Brautin


Brautin - 26.10.1928, Blaðsíða 1

Brautin - 26.10.1928, Blaðsíða 1
Ritstjórar: Sigurbjörg Þorláksdóttir. Sfmi 1385. Marta Einarsdóttir. Slmi 571. Brautin. Útgef endur: Nokkrar konur í Reykjavík. AfgreiBslusími i 437. 1. árgangur. Föstudaginn 26. oktober 1928. 18. tðlublað. Til ritstjóra ..Tímans'. Ritstjóri »Tíinans« hefir enn toirt framhalds-fyrirspurn í síð- asta blaöi »Tirnans«, át af til- lögu »Brautarinnar« f kjör- dæmaskipunarmálinu: Að öllu landinu skuli skift i jafn fjöl- íncnn tvímennings-kjördæmi, og skal annar þingmaðurinn ávalt vera kona. Merkilegt er að í öll skiftin sem »Tíminn« nefnir tillöguna, sleppir hann altaf úr orðunum: »jafn fjölmenn«. — Fyrri fyrir- spurnin var, hvernig þetta mætti ske, án þess að ríkið yaði kloíið í tvent, og að eins konur kysu konur, eða karlmenn kysu karl- menn, eða öfugt. Vér sýadum fram á það í síð- asta blaði, greinilega, að enginn ríkisklofningur gæti af þvi staf- að þó t. d. Framsókn léti i tví- menningskjördæmi Framsóknar- karlmann og Framsóknar-konu vera í kjöri, og hver Fram- sóknar-kjósandi setti kjörmerki framan við nafn kven-þingfull- trúans og karl-þingfulltrúans. Ætti nú að vera orðið ljóst mál fyrir »Tíma«-ritstjóranum, að þetta þurfi engum ríkisklofn- ingi að vaida, og er það þegar góð byrjun, og sýnir að inálið virðist dálitið skýrara fyrir hon- mn eftfr svar okkar. Cn þó heldur ritstjórinn áfram: »Tök- um nú fyrst þettn al'markaða dæmi um kosningu, þar sem Framsókn ætti ráð á báðum þingsætum. Til þess að það væri trygt að annar þingmaður- inn yrði ávalt kona, þyrfti vit- anlega að lögbjóðá það, að flokkurinn hefði ávalt konu f kjöri i hverju tvímenningskjör- dæmi, og ennfremur að hver kjósandi merkti krossinn fram- .an við nafn kven-þingfulltrú- ans«. Og sfðau spyr ritstjórinn: Hvort ritstjóra »Brautarinnar« virðist þetta vera frambærileg tillaga? Og enn spyr hann: Ef gert er ráð fyrir því, að íhaldsflokkurinn, eða einhver annar flokkur, gæli átt ráð á öðru þingsætinu í tvimennings- kjördæminu: Hvernig yrði þá trygt að • annar þingmaðurinn yrði ávalt kona?« Viðvíkjandi fyrri spurning- unni má því svara, að vér telj- um ekki beinlínis nauðsynlegt að lögbjóða, að hver flokkur hafi bæði karl og konu f kjöri i hverju kjördæmi, þvi það ligg- ur i hlutarins eðli að þar, sem hver flokkur á að eins að geta komið að einum karlmanni og einni konu í. hverju kjördæmi, þá reynir hann að gera sitt itrasta til að ná í bæði þing- sætin, með þvi að bjóða fram með karlmanninum þá konu, sem hann álitur besta og mest álit heflr, til þess að missa ekki af neinu þingsæti. Svo hefir það reynst til þessa, og svo mun það enn reynast. Hér mun þvi vart þurfa nokkurt valdboð. Það mun nægilegt aðhald að lögboðið er að annar þingmað- ur skal ávalt vera kona. Auk þess myndu konur sjá um að minst ein kona væri jafnan i kjöri i hverju kjördæmi, ef flokkarnir fengjust ómögulega til að sinna þvi. Eu þó þetta væri lögboðið, að annað þingfulltrúaefni hvers flokks væri jafnan kona, þá gæti það í sjálfu sér aldrei valdið neinum rfkisklofningi, Væri því alveg óhætt að lög- tryggja þetta, ef þörf þætti. Þá komum vér að annari spurningunni: Ef gert er ráð fyrir því að íhaldsflokkurinn, eða einhver annar flokkur, gæti átt ráð á öðru þingsætinu i tvímennings-kjördæmi, hvernig yrði þá trygt að annar þing- maður yrði ávalt kona? Þelta er röng spurning aö því leyti, að þegar lög mæla svo fyrir, að annar þingmaður kjördæmisins skuli vera kona, og karlmaður er búinn að fá íulla atkvæðatölu til þingsetu, þá getur enginn átt ráð á öðru þingsæti kjördæmisins nema sú kona, sem flest atkvæði heíir fengið af þeim konum, sem í kjöri eru, því annars er ekki þeim ákvæðum hlýtt, sem lögin fyrirskipa, sem sé, að annar þingfulltrúinn sé kona; og er þvf kosningin ógild, ef þetta á- kvæði er ekki uppfylt. Og kjör- dæmið má þá útiloka frá þátt- töku í löggjafarstarfinu næsta kjörtimabil. Hvernig yröi þá trygt að annar þingmaðurinn yrði ávalt kona? Þeirri spurningu er svarað með því, sem að framan segir: En ef »Tíma«-ritstjórinn vill skýrara ákvæði, má setja það í lög, að hver atkvæðaseðill sé ógildur, þar sem kjörmerki pæ*:^:*^ nti nti i Islenskar húsmæður | m m m m m m m m m m m m m m m m m m m m m m ættu eingöngu að nota inn- lenda framleiðslu, svo sem: Kristalsápu, Grænsápu, Hreinshvítt (þvottaduft), „QuH"-fægilög, Gljávax (gólfáburður), Skósvertu, Skógulu, Kerti, mislit og hvít, Handsápu o. fl. Allar þessar vörur, jamgilda hinum bestu útlendu vörum bæði að verði og gæðum. Bafi5 hugfast, að Jieíta er íslensk framleið:la IHIIHItH=tHliHlHIIIHIINItH=tHaNliHil£H£SHsKæ^Ha£3eiKII£3! m m m m m m m m m m m m m m m m 1 m m m m m er ekki sett framan við nafn einhvers kvenn-frambjóðandans, og að sá kvenn-fnlltrúi sem hæsta atkvæðatölu hlýtur, skuli ávalt hljóta annað þingsæti. Myndi það útiloka þá hræðslu »Tíma«-ritstjórans, að nauðsyn- legt væri að konur kysu konur eða karlmenn karlmenn, eða öfugt, eins og hann orðar það svo spaklega í fyrirspurn sinni. En engin þessi ákvæði geta haft nokkurn rikisklofning i för meö sér, aö því er vér sjáum. Þvert á móti gæti smám saman skapast náið og heilbrigt sam- starf, jafnt meðal kvenna sem karla, um úrlausn helstu þjóð- þrifamála. Pvi fjöldi mála er það, sem karlmenn bera litið skyn á, og eru áhugalausir um með öllu, en sem konur myndu telja skyldu sina að berjast fyrir og reyna að hrinda i fram- kvæmd. Hér er þvi svo langt frá að um rikisklofning sé að ræða, að hér getur langtum fremur verið að ræða um nán- ari og betri samvinnu, jafnt milli karla sem kvenna, bæði innan hvers flokks og jafnvel flokka á milli. Því konur myndu frekar bera sáttarorð milli flokka en sundrungar- og hatursorð. Og væri slíkt þingi voru mikil þörf. Hér hefir Ijóst og greinilega verið svarað fyrirspurnum »Tíma«-ritstjórans. Vér héldum að þess væri ekki þörf að rita svo nákvæmlega um mál, sem vér álitum að öllum sæmilega gefnum mönn- um værl alveg augljóst. En þar sem ritstjóri »Tímans« virðist ekki hafa skilið þetta, töldum vér sjálfsagt að skýra það fyrir honum rólega og ádeilulaust, svo hann gæti áttað sig sem best á þessu. Fari nú svo að hann, þrátt fyrir þetta, treysti sér ekki til að skilja þetta mál, og losast þannig við hræðsluna um rikis- klofning, sem virðist hafa gagn- tekið hann svo mjög, vill »Braulin« gjarna í sameiningu við hann, bera þetta deiluatriði undir dóm sérfróðra mánna i þessum efnum, svo sem Hæsta- réttardómaranna eða Lagaskóla- prófessoranna, og fá úrskurð um þetta mál, því ekki er vert, hvorki fyrir »Brautina« eða »Tímann«, að vera að eyða dálkum sínum i að rita um mál, sem strax er hægt að fá útkljáð af sérfróðum mönnum. Spurning sú, sem lögð yröi fyrir þessa sérfræðinga væri þá þannig: Er hægt að semja lög um kjördæmaskipun, þar sem land- inu sé skift í jafn fjölmenn tví- mennings-kjördæmi, og annar þingmaður hvers kjördæmis skuli jafnan vera kona, án þess að rikið yrði klofið í tvent, og að eins konur kysu konur og karlmenn karlmenn eða öfugt? »Brautin« efast ekki um, að vér eigum þá lögspekinga, að

x

Brautin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Brautin
https://timarit.is/publication/629

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.