Vesturland


Vesturland - 28.08.1943, Blaðsíða 3

Vesturland - 28.08.1943, Blaðsíða 3
VESTURLAND 107 Óskar Sigurðsson frá Bæjum: Hvers vegna eru landbúnaðarafurðir í svo háu verði? Landbúnaðinn skortir fullkomnari tæki ,til framleiðslunnar. p^ essa spurningu heyrum *^ við oft borna fram hér í kaupstaðnum og fær hún að vonum mismunandi svör en sjaldan hið rétta. En yfirleitt er sú skoðun mjög á lofti hjá sjómönnum og verkarýð kaup- staðanna, að bændur f ái allt of hátt verð fyrir afurðir sínar og hefur enda verið sett fram og marg endurtekið af leiðtogum þessara stétta. Ég get fullkomlega fallizt á og viðurkennt, að verðlag á landbúnaðarvörum er alltof hátt miðað við aðrar vörur t. d. kornvöru og fisk, en þar með er ekki sagt að bændur yfir- leitt gangi frá með meiri ár- legar tekjur en aðrar stéttir þjóðfélagsins og mun ég síðar koma að ástæðunni fyrir því. Það er von að okkur verka- mönnum blæði það i augum, er við kaupum í matinn daglega, að fyrir sömu peninga og við fáum 10 kg. af fiski nýveidd- um og að öllu leyti fyrsta, flokks vöru, skulum við ekki fá nema 1 kg. af misgóðu og oft og tíðum lélegu kjöti. Sama máli gegnir og um mjólkina og fleiri landbúnaðarafurðir. Við fyllumst gremju er við berum þetta saman og okkur finnst við misrétti beittir, gremjan brýst svo út í allskonar ókvæð- isorðum eftir því hverskonar orðbragð hver og einn temur sér. Bændur eru kallaðir ölmusu- menn, sníkjudjr, okrarar o. fl. og sumir segja, að við kaup- staðabúar þurfum að bera háa skatta .til þess að hægt sé að hlaða undir þessa ölmusustétt (bændurna), sem þó geti hvorki lifað né dáið. Það þarf engin rök að því að leiða, að slíkt hjal sem þetta er algjört út í bláinn sagt og áreiðanlega byggt á mis- skilningi fólks á verksviði bóndans og þeim tækjum sem hann hefur yfir að ráða. Það getur engum dulist, sem rifjar upp fyrir sér þær miklu framfarir, sem orðið hafa á undanförnum árum að bónd- inn hefur orðið þar mjög afskiptur. Sjómenn 'taka nú ekki lengur i mál að róa með árum á fiskimiðin, vélaorkan sér um það, vélaorkan dregur línuna. og leggur með aðstoð lagningsrennunnar, vélaorkan dregur trollið, með vélaorku er síldinni nú landað úr skipun- um og svo mætti lengi telja. Maðurinn aðeins stjórnar þeim krafti, sem þarna er að verki. Og meiri hraða á skipin og meiri vinnuhraða segjum við, sem þýðir, meira verðmæti fyrir sama vinnutíma. Þegar ég byrjaði hér róðra á landróðrabát fyrir 14 árum, þótti ekki tiltækilegt að róa með meira en 60 lóðir í róðri, þá unnu að jafnaði 8 menn við bát. Nú er ekki tekið í mal, að fara með minna en 120 lóðir í róðri. Vélsmiðurinn stígur nú ekki lengur rennibekkinn sinn með fætinum, né járnsmiðurinn smiðjuna. Trésmiðurinn púlar nú ekki lengur með höndunum einum við að saga og hefla. Með aðstoð rafmagnsins vinna nú allir þessir menn þau verk á nokkrum klukkutimum, sem áður þurfti marga daga og hundruð svitadropa til að framkvæma. Ekki er nú tekið í mál að ferma eða afferma skipin með kerrum og mann- éða hestafli og þaðan af síður að bera farminn á bakinu af skipi og á. Bilarnir hafa létt þessum kotmennskuhandtök- um af okkur. Þannig mætti lengi telja og er hér aðeins talið það, sem snertir beina framleiðslu verðmæta. En á meðan öll þessi bylting gerist við sjóinn og iðnaðinn, stendur margur bóndinn og malar skít í gömlu taðkvarn- arskrifli á túnið sitt, eða kroppar rótbitinn úthagan, oft fleiri kilómetra veg frá býlum vinnur og stritar með höndun- um einum, með næstum yfir- náttúrlegri þolinmæði og „munar, annaðhvort aftur á bak ellegar nokkuð á leið". Þarna er að finna skýring- una á því, hvers vegna við þurfum að kaupa framleiðslu sveitanna, i svo háu verði, sem raun er á. Það er vegna þess, að bóndinn er ennþá að burð- ast með miðaldatækni við sína framleiðslu, auk þess, sem hann er mest allra stétta háð- ur tíðarfarinu á hverjum tíma. Að bóndinn sé ölmusumað- ur eða sníkjudjr, er vitanl. fjarstæða, sett fram á dólgs- legan hátt. Enginn er fjær því að gerast ölmusumaður, en ís- lenzki bóndinn, engum þykir vænna um land sitt og þjóð, en einmitt honum, engin stétt þjóðfélagsins vinnur lengri né erfiðari vinnudag en hann og engin stétt sýnir annan eins þegnskap við fyrirmælum lagaákvæða, sem islenzki bóndinn. Styrkur sá, sem bóndinn f ær fyrir framkvæmdir sínar í byggingum, ætti engum áð vera þyrnir í augum. Þeir vita það bezt, sem byggt hafa yfir sig hús, hve dýrt það Baráttan um Burma. Árás Hurricaneflugvéla á japanska flutningalest. Eins og kunnugt er hernámu Japanar Burma í byrjun Kyrrahafsstyrj aldarinnar. Varð þar litið um varnir af hálfu Bandamanna. Nú hafa Bretar hinsvegar um skeið haldið uppi allmiklum lofthernaði gagnvart liði Japana á þessum slóðum. — Myndin hér að ofan sýnir hugmynd teiknara eins, er tók þátt í árás Hurricaneflugvéla á jap- anska flutningalest á fj allvegum í Burma, um það hvernig árásin hafi farið fram. \ er, en til þess fær bóndinn ekki styrk i'remur en við i kaup- staðnum, en hann þarf að byggja e. t. v. þrefalt meira yfir gripi sína, fóður og áburð, en yfir sjálfan sig og er þá meira þó ríkið styrki hann í því, heldur en að styrkja t.d. byggingu skipa o. fl." Um j arðræktarstyrkinn er það að segj a, að hann er fram- komin og hugsaður sem verð- laun til hvatningar bóndanum i að rækta landið. Ég hygg að þessi styrkur mætti alveg hverfa, en i stað hans ætti rik- ið að sj a bændum landsins fyr- ir fljótvirkum jarðvinnslu- verkfærum s. s. traktorum og skurðgröfum, er færu yfir viss svæði og fylgdi þeim maður, vitanl. kostaður af ríkinu, er sæi um þessi tæki og stjórnaði þeim á hverju vinnusvæði. Með þessu áinnist tvennt. 1 fyrsta lagi, stórkostleg bylting til í'ramf ara á sviði j arðræktar- málanna á skömmum tima. 1 öðru lagi, j arðræktarstyrkur- inn væri óþarfur. Um verðuppbætur á land- búnaðarafurðir, sem mörgum blæðir svo mjög í augum, er það að segja, að þær eru i raun og veru ekki frekar styrk- ur til bóndans en neytandans. Verðlagsvísitala landbúnaðar- ins, sýnir,- að bóndinn verður að fá svona mikið fyrir fram- leiðslu sína cf búreksturinn á að bera sig og reynslan sýnir hinsvegar að við getum ekki kcypt framleiðslu sveitanna svona háu verði. Þá er farin sú leið, að lækka vöruna til neytandans en verðuppbæta hana til hóndans, eða m. ö. o. styrkja bóndann til að selja og neytendann til að kaupa. Þetta er nokkurskonar verðjöfnun, sem lendir vitanl. mest á þeim, sem hæsta skatta bera til rík- issjóðs. En þessi uppbótaleið verður líka úr sögunni, þegar íslenzki landbúnaðurinn er kominn það áleiðis, að hann er sam- keppnisfær við aðra atvinnu- vegi landsins. Og það á að vera krafa allra sannra Is- lendinga, að allar stéttir þjóð- félagsins fái sem jafnasta\að- stöðu til að framleiða úr skauti náttúrunnar þau verð- mæti, sem þjóðinni eru nauð- synleg. Við eigum að rétta bænda- stétt landsins, þessum útvörð- um alls, sem íslenzkt er, sanna vinarhönd og krefjast bættra skilyrða þeim til handa þar til fullkomið jafnvægi er komið á framleiðslumöguleikana til sjávar og sveita. Við eigum að leggj a til hlið- ar sérhagsmunatogstreitu ein- stakra stétta, en berjast öll að einu marki, maður með manni, stétt með stétt. Með þvi sönn- um við bezt, að við erum ekki ósamtaka og úrkynjuð þjóð, heldur réttbornir .afkomendur hins göfuga norræna kyns er hingað leitaði undan kúgun og einræði. Með því sýnum við í verki fullkomnasta þegnskap, sem völ er á. Og með því leggjum við traustustu hornsteinana að því frelsi og sj álfstæði, sem við er- um rétt borin að, og erum nú loks að endurheimta, vonandi að fullu og öllu. Ó. S.

x

Vesturland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vesturland
https://timarit.is/publication/633

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.