Eyjablaðið - 20.03.1927, Blaðsíða 1

Eyjablaðið - 20.03.1927, Blaðsíða 1
20. marz. 1927 lltgcfandi „Verkamannafjelagið Drif- andí Vestmanuaeyjum. Ábyrgðarmað- ur Jón, Rafnsson. Blaðið ko.mur út hvern suanudagsmorgun. — Kostar kr. 1.50 um ársfjórðunginn innanbæjar. 7 krónur árgangurinn útum land — /Aálgagn alþýðu í Yestmannaeyjum 1. órgangur - TdL 27. Auglýsingaverð 1 króna sentimeterinE eindálka. Smáauglýsingár tíúaura orð- ið 50 aura stofngjald. Símiv Prent smiðjan 160. Box 113. — Prentsmiðja Eyjablaðsins — Ö • ¦¦- Verslunarólag. Siðan sjávarútYegurinn færðist í það hoif sem hann er nú í, hef- ir hið úrelta verslunaifyriikomu- lag útvegsmarna, það að versla með nauðþurftir s'ínar í lánsreikn- 'ingi hjá einhverri verslun, mjög hamlað því að hagkvæmur og arð- berandi árangur fengiBt af bataút- gerðinni. Aðal annmarkar þessa verslunarfyrirkomulags eru þeir 1. Að lánþegi getur eigi með neinni vissu vitað um eða fylgst með úttekt sinni og' eru því óvar- kárari um rekstur allan. 2.: Verð litgerðarvara og annara nauðsynjavara er að miklum mún of dýrt keypt hjá láns- verslun. Skulum vier nú nokkru nánar athuga þessa annmarka og leiða rök að því að hjer sje rjett athug- aö. Við fyrri liðinn er það að athuga, að enda þótt lánsverslunin íáti af hendi nótu í hvert skifti sem vara er tekin út, hafa lánþegar sjaldan hirðu á að halda þeim saman. Þeir ' munu því vart geta fylgst með hvað reikningnum liður. Auk þess eru að jafnaði afhentar vörur til reikningsmanna án þess að varan sjo verðlögð í versluninni og hend ir það oft að seljandinn setut verð- ið á löngu eftir að varan er afhent, t. d. salt steinolíu og veiöarfæri. Pótt viðskiftamaður kysi heldur að verðið væri sett á jafnhliða, er honum eigi hægt að snúa sjer til annara verslana, því aðrar versl- anir munu ófúsar að taka að sjer að • lána viðskiftamanni annara versl unar. Einnig ber þá aS takatil yflrveg- unar. að hafi útvegsmaðurinn að- eins reikning 1 einni verslun kaup- ir hann mjög oft vöru sem ho'n- 'um er óhagkvæm, en verður vegna lánsverslunarinnar á þessum eina staö að láta sjer lynda að kaupa hana, vegna þess aö hvín íæst lAuuð. Þá erv það annar liðurinn. Að vonum þmfa veralanir sem lána vörur svo þúsundum kröfia skiftir yfir langan tima, að leggja á'þær hæná álag, heldur en vörur sem seldar eru gegn peningum. Ber margt til þess. Fýfst vaxtatap sem má ráðgera alt að 5—8% á ári. í öðru lagi vinnan sem það kost ar aukalega að færa bækur. Getur það starf verið svo umfangsmikið að bókfærslan sje á við hálft vaxta tapið eða 3—4°/,. í þriðja lagi áhættan sem af lánsversluninni stafar. Hendi lánþega óhöpp við útgerðina, falli verð afurðanna, eða bregðist afli, má ráðgera að útvegsmaðurinn bíöi þann halla, að hann geti með »ngu móti greitt skuldir slnar við verslunina. Að vísu gæti það eina hent þá serh hefðu bankaviðskiftí og greiddu vörur sínar í peningum, en eflaust mundu skakkaföllin verða minni og færri. Petta lánsverslunarfyrirkomulag er nú að verða hjer alveg óþolandi. Binstöku stærri útvegsbændur hjer hafa notið lána í bankaútbúinu, en allur þorri smáútvegsmanna og allir þeir fátækustu hafa orðið að sæba lánum hjá káupmönnum. Það er sýnt að bankaútbú íslanda banka fullnægir ekki, eða vill ekki fullnægja þörf annara en þeirra sem mest hafa umleikis efnalega, að fáúm undantekningum. Tll þess að ráðin verði bót á þessu ástandi, er nauðsyn að hing að lcomi lánstof nun •sém heflr bæði getu og vilja til þess að reisa við afkomu smáútvegsfyrirtækjanna og veitti hæfllegu fjármagni til rekst urs þeirra. Hjer á lendi er aðeins um eina slíkn stofnun aö ræða, þ. e. Landsbankinn. Útbú Landsbanka íslands til Vestmannaeyja, það er ein krafan sem alþýða hjer í Eyj um þarf að vera samtaká um. Vjelin og verkamaðurinn. Hjer á landi er engin stóriðja til í líkingu við þá sem er víðs- vegaí'út um heim. Þö er á síðari ' árum farið að bóla á einstaká fyr- irtæki, sem bendir til þess að vjela- iðjan muhi 'brátt ná betri fótfestu hjer á landi, en hingað til hefir verið. Má t. d. benda á flatnings- og hausunarvjelar þær öem getið er um á öðrum stað hjer í biað- inu. Vjel sú er hjer um ræðir af- kastaf verki 10—12 manna. Með vjelunum hefjast fytir alvöru hin- ir öfðugu tímar verkamanna þeir sem áður hðfðu atvinnu af flatn- ingu verða atvinnulausir ef ekki opnast jafnframt önnuf leið til bj&fgar. Á byrjunarstigi vjelamenn- ingarinnár viðsvegar út uffi Evrópu, þegar þúsundum handverksmanna og annara verkamanna varkastað á dyr og vinnan fengin fullkomti- ari og hraðvirkari vjelum, fyltust þeir (verkamenn) Blíkri heypt út í þessi dauðu skrímsli sem rændu þá brauðinu, að þeir rjeðust á vj"el- arnar með barefium og mölvuðu þær niður. Það var þessi þróun framleiðslunar, sem knúði verka- lýðinn til þess að fara að hugsa um þjóðfjelagsmálin til að verjast voðanum sem af vjelunum stafaði undir stjórn auðsins. Verkamenn sáu brátt að þýðingarlaust og heimskulegt var að hefna sín á þessum dauðu verkfærruxi og að rjettá lelðin mundi vera að taka vjelarnar í þjónustu sína, þ. e. vinna að því að afnema eignarrjett einstaklinga á vjeluhúm og láta Þær verða sjer til gagns en! ekki hins gagnstæða. — Til þess þarf vitanlega að umsteypa 'þjóðfjelagsgrundvellinum, séhi: er bygður' á eignarrjetti einstaklings' ins, gera vjelafnar að almennings- eign, stytta vinnutlma vefkamann- anna að samá skapi sem vjelarn- ## GamlaBió *# * * # # # # * # # # # # -# # # # # # # # # # # # # # Snarráda Sakamálakvikmynd — í 6 þáttum. — Myndin gefur áhoríendan- anum tækifæri á að skýgn-" ast inní hina leyndardóms- fullu afkima, þar sem kóka- : in og morflnsmyglarar hafa aðsetur. Hinn ungi pg kapp- sami lögfræðingur, sem & í höggi við óaldarflpkkinn, sigrar að lokum með að- stoð „ snarráðu stúlkunnar". Myndin er óslitin keðja áhrifamikilla og spennandi atbarðaj alt frá byrjuninni, hótelráninu, uns sigufVeg- ararni'r sameinast' i ham- ingusörau hjónabandi, eftir unnin afrekssverk. ^ Hetjuhlutverkin eru leikin aí Betty Coiupson og Richard J)l*. Sýning sunnudag 20. mafB — 1927. — ########## # # # # # # # # # # * # * # # # # # * # # # # # # # # * # # * # ar afkasta meiru. Þetta er takmark jafnaðarstefnunnar — þjoðnýtingra — sameign allra staffandi manna á hinum stærri framleiðslufýrir- tækjum. Að þessu hafa verkfýðs fjelög svo þúsúndum skjftir starfað um áratugi. Jafnframt þyí að vinna að bættum launakjörum, styttum vinnutíma og alhliða umbótum á kjörum verkalýðsins. Víða hefir verkalýðnum hætt vð að gleyma þessu takmarki jafnaðarstefnunn ar, sameign verkamanna á ^ram- leiðslutækjunum og sökt sjer út í áð fá smávægilegar virabæ,tur með aðstoð löggjafarvalds auðstjottar innar. En fyr en þessu takmarki er náð og sje eihmitt þetta ekki tak rnarkið, er alt starf, alt smávægi

x

Eyjablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eyjablaðið
https://timarit.is/publication/646

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.