Vesturland


Vesturland - 12.07.1933, Blaðsíða 1

Vesturland - 12.07.1933, Blaðsíða 1
VESTURLAND X. árgangur. ísafjörður, 12. júlí 1933. 6. íölublaö. Ástandið í landinu. Það er einkutn og sér í lagi þrent sem hverjúm hugsandi maniii er áhyggjuefni nú.viðvíkjandi ástand- inu eða réttara sagt óstandinu i landi voru. í fyrsta lagi: fjárhagur ríkissjóðs, í öðru lagi: erfiðieikar þeir sem atvinnuvegirnir eiga við að stríða; í þriðja lagi: atvinnuleysið. Hvað fjárhaginn snertir er sorg- legt til þess að vita, hve fram- sóknarstjórnin á undanförnum ár- um, með ósvikinni aðstoð jafn- aðarmanna, hefir farið gálauslega með fjárstjórn landsins. Á fjórum árum tókst framsóknarstjórninni að hækka skuldir þær, sem ríkis- sjóður verður sjálfur að standa straum af, bæði með afborganir og vexti, úr rúmum 11 miljónum kr. upp í rúmar 23 miljónirkróna. Þar að auki hefir ábyrgð rikissjóðs á sama tima aukist mjög mikið og útlit^fyrir að meira eða minna af þeim lendiá ríkissjóði. Eftir út- reikningi fróðra fjármálamanna, þarf alt að einum þriðja af öllum þeim tekjum, sem hægt er að pína út úr landslýðnum í ríkissjóðinn á ári hvcrju, til afborgana og vaxta- greiðslu, eða 3—4 milj.kr. árlega. En hvað verður lengi hægt að leggja 11 — 12 miljóna kr. árlegan skatt á þegna þjóðfélagsins og fá hann greiddan í riki§sjóð? Margir gjörðu sér góðar vonir um að sam- steypusijórninni myndi takast að stemma stigu fyrir auknum út- gjöldum og jafnvel treystu henni til að koma fjármálunum inn á þá eðliiegu og sjálfsögðu braut, að stöðva allar nýjar lántökur, lækka reksturskostnað ríkisins og lækka skatta. Þessar vcnir hafa gersam- lega brugðist, sem sýnir að jafnvel þótt stjómin heíöi haft vilja í þessa átt, stanöa önnur öf! bak við, sem hún ekki hefir haft þrek til að standa á móti. Það er því auðsætt að þessari stjórn er ekki trúandi til að bæta úr fjárhagsörðugleik- um þjóðarinnar. Það er því nauðsynlegt að kjós- endur gjöri sér Ijóst, þegar þeir ganga til kosninga 16. þ. m., hve mikil ábyrgð á þeim hvílir, að velja að eins þá fulltrúa á þing, sem treysta má að vel og viturlega fari með fjármál landsins. Þá eru það örðugleikar atvinnu- veganna bæði til lands og sjávar, sem verður að hafa opin augun fyrir. Hvað landbúnaðinn snertir hefir verið rætt og ritað svo mikið um hann, að þar er Iitlu við að bæta, enda eyddi síðasta Alþingi miklum tfma i að reyna að ráða bót á þeim fjárhagsörðugleikum, sem bændur hafa við að stríða, sem endaði með stofnim hins svo kallaða kreppulánasjóðs, sem mjög leikur á tveim tungum um, að hve miklu gagni komi til viðreisnar landbúnaðinum. Það verður þ5 að benda á, að fjárhagsörðugleikar bænda stafa ekki einvórðungu af lækkuðu af- urðaverði, heldur einnig af því, að framsóknarstjórnin eða Framsókn- arflokkurinn opnaði nýjar peninga- lindir fyrir bændurtil bygginga og anr.ara viðauka og endurbóta á jörðum sínum og eggjuðu þá mjög til lántöku í þessu augnamiði, án þess að rannsaka fyrst hvort um- bótum þessum var stilt svo í hóf, að búsafurðir þessara bænda væru það miklir, að þeir hrykkju til þess að standa straum af þessum lán- um, auk heimilisþarfa. Þvi miður hafa margir bændur glæpst á þessu og um seinan rekið sig á, að umbætur þessar hafa verið óarðberandi, enda hafa margir hverjir.ekki getað staðið i skilum og sér maður tiú daglega í jarðir auglýstar til sölu á nauð- ungaruppboðum vegna vanskila. Annar aðalatvinnuvegur Iands- manna, sjávarútvegurinn, hefir oft staðið og stendur enn mjög höll- um fæti, en það er ekki hægt að segja, að þing eða stjórn hafi léð þeim atvinnuvegi liðsinni, heldur þvert á móti. Hefir honum verið íþyngt ár ffá ári með álögum og sköttum og er undrunarvert, að hann ekki skuli vera kominn al- gerlega í rústir. Það er ekki nóg með það, að atvinnuvegur þessi nýtur einksis stuðnings frá því opinbera. hvað fjárhagsafkomu snertir, heldur hafa jafnaðarmenn og kommúnistar tekið höndum saman um að gera honum sem erfiðast fýrir með ósanngjörnum kröfum. Er þetta því undarlegra sem afkoma alls verkalýðs er svo mikið komin undir því, að atvinnu- vegur þessi sé sem 'tryggastur og standi á traustum fótum. Frani- koma jafnaðarmanna verður þvf ekki skilin á annan hátt, en það sé þeirra takmark að eyðileggja allan einkarekstur og byggja svo upp annan á samvinnugrundvelli eða jafnvel rikisrekstur. Við höfum nú fyrir okkur reynslu í báðum þessum tilfellum. Þegar jaínaðarmannaforingjunum hér á ísafirði hafði tekist að leggja flest einkafyrirtæki hér i rústir, gátu þeir ekki, vegna fjöldans, annað en bætt þetta á einhvern hátt upp og varþví stofnað „Sam- vinnufélag ísfirðinga", sem með bæjar- og ríkis-ábyrgð gat keypt sjö ný molorskip til fiskiveiða. Hver er svo munurinn á rekstri þessa fyrirtækis og eldri og nuver- andi einkafyrirtækja? Hefir ekki þetta félag orðið að fá greiðslufrest á skuldum sínum á timabili? Hefir ekki þetta Sam- vinnufélag orðið að neyðast til að fá ríkissjóð til að greiða fyrir sig sjóvátryggingargjöld og afborg- anií af skipum sinum? Skuldar ekki þetta félag hafnarsjóði ísa- fjarðar mikið á annað hundrað þúsund krónur, sem verður þess

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.