Brautin


Brautin - 04.10.1928, Blaðsíða 1

Brautin - 04.10.1928, Blaðsíða 1
Ritsíjórar: Sigurbjörg Þorláksdðttir. Simi 1385. Marta Einarsdóttir. Stmi 571. Brautin. Útgef endur: Nokkrar konur í Reykjavík. Af greiðsluslmi: 437. 1. árgangur. Föstudaginn 4. oktober 1928. 15. tölublað. Vakning og starf. Á alþingi, er haldið var um sumarið 1873 fékk Jón Sigurðs- son forseti samþykt, að biðja konung, að veita íslandi á hæsta ári, Þjóðhátiðarárinu, stjórnar- skrá svo lika tillögum Þingvalla- fundarins, sem unt væri. Varð konungurinn Kristján IX. við þeirri bænaskrá, og gaf land- inu stjórnarskrá, sem hann færði landsmönnum sjálfur á Þjóð- bátíðina 1874. Stjórnarskrá þess- ari var i allmörgu ábótavant, en þjóðin, sem var orðin ör- þreytt af margra alda kúgun, fagnaði þvi að hafa nú loksins fengið »tröppu til að standa á«. Skáldin sem eru jafnan and- legir vitar og sjómerki þjóð- annn, sendu sína furðuloga inn yfir þjóðina, og kveiktu hlýjar fagnaðaröldur í hugum manna um land alt. — Austur á Fljóts- dalshéraði, var Þjóðhátiðin hald- in f Hallormsstaöaskógi við Lagarfijót, þar kvað Páll Ólafs- son meðal annars: »Alt tekur nú eins til máis, ógn er gott að vera frjáls. Fellur eitt um ann- ars háls af unaöi til lands og sjóar, nú er ísafoldin frjáls, fjöll og dalir vötn og skógar«. Konurnar tóku þessari réttar- bót landsins á sinn venjulega kyrláta hátt, og með því að standa í skugganum eða þar sem minst bar á þeim svo frels- isröðullinn næði sem best að glitra um karlmennina. En i hugum þeirra endurómaði þjóð- söngur Matthiasar Jochumsson- ar. Og á einverastundum við vinnu sina, og yfir vöggum barna sinna rauluðu þær »ls- lands þúsund ár. Verði gróandi þjóðlif með þverrandi tár, sem þroskast á guðsrfkisbraut«. Aö vísu áttu konur í Reykja- vik sinn drjúgan þátt i þvf, að konungsmóttakan 1874, með litlum efnum var með þeim myndarbrag og svo snyrtileg, að það vakti einrómalof og að- dáun hinna útlendu gesta. Þaer völdu hátiðarsvæðið suður á öskjuhlið, þaðan sem úlsýnið er fegurst yfir Reykjavikurbæ, og fjallahringurinn tigulegastur. Varð konungur mjög hriiiun af landinu, og bar jafnan siðan hlýjan hug til lands og þjóðar. Má hiklaust telja, að það hafi verið hans konunglegu áhrifum að þakka, að Kaupmannahafn- arbúar rúmu ári síðar, á aldar- afmæli Alberts Thorvaldsens, 19. nóvémber 1875 gáfu Rvík- urbæ mynd þá af listamannin- um, sem prýðir Austurvöll. — Rétt áður en þessi mynd var afbjúpnð, voru nokkrar konur samankomnar, að binda blóm- sveiga úr íslensku lyngi, að skreyta með Austurvöll. Frú Þóra Pétursdóttir biskups Pét- urssonar, kona Þorvaldar Thor- oddsen hóf þá máls á þvi, að þær mynduðu félag til almenn- ingsheilla, tóku hinar vel undir þetta, og var félagið stofnað með 24 konum, og gefið nafn Thorvaldsens. Mun það verá fyrsta kvennfélag á Suðurlandi og elsta starfandi kvennfélag hér á landi nú rúmlega 50 ára. Af stofnendum þess er að eins ein kona á líii, landshöfðingja- frú Elín Stephensen. Fyrsta stjórn var kosin Þóra Thoroddsen. Jarðþrúður Jóns- dóttir og Þórunn Jónassen for- inaður. — Strax á fyrsta fundi greiddu félagskonur árstillagið 2 kr. hver, og er það árstillag óbreytt í félaginu enn. Einnig lofuðu þær á fyrsta fundinnm efni i föt, og notuðum fötum að sauma úr föt handa fátæk- lingum fyrir jólin. Saumuðu þær 100 tlikur, og útbýttu á rúm20 heimili fyrír jólin 1875. Ári síðar stofnuðu þær sunnu- dagaskóla fyrir ungar stúlkur, sem ekki áttu fri aðra daga. Voru það eingöngu vinnukonur, sem sóttu skólann. Námsgrein- ar voru islenska, danska, reikn- ingur, og allskonar saumaskap- ur og prjón. 1877 stofnuðu þær einnig saumaskóla fyrir fátæk stúlkubörn. Stóð sá skóli með hinuiu mesta blóma til 1906, að byrjað var á handavinnu- kcnslu i barnaskólanum. ÖU Þessi ár héldu félagskonur þvi áfram, að saurna og útbýta föt- um til fátæklinga fyrir jólin. — Einnig höfðu þær jólatré og jólagleði fyrir fátæk börn og gamalmenni. Lögðu þær fyrst til allan mat og bökuðu kök- urnar með kaffinu. Seinna var því breytt, og ákveðin npphæð lckin úr félagssjóði, og skift á milli fátækra fyrir jólin. Fyrsta þvottahúsið við Laugaroar lét Thorvaldsensfélagið byggja árið 1888 og kostaði það um 2 þús. krónur. Gáfu þær bænum það seinna. Mörg konan hefði mátt r Sjí Ý KOMIí) Mikið úrval af Gardínutauum aldrei eins ódýr, Handklæðum, Káputauum og svartir og misllitir Silkisokkar. "Veri«»liii» Ounnþórnnnar & Oo. Eimskipafélagshúsínu. — Sími 491. Vörur sendar gegn póstkröfu hvert á land sem er. J hugsa með hlýjum hug og þakk- Iátuni til Thorvaldsensfélagsins, sem með framtakssemi sinni hafði veitt þeim þak yfir höf- uðið, meðan þær þvoðu þvott- * ana inn i Laugum. Félagið gekst einnig fyrir því, að farið var að keyra þvott í Laugar, áður var jafnan allur þvottur borinn á bakinu, eða þegar best lét, keyrður i hjólbörum. I allmörg ár héldu félagskonur uppi sjónleikjum á vetrum, var» þá ekki eins niikið um skemt- anir í Reykjavik og nú er, og þóttu þessir sjónleikar því góð tilbreytni enda voru leikirnir vel valdir, og leiknir af blóma- rósum bæjarins. Árin 1896 og 1897 var hér mikil fátækt, stofnaði Thorvaldsensfélagið þá til matgjafa handa fátækum. Varð félagið þannig fyrst allra til að koma hér á fót slikri starfsemi sem Samverjinn hafði sfðar. Með björtum vonum og dimm- um vonbrigðum, rnnnu árin í aldanna skaut, og svo kom að þvf að 19. öldin hafði einnig tætnt timaglasið. Voröld íslands rann í timans haf, 20. öldin gekk i garð. — Og enn sendu skáldin sterkar ljósbvlgjur yíir þjóðina, »Vaknið íslands óska- synir«. Enn stóðu konurnar í skugganum eða þar sem lílið bar á þeim, skúruðu á heimil- unum, og sópuðu og prýddu í kringnm þau. Strituðu frá morgni til kvölds við matartilbúntng, þvotta og að halda öllu i röð og reglu. En eftir críiði dagsins — sátu þær langt fram á nótt við fatasaum og hannyrðir til að prýða heimilin með. Það er annars ekkert smáræði, sem konur geta vakað við heimilis- annriki og yfir börnum og sjúkl- ingum. Við vinnuna hljómuðu ¦ aldamótaljóðin i hugum þeirra, og nú raulnðu þær f einrúmi: »Við öfundum soninn, sem a þig 'að krýna, Við elskum hvern gimstein, sem þar á að skina. Fram á timanna kvöld, Raðist öld eftir öld. Gamla Is- >0O000O0OOOO0OOOO0OO00 Nýkomiö Undirkjólaléreft þríbreitt kr. 3,60 í lakið. Fiðurhelt léreft kr. 1,70 m. Bleijuð Iéreft ein- breið og tvíbreið frá kr. 0,75 m. — Hvít flónel. Picket. — Saengurveraefni, hvítt og mis- g litt frá 1,00 m. — Kjólasilki margar teg. — Telpukápur og kjölar. — Kvenkápur o.fl. 8 Verslun KRISTÍNA.R SI&DRDnRDÓTTOR o Laugaveg 20 A. Sfmi 571. O ooooooooooooooooooooooS land, sem glitrandi perlur f krónuna þfnatc. Aldamótaárið komu fram ýms- ar raddir f Thorvaldsensfélag- inu, að meira þyrfti að hafast að en gleðja fátæka eingðngu fyrir jólin. Var borin upp til- laga á aðalfundi félagsins, að stofna útsölu á heimilisiðnaði, var tillagan samþykt, og'Thor- valdsens-bazarinn opnaður 1. júni 1900. Félagskonur hafa lagt á sig mikla vinnu við þessa bazar-verslun, þar sem þær hafa jafnan seit þar vissa daga i mánuði til skiftis, endurgjalds- laust. Fyrsta árið seldist á baz- arnum heimilisiðnaður fyrir 3380 kr., 1920 fyrir 53 þús. 535 kr. Alls hafði verið selt þar 1925 fyrir rúma hálfa miljón. Að visu er þetta allmikil upp- hæð, en þegar þess er gætt, að árið 1926, aðeins á því eina ári, voru flultir inn sokkar fyrir 340 þúsund krónur, verður furðulegt til þess að vita, að í- búar þessa kalda lands skuli nær eingöngu nota hálfgagn- sæja garnsokka. Fyrir óeigingirni félagskvenna safnaðist þeim nokkurt fé, þar sem þær tóku 10°/« í sölulaun, sem smátt og smátt myndaði sjóð, og varð þá að hugsa um eitthvert tak- mark fyrir þann sjóð. Félags- konur höfðu jafnan hugsað mik- ið um fátæku börnin, gefið þeim

x

Brautin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Brautin
https://timarit.is/publication/629

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.