Brautin


Brautin - 05.04.1929, Blaðsíða 1

Brautin - 05.04.1929, Blaðsíða 1
Ritstjórar: 'Sigurbjörg Þorláksdóttir. Sími 1385. Marta Einarsdóttir. Sími 571. Brautin. Útgefendur: Nokkrar konur í Reykjavík. Sími: 491. Afgreiðslan er á Lokastíg 19. Sími 1385. 1. árgangur. Föstudaginn 5. apríl 1929. 39. töíublað. Járnbrautarmálið. Brautin gefur 300.000 krónur yfir árið upp í vexti, þegar á 10. ári, samsvarar það 5% af stofnkostnaði. Brautin gefur þegar á 10. ári 300 þúsunil krónur yfir árið upp i vexti. Áætlun fræðimanna sýnir þann mikla hag þessa þjóðþrifafyrir- tækis, að þegar á 10. áti gefur hún mörg hundruð þúsund kr. upp í vexti af kostnaðarupp- hæð brautarlagningarinnar. Er það mjög glæsilegt, þar sem kunnugt er, að flestar aðrar samgöngubætur hjer á landi og kringum iand, gefa lftinn arð npp í kostnaöinn. Mest alveg bein útgjðld. Og þó er það allra viturra manna niál, að sam- göngubætumar séu samt sjálf- sagðar. Hér er sú bót í máli, að vænta má hins besta af braut- inni i framtíðinni, því eftir því sem flutningar aukast og ræktun vex, eftir því fer brautin að borga sig betur. í'etta hafa járnbrautaróvinir séð. Og þetta óttast þeir mest að fólk komi auga á, því þetta eru hin mestu meðmæli með brautinni. Þess vegna hækka þeir í stfellu lagningarkostnað- inn til að fela sem rækiiegast árlegan reksturshagnað brautar- innar, þvi hann verður auðvit- að að áætlast þeim mun minni, sem stofnkostnaðaráætlunin er höfð hærri. Fölsun kostnaðaráætlunar- innar hlýtur því einnig að vera fölsun rekstrar- og viðhalds- áætlunarinnar. En auk þessa beina hagnaðar, sem brautin hefir í för með sér, er hinn óbeini hagnaður, þó langt um meiri. Hann skiftir ekki tugum þúsunda. Hann skiftir miljónum króna. Með brautinni er alt Suður- landsundirlendið, ræktanlegustu sveitir landsins, komnar i traust og örugt samband við fullkomn- ustu höfn á landinu, allan tima árs og jafnframt eru þær orðnar samkeppnisfærar við keppinauta bænda vorra á helstu landbún- . aðarmörkuðum i Englandi. Viku tii hálfsmánaðarlega geta bændur sent afurðir sinar nýjar og ó- skemdar til útlanda og fengið það verð fyrir, sem best er greitt á aðalheimsmarkaðnum. Smjör bændanna, kjöl, ostar, egg, kart- öflur, mjólk niðursoðin o. s. frv. Alt þetta eiga þeir að geta fram- leitt og sent út jafnóðum og þeir afla þess. Auk þess, sem þeir geta selt mikið af þvi hér í bænum með góðu verði. Að þetta sé ekki þjóðarhagn- aður, er tæplega hægl að efast um. Og hann svo mikill, að jafnvel bjartsýnustu framfara- menn, geta vart hugsað sér hve breytingarnar verða miklar frá því sem nú er. En við stórræktunina og ó- dýru járnbrautargjöldin bætist enn einn kosturinn, sem Reyk- víkingar munu fyrstir allra fá að njóta. Framleiðslan verður mikið ódýrari en áður. Sveitirnar geta framleitt mikið meira og alt vinnuafl verður þar nf leiðandi miklu ódýrara. Véla- vinna kemur víða í stað hin dýra og nær ófáanlega mann- afls, þar sem hægt er að koma því við. Mjólkin verður ódýrari. Út- lendu kartöflurnar og niður- soðna mjólkin hverfur. Inn- lendur matur i stað útlends matar. Það er takmarkið. Sveitirnar munu aftur sýna, að þar drýpur smjör af hverju strái. Austansveitirnar ogr adrir landshlutar. Ein af aðal mótbárunum gegn Íárnbrautarmálinu og sú lang skæðasta, þó óliklegt mætti virð- ast, er sú, að aðrar sveitir lands- ins, en Suðurlandsundirlendið hafi ekki gagn af brautinni, og þvi megi ekki og eigi ekki að leggja hana. Þetta er ekki rétt. Hagur og góð afkoma jafn stórs landbún- aðarsvæðis og Suðurlandsundir- lendisins hlýtur að hafa f för sér gagn og neill einnig fyrir aðra landshluta. Því það hlýtur að létta hinum sameiginlegu byrðum, sem allir landsmenn verða að bera. En auk þess, hvaða gagn er að því að bæudur á Suðurlands- undirlendi séu i skulda og fá- tæktarbasli? Hver hi-.iir gagn af þvi? Hverjum er það til góðs? Þvert á móti hlýtur það flest- um að verða hagur að þeir rétti við aftur. Það er þvf helber öf- und og rótarskapur ef aðrir lands- hiutar geta ekki unt Suðurlands- undirlendi nú að komast sem fyrst Úr klipunni. En auk þess er þetta öfundarhjal alls ekki réttmætt. Þvi aðrir landshlutar hafa fengið mörg og mikil fríðindi, sem Suðurlandsundirlendið hefír orð- ið að bera eins og aðrir lands- hlutar, án þess að þvi hafi verið það til nokkurs gagns beinlfnis. Sem dæmi má nefna strand- ferðaskipin, sem heimta mörg hundruð þúsund króna tillög úr rikissjóði á ári, en Suðurland heiir ekkert gagn af. Til hafnar- bóta hafa aðrir landshlutar feng- ið mikinn rikisstyrk en Suður- land mjög litinn. Bankaútibúin á Austurlandi og Vesturlandi hafa gefið eflir margar mUjónir króna til þessara fjórð- unga á slðustu árum. Suðurlands- undirlendið hefír enga uppgjöf skulda fengið enn, svo teljandi sé. Svona mætti lengi halda á- fram, og alt bendir það á það, að með réttu á Suðurlandsund- irlendið fulla heimtingu á styrk rikisins til brautarlagningarinnar. Enda mun hún beint og óbeint veröa rikinu til gagns og gengis, eins og þegar hefir veiið marg sýnt fram á. Pað er þvi óviturlegt og rangt af fulltrúum annara landshluta að láta öfund og lúalegan smá- sálarskap verða til að seinka þvi að austanbœndur fái' pá sam- göngubót, sem þeir þurfa að fá oo sem þeim að réttu lagi ber að fá möglunar- og mótþróalaust. Áveiturnar og brftutín. Nú þegar hafa hinir fram- sæknu austanbændur ráðist í voldugustu áveitufyrirtæki, sem enn þekkjast bér á landi. Petla helir kostað þá mikið fé og verði ekki hægt að notfæra sér þessi áveitnsvæði að verulegum mun, þegar í nánustu framtíð, má búast við að þessi stóru framfarafyrirtæki verði þeim að eins byrði og þeirri fjárfúlgu, sem til þeirra hefir verið varið, að mestu á glæ kastað. Framfaraóvinir hafa mjög nítt austanbændur fyrir hve stórhuga þeir eru og mundu glaðir sjá þá kikna undir hinni miklu fjár- hagslegu byrði, sem þeir hafa lagt sér á herðar i þeirri öruggu

x

Brautin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Brautin
https://timarit.is/publication/629

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.