Eyjablaðið - 28.11.1926, Blaðsíða 1

Eyjablaðið - 28.11.1926, Blaðsíða 1
26. nóvember 4926 „Eyjablaðið" Símnefni: „Eyjablaðið" Talsími 160. Pósthólf 113. TJtgefandi Verkamannafjelagið „Drífandi" Vest- mannaeyjum. I^itstjórn: ísleifur Högna- son, Hauknr Björnsson og Jón Hafns- son. Kemur út hvern sunnudagsmörgun Kostar kr. 1.50 um ársfjórðunginn 7 Málgagn alpýðu í Vestmannaeyjum I. árgangur ~~ Tbl. 11 krónur. út um land A.ngfysingavorð 1 króna sentimeterinn eindálka. Smá- auglýsingar tíu aura orðið . 5,0 aura stofngjald. Afgreiðsla blaðsins er á Heimagötu 20 (Carisbergi) Sími 160 Prentað í prontsmiðju Ghiðjónsbræðra — — Ve8tmannaeyjum ¦— — Yerkaiaðnr á villigétum. Herra læknir P. V. G. Kolka: Að þjóðfjelagið greinist 'í stjettir, er staðreynd sem jafnvel auðvald- ið sjálfr, reynir ekki lengur að bei a á móti. Auðvaldið *) og málsvar ar þess, vilja þó í lengstu lög breiða yfir þessa staðreynd, en þegar þess er ekki lengur auðið, vill það, að minsta kosti skifti þjóðfjelaginu í srjettir eftir sínu eigih höfði. Það 1 segir, að yfirstjettina skipi fyrstog fremst allir embættismenn, lista-. menn, uppfyndingamenn, og vís- indamenn. Alla þá, sem eitthvað kveður að, fram yfir allan almenn- ing, vill það umlykja náðarfaðmi sínum og segja: „Bræður þ.jer eruð menn : sem vjer getum kannast við, þjer eruð af vorristjett". Samt sem áður er það algengt fyrirbrygði að vísinda og listamönnum, þykir sjer lítillheiður að því, að ]áta telja sig til yfirstjettarinnar, auð- valdsins, þeir hafa margir hverjir ekki geð í sjer, til þess að flaðra við fætur þess og hafa það til að segja því til syndanna. Þessir menn eiga skamma stund uppá háborðið hjá auðvaldinu og þeir falla brátt í ónáð þess. Sem dæmi slikra -að- fara auðvaldsins læt jeg mjer nægja að tilgreina, að einhver vitrasti og viðurkendasti vísindamaður sem nú er uppi, stærðfræðingurinn Einstein, er kommunisti. Honum var eigi eirt í Þýskalandi, vegna ofsókna gylta sknlsins og nú sit- ur hann sem kennari við háskóla *) Auðvald ei þýðing á orðinu „Kapitalismi." Hjer á landi þykir það ganga guðlasti næst að minnast á auðvald. En það mætti einu gilda hverju nafni yfirstjettin væri nefnd, ef það minnir á peninga myndi hún skammast sín fyrir nafnið og afneita t>ví. suður í Palestínu. Þykir minni hættaáaðhann fariþarmannkyninu að voða, en hjarta Evrópu. Sömu leiðina sendi auðvald Austurríkis einn hinn fiægasta mann á sviði læknavísindanna prófessor Steinach, af þeirri ástæðu að hann var komm- unisti og af gyðingaættum. Það' væri of langt mál að skýra hjer, í stuttri blaðagrein,'rökin að því hvernig rjettilega beri að akifta þjóðfjelaginu í stjettir. Þó ætti að nægja að benda- á hið viðurkenda orðtak, að auðurinn sje afl þeirra hluta er gera skuli. Þeir sem vald hafa á mestum auðnum eru því mát.tkastir í þjóðfjelaginu, en það eru auðmennirnir, eða þeir sem ráðá yfir framleiðslutækjunum. Við starfrœkslu framleiðslutækjanna nota auðmennirnir aðkeypt yinnu- afl.'Þetta er þá yfirstjettin og'ein- kenni hennar er, að hún kaupir og hagnýtir sjer vinnuafl annara manna. Karl Marx, sem jafnt þjer og allir aðrir sem hafa kyust verk- um hans, tetja einhyern hinn vitr- asta mann sem uppi hefir verið, nefndi þessa stjett þ. e. auðmenn- ina „parasites" þ. e. smádýr seiu lifa á líkömum annara dýra. XJndirstjettina skipa aftur á móti allir þeir, sem selja vifmu sína, þ. e. verkalýður — ínn. Til þessarar - stjettar teljast jafnt vísindamenn, sem daglauna verkamenn, læknar sem listampnn o. s. frv. *). Þó að þannig megi í aðaldráttum aðgreina stjettirnaf og glögglega megi sjá stjettamuninn milli þeirra sem ekkert eiga, öreigani'a og ystu andstæðunnar auðrriannanna, veifist ýmsum úr undirstjettinni, erfitt að glöggva sig á hvorri stjettinniþeir tilheyra. Það er kallað að slíkir menn hafi óljósa eða enga stjettarmeðvitund. Embættismenn, einyrkjar, ársvistar *) Marx undanskyldi þó mála- flutningsmenn og presta, því að hairs dómi, voru það menn sem ekki framleiddu neitt nýtilegt, held ur hið gagnstæða. hjú bænda, verslunar- og skrif- stofuþjónar, er sá hluti verkalýðs- ins, sem óljósasta hefir stjettameð- vitundina, eða hefir hana alls enga. Þó má í þessum hópi finna undan- tekningar. Þessi hluti verkalýðsins er hinn öruggasti bakhjarl auð- valdsins. Þeð er hann sem í stjórn- málum, varpar öllum sínum á- hyggjum á hið „breiða bak" auð- valdsins, án þess að gera sjer grein fyrir ábyrgðinni sem á hon- um; hvilir' gagnvart stjettasystkin- um sínum, sem við lakari lífskjör eiga að búa. Yður leyfi jeg mjer því að skoða sem mann úr undirstjettinni, en þjer 'hafið gerst málsvari yfirstjett- arinnar, sem ekki er einsdæmi um stjettarbræður yðar, og þjer virðist ekkí hafa snefil af stjettarmeðvit und —verkamaður á viligötum. Vegna þess, að þjer með stjórn- málaskoðun yðar hafið túlkað hreinar kenningar auðvaldsins, hafði jegleyft mjer að telja yður með fágaðri kröftum yfirsiettarinnar og nefnt yður, sem umboðsmann henn- ar, hinn refjafulla skuidunaut. Hvernig auðvaldið hefir sölsað undir sig uppfyndingar og hvers vegna það er í skuld við verkalýðinn og enda gervalt mannkynið, hljótið þjer að geta sannfærst um við íhugun þess, að I hve litlu leyti ýmsar merkilegar uppfyndingar koma mannkyninu a^ liði. í hvert skifti sem upp- fyndingamaður finnur upp nýja framleiðsluvjel, við hverja nýja endurbót á eldri vjelum, missir fjöldi manna atvinnu sína. Auð menirnir kaupa einkarjett á upp- fyndingunum og í stað þess að þær verði mannkyninu til blessunar, sem þær gætu orðið með viturlegri stjórn, orsaka þær atvinnuleysi og auka eymd. Þrátt fyrir hinar miklu og merkilegu uppgötvanir á sviði læknavísindanna, tærast árlega milljónir barna og kvenna af sjúk- dómum vegna skorts og vondrar aðbúðar. Væri ekki rjettara að fram.leiðsl- an væri miðuð við þarfir fjöldans, en við gróðafýsn farra auðmanna? Ótal sinnum hefir þessi fyrirspum verið borin undir auðmennina og spámenn þeirra. Blindaðir af stund- arhagsmunum sínum hafa þeir jafnau svarað: „Nei, það er ógern- ingur slíkt mundi drepa einstak- lings framtakið". Reynslan hefir fært mönnum heim sanninn um það, að tilgangs- laust er að skjóta þeasu máli undir dóm auðvaldsins. Með vaxandi stjettameðvitund verkalýðsins og skilningi . hans á orsökum þeim, sem valda hinni hraðfara hnignun mannkynsins unöir þjóðskipulagi auðvaldsins, mun þjóðfjelagsþróun- in leiða til byltinga á framleiðslu- háttunum. Það er hlutverk verka- lýðsins að leysa mannkynið úr fjötrum auðvaldsskipulagsins og byggja upp þjóðfelagsskipulag social- ismans. Að lokum verð jeg að spara mjer ómak og taka upp þrjár af yðar mörgu fyrirspurnum í senn, og svara þeim í einu lagi, en fyrir- spurnirnar eru þessar: 1. „Vitið þjer ekki að íslensk alþýða hefir ávalt verið talin einhver mentaðasta og fróð- leiksfúsasta alþýða í heimi?" 2. „Hvers vegna viljið þjer stýfa flugfjaðrir hans (þ. e. beitu- stráksins) með því að kenna honum fyrirlitningu fyrir and- legri vinnu"? 3. „Var það löngunin til þess að ná hylli verkalýðsins, þótt nota þyrfti til þess væmið og grunnhygnislegt smjaður"? í fljótu biagði, virðist mjer sem fyrsta fyrirspurnin, sje ekki alveg laus við það, sem þjer munduð kalla væmið og grunnhygnislegt smjaður. Jeg sagði að alþýðan væri eftirgefauleg, en það mun frá yðar sjónarhól talið með dygð- um. En sje islensk alþýða hin fróðleiksfúsasta og mentaðasta alþýða í heimi, mun hún vissulega ekki láta væmið og grunnhygnis- legt smjaður íhaldsmaunsins villa 1

x

Eyjablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eyjablaðið
https://timarit.is/publication/646

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.