Fréttablaðið - 08.07.2010, Blaðsíða 23

Fréttablaðið - 08.07.2010, Blaðsíða 23
FIMMTUDAGUR 8. júlí 2010 23 Þótt skýrsla rannsóknar-nefndar Alþingis (RNA) sé góðra gjalda verð, eru á henni annmarkar, sem bæta þarf úr. Skýrslan flettir að sönnu ofan af fullyrðingum stjórn- valda um Ísland sem fórnar- lamb fjármálakreppunnar úti í heimi. Ekki þurftu Norðurlönd á neyðaraðstoð Alþjóðagjaldeyris- sjóðsins (AGS) að halda vegna kreppunnar. Þvert á móti hafa þau stutt Ísland með lánveiting- um í samstarfi við AGS. Hrunið var heimatilbúið, þótt neistinn, sem kveikti bálið, bærist að utan. Skýrsla RNA tekur af tvímæli um þetta, og það gera einnig aðrar heimildir. Undan þeirri nið- urstöðu verður ekki vikizt. Höfuðályktun skýrslu RNA hljóðar svo: „Skýringar á falli Glitnis banka hf., Kaupþings banka hf. og Landsbanka Íslands hf. er fyrst og fremst að finna í örum vexti þeirra og þar með stærð þeirra þegar þeir féllu í október 2008.“ (1. bindi, bls. 31). Þetta er eins og að segja, að kviknað hafi í húsi, af því að eldur brauzt út. Fullnægjandi rannsókn á eldsvoða þarf að til- greina eldsupptökin, enda var það meginhlutverk nefndarinn- ar „að draga upp heildarmynd af aðdraganda að falli bankanna og leita svara við spurningunni um hverjar hafi verið orsakir þess.“ (1. bindi, bls. 23). Skýrsla RNA fjallar að vísu ítarlega um einkavæðingu bankanna og rekur ýmsa galla á framkvæmd hennar. Skýrslan afhjúpar sinnuleysi, spillingu og vanrækslu í vald- stjórninni og lögbrot í bönkunum. Skýrslan vísar þó hvergi til rita þekktra fræðimanna um banka- rán að innanverðu eins og banda- ríski prófessorinn Willam Black, sem er manna fróðastur um málið, hefur bent á. Nefndin hefði þurft að kafa dýpra og fjalla um fleira, til dæmis sparisjóðina, hrun lífeyrissjóða og REI-málið. Það bíður. Ónýtt rannsóknarúrræði Lögin um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bank- anna veita svohljóðandi heimild: „Ef maður af ásetningi neitar að gegna skyldu sinni til að veita nefndinni upplýsingar samkvæmt ákvæðum þessara laga skal hann sæta sektum eða fangelsi allt að 2 árum. Sömu refsingu varð- ar að gefa nefndinni rangar eða villandi upplýsingar …“ Þessu rannsóknarúrræði er oft beitt erlendis til að veita skýrslugjöf- um, sem liggja undir grun um vitneskju um lögbrot, kost á að segja til brotanna ellegar fremja meinsæri. Ekki verður séð, að nefndin hafi beitt þessu úrræði til að spyrja bankamenn um þrá- látan orðróm innan lands og utan um fjárböðun bankanna í þágu rússneskra glæpasamtaka. Þess sjást heldur engin merki í skýrslu RNA, að varaformaður banka- ráðs, sem hefur setið í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins samfleytt frá 1977 og situr þar enn, hafi verið spurður um lögbrotin, sem Sverrir Hermannsson, fyrrum bankastjóri Landsbankans, hefur borið á varaformanninn fyrrver- andi í fjölmörgum blaðagreinum mörg undangengin ár – nú síðast hér í Fréttablaðinu 17. febrúar. Nefndin kaus raunar ekki heldur að ræða við Sverri, þótt hann hafi margsinnis bent meðal annars á meint lögbrot eins þeirra manna, sem stýrðu Landsbankanum fram að hruni. Vettvangslýsing Sverr- is hefði átt heima í skýrslunni og hlýtur nú að liggja á borðum saksóknara ásamt öðrum málum, sem varða stjórnendur og eigend- ur bankanna. Margt bendir til, að meint lögbrot fyrrum varaformanns bankaráðs Landsbankans, hvort heldur þau snúast um ólöglega meðferð trúnaðarupplýsinga um fjárhag einstakra viðskiptavina eða óeðlileg viðskipti í tengslum við einkavæðingu bankanna svo sem Sverrir Hermannsson hefur marglýst á prenti, hafi ekki verið einsdæmi í ríkisbönkunum fram að einkavæðingu. Um þetta má hafa ýmsar munnlegar heimild- ir til marks og einnig skriflegar, til dæmis dagbækur Matthías- ar Johannessen, fyrrum ritstjóra Morgunblaðsins, sem eru aðgengilegar á vefnum. En svo lengi sem ekki eru lagðar fram dómtækar sannanir af því tagi, sem skýrsla RNA leggur fram um ýmis mál, munu erindrekar spillingarinnar og lögbrotanna halda áfram að þræta. Fjárböðun í Lettlandi Fordæmi Lettlands er fróðlegt í þessu viðfangi. Þar hafa margir þótzt vita, að innlendir bankar böðuðu fé fyrir Rússa. Orðróm- urinn var þrálátur. Bankamenn og stjórnmálamenn hættu smám saman að þræta. Fjölmiðlar fjalla nú opinskátt um málið, og það hefur einnig AGS gert í skýrslu um Lettland. Lettar reyna ekki lengur að villa á sér heimildir. En þótt fjárböðun fyrir Rússa sé nú viðurkennd staðreynd í Lettlandi, er ekki víst, að öll kurl séu komin til grafar. Rússatengslunum er lýst sem eðlilegri bankaþjónustu líkt og þeirri þjónustu, sem sviss- neskir bankar hafa veitt viðskipta- vinum sínum. Það er virðingar- vert, að Lettar skuli gangast við þessu háttalagi frekar en að hanga á lyginni líkt og hundar á roði. Íslendingar þyrftu að taka sér slíka hreinskilni til fyrirmyndar og koma á fót sérstakri stofnun til að kljást við spillingu. Svíar settu slíka stofnun (Riksenheten mot korruption) á laggirnar hjá sér eftir stjórnarskiptin 2006. Það má kalla hyggilegar forvarnir í svo að segja óspilltu landi. Við þurfum vandlegar skýrslur um fyrri tíð og nútímann auk forvarna. Þess sjást heldur engin merki í skýrslu RNA, að varaformaður bankaráðs, sem hefur setið í mið- stjórn Sjálfstæðisflokksins samfleytt frá 1977 og situr þar enn, hafi verið spurður um lögbrotin, sem Sverrir Hermannsson, fyrrum bankastjóri Landsbankans, hefur borið á varafor- manninn fyrrverandi í fjölmörgum blaðagreinum mörg undangengin ár Þorvaldur Gylfason Prófessor Í DAG Annmarkar skýrslunnar góðu
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Fréttablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fréttablaðið
https://timarit.is/publication/108

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.