Alþýðublaðið - 27.08.1923, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 27.08.1923, Blaðsíða 1
C*-efía tít af ^Llþýðnfloklmam 1923 Mánudaglan 27 ágúst. 194. tolublað. Steloolíoemkasalan. Einkasaian. Hinn ,10. ágúst 1922 notaði landsstjómin einkasöluheimildina samkvæmt lðgunum frá 1917 og ákvab, að Landsverzlun slcyldi Jiafa einJcainnflutning á steinolíu frá 10. febrúar 1923. Steinolíufélagið keptist við að fiytja inn olíu til þess tíma, en hún er nú að mestu seld, svo að olíusalan er að verða hiá Landsverzlnn einni. Með einkasölulögunum er áJcveðið álag Landsverzlunar 4 kr. á venjulega steinoliutunnu, auk kostnaðar, og renni áhgið að hálfu í veltufjársjóð Landsverzlun- ar, en að hálfu í ríkissjóð. Má því framvegis áœtla um 70 þús. kr. tekjur í ríkissjóð og annab eins til Landsverzlunar í beinan veizl- unararð. Skilyrði var einnig sett um tryggingu, er áreiðanlegt, vetz!- unarhús setti fyrir því, að það selji Landsverzlun nægar birgðir á hverjum tíma, og er sií ttygg- ing fengin. Samningarnir voru gerðir við Eritish Petroleum Co. til þriggja ára, og sézt af innganginum, hvera vegna það fólagvar valið, en því má bæta við, að verðsamanbuiður við önnur félög sýndi þetta laug- hagfeldast. Innkaupsverð Lands- verzlunar á hverjum tíma miðast vitheimsmarkaðsverð,þegarJceyptir eru heilir farmar í olíugeymslu- sJcipum 8 — lOþús. tonn (notkunin á íslandi er rúm 5 þús. tonn ár- lega), og sýnir þetta einn kostinn við einkasölunna. Olíuna er hægt að taka frá öllum stöðvum félags- ins eríendis, og er það kostur, því ab stutt er til Englands sam- anborið við Ameríku. Áatæðurnar til þess, að einkasalan var ákveðin, vorumaigvíslegar og einkum þær, sem hór fara á eftir. Reynslan hefir sýnt innan lands ©g utan, að Standard Oil svífst einskis, þar sem það getur náð sér niðri, hvorki að verði, vöru- gæðum nó verzlunaraðférðum. í samkepni kúgar það sam- keppendutna meb óeblilega lágu vetbi í bili eba kaupir þá upp. en þar á eftir hækkar það verbiö fram úr öllu hófl. Hér á íslandi Jiélt félagið olíuverðinu miMu hœrra héldur en í nálægum Vóndum að viðbættum venjulegum koatnabi. Auk þess sJceytti ' það engu um að bæta verzlunarfyrirJcomalagið & ýmsan hátt, sem með stáltunnu- flutningi og olíugeymum, enda gat það grætt næstum því ótakmark- að án þess. Skattur sá, sem ía- lendingar hafa greitt félaginu, mundi nema því, sem kostaði að byggja járnbraut austur og virkja Sogsfossana. lilraunir einstakUnga og jafn- yel íisMfélagsins til þess að hneJclcja þessari einokun félagsins Jcom að litlu Jialdi. Samtök þjóö- arinnar í einu lagi meb LandB- verzluninni sýndu sig að geta leyst þenna hnút, útvegað hið eina góba erlenda samband, sem völ var á, og lækkab olíuverðiö. Samt var samJceppnisverzlun Lands- verzlunar ekJci óyggjandi fyrir- Jcomutag, fyist og ftemst vegna þess, að Standard Oil gat þá og þegar farið að selja olíuna undir sannvirði hér sem erlendis, — þaö er fiársterkara heldur en ríkissjóð- urinn íslenzki, — en einnig vegna þess, ab félagið xgat ætíð haldið sumum hluta títgerðarmanna bundnum, ýmist vegna gamalla samninga eða fáfræði þeirra sjálfra. Auk þessa var beinn þjöðarvilji á bak við einkasölulögin, sem gekk út frá því, að það væri oi viðurhlutamikið ab láta aðra hafa þessa vörutegund heldur en Lands- verzlun. Innkaup fengust og betri og ýms viðsJciftahlunnindi með því að ákveða einkasölu. Sumum hefir dottið í hug, að bezt hefbi verib, að British Petr- oleum Co, hefði sjálft kept við Standard Oil hér, en þótt það kynni að háfa viljað það, hefði slíkt ekki verið æskilegt bæði vegna þess, að engin vissa hefði þar veiið fyrir endalausri sam- keppni, og hins vegar eðlilegra, að sjálfur verzlunarhagnaðurinn lenti hjá Landsverzlun og þannig í þjóðarbúinu Loks ber að gæta að því, að Landsverzlunin á nú mikið verk fytir höndum, sem óvíst er ab leyst hefði verið í samkeppni og alls ekki hefði verið leyst af Stan- daid Oil. Petta verk er að Jcoma á fíutningi á olíunni lausri í olíu- geymsluskipum hingað til lands og koma upp í fyrstu olíugeymum í BeyJcjavík. Þaðan yiði olían síðan flutt í stáltunnum kringum land, en síðar yrði eionig komið upp olíugeymum á hæfilegum stöðum þar. Hægt væri að fá Jeigö, þegar þyrfti olíugeymsluskip erlendis, en ánnárs væri einnig heppilegt ab breyta Villemoes þannig. Petta fyrirkomulag mundi geta sparab steinolíuvet zluninni um 200 þús, kr. árlega, og gæti þab að miklu leyti komib fram í enn lægra olíuverði. En þetta kostar fé, sem landið mundi ekki hætta í samkeppni við olínhring, Bem notabi öll meðul, þegar að honum syrfl. Lausn þessa steinolíumáls hefir orbið heppileg, og hefir þar sýnt sig, eins og síðar mun sýna sig með aðrar vörutegundir, sem líkt stendur á um, að verzlunin stefnir að þjóðnýtingu, ef okravafélög eiga ekki að leggja undir sig þjóðina efnalega, að samtök þjóbarinnar og skipulag hennar í vibskiftum á ab taka við og tekur. við af stjórnleysi einstaklinganna. (Frh.) Eéðinn Valdimarsson. Einfcaréttur má að eins vera í liondum ríkis eða kéraðs- félags.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.