til þess, að V. St. gat lifað á þessum stöðum samfleytt í mörg ár og ferðast afar víða um, án þess að hafa nokkurt samband við hinn jtnentaða heim og svo að segja farangurslaust. Reynsla V. St. varð sú, að þar sem hvíta- birnir geta lifað, þar geta menn- irnir lika lifað. Síðasti hluti þessarar bókar eru skemtilegar frásagnirfrá veiðiferð- um. Þeir, sem lesa um V. St. verða að hafa það hugfast, að hann erfyrst og fremst vísindamaður. Frásagn- ir hans eru því nákvæmar, sannar og skrumlausar. Hann skrifar ekki til að hrósa sér, heldur til þess að auka þekkingu lesendanna. En V. St. hefir svo mikla meðfædda frásagnargáfu, að látlausar ferða- skýrslur hans valda lesþorsta sem æsandi æfintýr. Alls þessa nýtur lesandi þessarar bókar, þó í smá- skömtum sé, því eins og áður er sagt, lætur höfundurinn V. St. víða segja sjálfan frá. í bókinni eru allmargar og leið- inlegar prentvillur, en frágangur að öðru leyti vandaður. 6óður gestur. Eins og getið var um í siðasta tölublaði, blaðs þessa gisti hinn frægi, danski fimleikafrömuður Niels Bukh ísafjörð þann 24 þ. m. með fimleikaflokka sína. Frá klukkan 3—-5 e. h. hafði hann fimleikasýningu uppi á velli að viðstöddum múg og margmenni. Töldu gamlir borgarar hér, að aldrei hefðu þeir séð slíkan fjölda saman kominn á ísafirði. Ung- mennafélagið „Árvakur" stðð fyr- ir móttöku Bukhs, og á það þakkir skildar fyrir. Þótt virkur dagur væri, var öll- um búðum og skrifstofum lokað frá hádegi, og mátti það gjörla sjá, að menn bjuggust við ein- hverju óvanalegu. En þótt bogi eftirvæntinganna væri svo hátt spentur, er það víst, að enginn HVAÐ ER BESTA CIQARETTAN SEM HÉR ER Á BODSTÓLUM? Svarið verður ávalt: LONDON OPINION, (ÁLIT LUNDÚNABORGAR.) -----— Mildar, kaldar og þétt vafðar. -—— FRAMLEIÐENDUR: ARDATH TOBAGGO CO. LONDON. m sem íþróttirnar sá, varð fyrir von- brygðum. Þvi legnra sem á sýn- inguna leið óx aðdáun áhorfenda. Börnin hrópuðu frá sér numin, sjómennirnir spýttu mórauðu og létu ákaft í ljós undrun sína yfir samtökum, fimleik og snilli íþrótta- mannanna með mörgum kjarnyrð- um kröftugum; en allir klöpp- uðú lofi i lófa. — Þann daginn létti grámóðu hversdagslífsins af ísaíjarðarbæ. — Börnin óskuðu sér, að þau ættu þess kost að læra ieikfimi hjá þessum manni, og foreldrarláruðust mikillega um, að leikfimiskenslunni skyldi nú með öllu vera út bygt úr barna- skóla bæjarins. Svo var sem skýla hefði fallið frá augum þeirra á þessari stundu, þvj nú sáu allir foreldrar, að likamlegt uppeldi átti þó nokkurn rétt á sér. Uppgötvun þessi verður vart fullu verði met- in, og er því vonandi, að hún verði hagnýtt svo fljótt: og vel sem föng eru framast á. Hver er hann, þessi Niels Bukh, sem ísfirðingar dást nú svo mjög að? Flestir isl. íþróttamenn munu vita nokkur deili á honum, eink- um vegna þess, aðflokkuríslenskra glímumanna var í boði hans í Danmörku í fyrra, og fór Bukh með hanri borg úr borg; varð sú för íslendingum hin mesta sæmd- arför. En nú hafa fleiri en þeir, sem Iþróttamenn eru, hug á að vita skil á manninum, er það og vel, þv't saga hans er saga. afburða- manns. Fyrir rúmum áratug var Niels Bukh fátækur kennari við lýðháskólann í Ollerup á Suður- Fjóni, en brátt íékk hann mikið orð á sig; og slíkum meistara- höndum hefir hann tekið á.hinu sænska leikfimiskerfi Lings, að það er næsta óþekkjanlegt, svo sem hann beitir því og hefirkent öðrttm að beita þvi. Hefir hann og atiðgað það mjög að æfittgum, svo að það verður sanni næst að segja, að hann hafi myndað trýtt fimleikakerfi á uppeldisfræðilegum grundvelli. Á fám árum hafa starfs- aðferðir Bukhs í leikfimiskenslu borist land úr landi um flest Iönd hins mentaða heims. Um Ameriku og öll lönd Norður-Evrópu hefir Bukh ferðast með flokka sína, og hefir hann hvarvetna farið hina mestu sigurför. Á þessum terðum hefir honum tekist að safna fé til hins stórmyndarlega íþróttalýð- háskóla í Ollerup, sem hann er eigandi að og veitir .sjálfur for- stöðu. Er ekki gott að segja, hvort meiri aðdáun verðskuldar fjármála- hyggindi hans og atorka eða hæfi- leikar hahs sem uppeldisfræðings á líkamlega sviðinu. Þetta hvort um sig væri ærið nóg til að skipa honum í flokk afburðarmanna, jafnvel þótt eitt færi saman. í útlöndum er það engin ný- lunda að sjá Skólabyggingar, sem háturnaðar hallir, og glæsilega að ytra og innra búnaði; myndi því enginn undrast það þótt slíkt sæist í Ollerup, ef ekki væri ann- að. Skólabyggingarnar eru hinar myndarlegustu hjá Bukh með smekklegum lestrarstofum og vönduðum bókasöfnum. Stór mál- verk eru máluð á veggina meðal annars úr goðafræði vorri eða réttara sagt yfir eíni úr henni; en það sem þó fyrst og síðast vekur aðkáun þess, er gistir Olle- rup er einkum tvent: íþróttavöll- urinn og sundhöllin. Hinn egg- slétti flötur umkringdur grasigrón- um bekkjum í skjóli laufríkra beykitrjáa er fagur á að sjá. Eins og leikfimi Bukhs, og alt það, sem hann á nokkurn hátt er við riðinn, ber hann vott um ríka feg- urðartilfinningu. Bukh hefir sett sér það mark að gera þá, sem farnir eru að bogna og stirna af einhliða áreynslu vinnunnar, fag- urlimaða og beinvaxna sem mynda- stittur forngrískra listamanna. Og þessu marki hefir Bukh náð. Hinn vinnandi æskulýður Danmefkur og margir frá öðrum löndum hafa streymt til Ollerup og verið yngd- ir þar upp. — Umhverfis íþrótta- völlinn standa raðir af hinum frægusttt iþróttalikncskjum forn- grískra myncihöggvaralistar svo að nemendurnir geti æ haft „Ide- alid" fyrir augum sér og missi siður af þvi sjónar nokkra stund. Sundhöllin í Ollerup er hin fyrsta í Danmörku, og að því er eg best veil á öllum Norðurlöndum. Súlna- raðir eru til beggja handa við

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.