Fríu Føroyar - 21.11.1942, Blaðsíða 1

Fríu Føroyar - 21.11.1942, Blaðsíða 1
^ K c 0 ;¦ 99 NUMMAR 21 Innivist her hava cillsum krcvja, at fødilandid skal gcrasl frítt og Føroyingar sjálvrádandi. 21.NOVEMBER 1942. Ábyrgd hevur bladskrivarin Andrias Ziska Telef. 3 3 7 Tórshavn. 1. ÁRG Finansmaður løgtingsins spælir býtti Pætur. Tá klókir ineiui einki vita sær uttan at spæla býttir og á henda hátt royna at koma sær uiidan, tá stendui vánaliga til hja teimum og sak teirra. Hvør skilaniaður vil ásanna, at nakað var sanniliga trú- ligt f framhaldi J. P. Wangs, tá hann rósti arbeiðsharra sínum, harra P. ¦ M. Dam, í »Føroya Social-Dernokiati* stutt síðani. Hann er ágrýtin, og vit tørvar honuin nevvan, so grundin er ikki ógrundað hjá hontim til at kuiina gagna Føroyum, um hann sjálvur roynt'r sum frægast. Men skal hann kunna gagna væl Føroyum, so má hann fara fra Danmark, og tað kann hann ikki; tað hevurhann lovað Amlmanninum ikki at gera; fyrr skal hann spæla býtti Pætur, tá á stendur, enn at hann skal lata Danaveldið kvinka ein tumma burtur frá harramegini í og 'yvir Føroyum. Megi er peningu-r, og nú Føroyar slitn- aðu frá Danmark so nógv, at einki peningasamband millum okkum her og teir har gjørdist møguligt, ja, tá tóku teir »klóktií seg saman uiii amtmannin og gjørdu hann so einaráðandi, at Føroyar kundu gerast »et Ledemod under Danmarks Krone til evig Tid« eins og gjørt varð við Noreg á sinni, Men peningin fingu teir tá eisini vissaðan sær og Dan- mark, hóast Týskurin liggur og herskar í Danmark. Teir seyljan hava knosa so væl í hesum peningaspurningi, at fíuir veit slikt, og kunnu teir saktans siga: »Løn okkara, fastløntu, er vissa okkum á tryggasta yeg, tí so leingi sum vit sláa manngarð um amtmannin fáa vit altíð nóg nógv. Um prísír-fara upp, so fáa vit meira pening tilsvarandi, tað rAða vit sjálvir fyri saman við honum. Bein kunna vit fáa so við og við á einhvømi góðan veg. Tað hevtir altíð verið góður danskur socia) demo- kratiskur siður, at verja tim oddamenninar við hó.g.vUm góðum, feitum beinuni. Vertin á hvussu so fjøldin hevur tað. Hana fáa vit bara at hyggja teir vegir vit sjálvir vilja havit ejgu fólksins at hyggja á. Tað ræður um, at løn slitrnannsins verður passandi lág, og skról okkara passandi hyøll tim hesar Føro)- ingar sum rík'a seg upp í hesum tíðum, sum tilbiðja gullkálvin. Meðan tá fjøldin hyggur at teimum, glo)mur hon okkum bein- gnagarar. Men hetta peníngaliga var fmt klárað. Ritt stempul á allar teir seðlar sum vóru í Føroyum hin g. apríl 1940 og so nakrar greinir í >Tingakrossi« og >Føro)a Social-Demokrati« til fólkið í Føroyum um at nú ráddu Føroyingar í Føroyum, nú var Føroya lcgting vorið eitt loggávuling, nú áttu Føroyar egnu pengaseðlar. Amlmaðurin helt cina fríggjararøðu tá.til Føro)ra fólk um hetta vakra gamla >kulturland« og til helta kæra góða íkulturfólk«, inntil tárur stóðu í øllum e)-gum, og hjørtur pipraðu í takksemi,'meðan samstundis sbag Kuhssernes svikaráð vórðu løgd móti hesum góðtrúgvna fólki. Peninga- spurningurin varð tá greiddur ,soleiðis, at Danmaik og Dansk- urin og hjálparar tess fáa grunnpeningin sum prentaður veiður til Føroyingar, til ein sterlingspartnara, meðan nú orrustan herjar á, men samstundis er skipa so f) ri siga teir okkum : >Færøernes Oppebørselskontor foretager den nødvendige Regnskabsføring og de nødvendige Kursforretninger og aflægger aarligt Regnskab*. Hetta roknskap kemur bara ikki fram til almenningin í fullum og greiðum skili, og tá trongd kemur á og kravt verður at fáa fram ávísing um alt peninga prentingini og peninga- handlinum viðvíkjandi svarar P. M. Dam : slleldur Ziska tað er bara at prenta pengaseðlar og so oysa út?«. Solciðis royntir hann at sleppa sær og teimurn undan hesum nú alt meira átreingjandi peningaspurningum. Og verður hann alt býttligari í aftursvarið sinum: »So var gamau í at prenta einar 80 milliardir, allan ávøksturin sum Ziska á sirmi roknaði út. at Danskurin hevði vtinnið av tálgini og vaðmal- inum, ið bøndurnir í forðum høvdu latið«. Henda útrokning mín stendur sum ein mynd og eitt smoralskU aftursvar til teir Danir sum hava briksla ungum føroyskum næmingum, ið vitja hava danskar skúlar, »ísvirkis- milliónina« og allan pening »Danmark har tapt paa og ofret til F'ærøerne*. • '< Tá hesir nasvísu Danskarar fáa útrokning Ziskas, íá tiga teir bæði um »Isvirkismilliónina« •'og allan pening frá Danmark, tí tað sum Danir hava latið Føroyingar lingið er so neyðars pinkulítið samanborið við tað, sum, Føroyingar gjøgnum tey nógvu árhundraðir hava .flutt til Danmark, uttan tá at fáa aftur f\-ri. Samstundis sum tá alíar embætismannalønir vóru goldnar her á førowskum embælisgørðum, tíggjundapeníngur, offurgávur, sektpeningur o. m. a. goldin Danskinum her og Danmark. Herum er avist eisini í útrokning minari soleiðis: •i ' ' »Foranstaaende er hvad jeg har fttndet fra i'elgende Materinle: .lørgen Laudts Bog- oin Færoerne, A. Leg-us Bog ora Mnnopolhandelen," Bogholder Muhles Bog 0111 Monopolhandelen, Folketingsiuaiid J. A- Lunddahls Bog, »Bidrag til Belysniug af Færøernes finansielle Stilling«7 Kvartal.sreguskab for Fære Lauds Jordebogskasse og fra Daniuarks Statistik (Statistisk Aarbog)«.... »Det er ganske naturligt og retfærdigt, at raan int tillægger Fær- 'øerues ]ndbetalinger Benter, da Danmark har foiiangt, at Færiugerne gennera Tiderne, trods Krigsanr og Nødsaar, har skullet hetale Benter paa modtagne Forskud (her viðvíkir tað uionopolhandlinum), og de iudbetalte Penge i al AlmiudelÍKhed selvsagt har kuuuet gavue Daninark saa nieget, at en Rente 4°/o pr. A. rnaa kaldes nattuiig — Færíngerne har betalt Renter til Danrmirk ikke blot af Forskudene men endda af Byguingsværdier, Driflskapital ete. Herom skriver Bogholdor Mulile saaledes: »Det er niig fuldkorainen uklart, hvorfor den grønlandske Handel matte forblive ukrævet og slettet for de Forskud, den under Krigen liavde raodtaget fra Statskassen fremfor dens Stedbroder, den lille færøske Handel, der har maattet aftjene alle sine Forskud i virkelig Sølv-Værdi, ved skete Indbetalinger. ' Soin beniærket Side 7, er Udregning vist for hvert enkelt Aar — og frenideles iiidt.il 1 929, nien Læsoren bedes regne efter og i TiU'ælde af Regne- cller Optællingsfejl, eventuelt skjult Tal, man da, som side- lebende Tal med Rente og Rentes Reuto, kan fratrækkes eller tillægges nævnte SluttaD- »Moralsk set er Danmark for disse Færiugers store Ydeiser. forpligtet til. at sætte Færøerne i saa god Stand, at"

x

Fríu Føroyar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fríu Føroyar
https://timarit.is/publication/639

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.