Íslendingur


Íslendingur - 18.01.1918, Blaðsíða 2

Íslendingur - 18.01.1918, Blaðsíða 2
10 'ISLENDINQUR 3. fbl. ísland á friðarfundinum í Stockholm. Fulltrúar hinna hlutlausu landa á Stockholmsfundinum, sem haldinn var í sumar, hafa í skjali birt grund- vallaratriði þau, sem þeir telja nauð- synleg, ef friður á að fást. Aðalskil- yrði friðarins eru: Engar Iandvinn- ingar, engar skaðabætur, þó bæti Þjóðverjar Belgum skaða af þeirra völdum í Belgíu. Þjóðerni ráði landa- merkjum o. s. frv. En það, sem oss íslendinga varð- ar mestu, er, að eitt skilyrðið er talið: pólitiskt sjálfstœði íslands. Þetta er því eftirtektarverðara fyrir það, að á fundinum mun enginn hafa mætt af íslands hálfu, og út- lendingar hafa tekið þetta upp án hvatningar hjeðan að heiman. Hafísinn. Má heita, að hafís fylli nú hvern fjörð, vfk og vog norðanlands, frá Horni til Vopnafjarðar, og herma þó síðustu fregnir, að hann sje kominn alla leið til Borgarfjarðar eystra. Með haffsnum hafa fylgt óvanalegir kuldar, 2O0Cog þar yfir. Hefir þessi mikli kuldi gett það að verkum, að svo hefir mátt heita að samfeld íshella mannheld hafi þakið allan Eyjafjörð, enda hafa menn gengið yfir tjörðin milli Kljá- strandar og Hjalteyrar. Á mánudaginn var svo mikil undiralda, að fsinn losn- aði sundur bæði við Ólafsfjörð og Dal- vík, enda er talið, að auður sjór sje fram af Eyjafirði. Með haffskomunni rak háhyrninga og höfrunga inst inn á fjörð og hafa nú Akureyringar náð nokkrum þeirra. Síldar- og ufsavart hefir orðið hjer á Pollinum undanfarið. Bjarndýr (fsbirnir) hafa gengið á land austur á Sljettu. Hefir eitt þeirra verið skotið á Grjótnesi og auk þess þykjast menn vita af 4 þar á landi. Talið ar og að 2 bjarndýr hafi geng- ið á land í Skagafirði (Sljettuhlfð), en nákvæmar frjettir eru. þó ekki komnar hingað um það. Hinsvegar er það víst, að Hjörtur Klemensson á Skagaströnd skaut í fyrradag fsbjörn á fsnum fram af Skagaströnd. Stóð hjörninn þar yfir dauðum útsel og var hann búinn að fietla spikinu af seln- um. Vóg skrokkurinn at ísbirninum á 4. hundrað pund. Stór vök er á fsnum undan Árbakka á Skagaströnd og eru 3 skíðishvalir í henni, en ekki hefir enn verið hægt að ná þeim, með því að vökin er svo stór, en hún er óðum að minka. Undan Ey hafa sjest margir háhyrn- ingar. Reikningar og önnur verzlunareyðublöð , fást í prentsmiðju Odds Björnssonar. .•¦>.« *•••¦_»»•-• -•-•-•-•- Úr brjefi frá merkum bónda í Skagafirði er tek- inn eftirfarandi kafli og hann gefur góða hugmynd um það, hvernig gætnari bændur lfta á fjármálaástandið 1 land- inu. Hann hljóðar svona: »Jeg held þeir sjeu margir, sem lfta með dökkum augum fram á það stjórnarfár, sem nú er bjer á landi. Þing og stjórn sýnist vera búin að sökkva landinu f botnlausa skulda- túpu. Þið í stórbæjunum, sem eruð svo margir ognánir, eigið því gott til samfunda að ræða ýms áhugamál, þið ættuð nú að taka höndum saman ef þið sæuð nokkur ráð að hrinda í lag fjárreiðum landsins f framtfðinni og yfir höfuð þessari óstjórn. Þið megið eiga vfsan fiokk bænda, sem mundi vilja styðja sanngjarna viðletni f því efni, því altaf erum við kallaðir fhaldsamir, f það minsta heima f hjer- aði, en það er eins og annað verði uppi á teningnum þegar til Reykja vfkur kemur. Það er annars einkennilegt, það virðist stórvöntun á góðum mönnum f þessar mestu tránaðarstöður landsins og bendir á afturför í þjóðiuni. Nú vantar menn eins og Jón for- seta, Magnús landshöfðingja og Björn ísafoldar, sem allir voru sannarleg mikilmenni.t A r s r i t hins danska íslandsvinafjelags frá f. á. er mjög fróðlegt og til stórsæmdar fyrir oss og land vort. Er það og nýtt, að svo hlýr andi berist hingað frá >leiðandi« rithöf. f Danmörku — mönnum, sem gerþekkja þar á ofan land vort með þess tungu, sögu, lífs- skilyrðum og framfara-baráttu; taka einkum tveir höfundar ritsins öðrum fram að snildarlegum rithætti og skiln- ingi, þeir Aage (Áki) Meyer Benedict- sen, ættaður í föðurætt frá Staðar- felli, enda sver sig f ætt sína sem snillingur f frásagnalist; hinn höf. er ritstjórinn sjálfur Árni Möller, er bæði er guðfræðingur og fagurlistamaður. Báðir hafa þeir dvalið hjer og ferðast og kunna tungu vora. Hinn fyrnefndi ritar um landsháttu íslands, þjóðlff og sögu, alt svo listamannlega samið, að þær ritgerðir ættu endilega að sjást á góðri fslensku. Hinn ritar um trú og Iffsskoðanir bjer álandi; legst hof. þar djúpt, eins og efni er til; líkar mjer langbest dómar hans um ritverk vorra mestu kennimanna: Jóns Vída- lfns og Hallgrfms Pjeturssonar. Ber hann hin mestu lofsorð á Postillu Vfdalíns, enda fult svo eindregin og þau, sem margir guðfræðingar vorir nú á dögum mundu samsinna, mundu þeir þykjast finna, að meira kenni mælsku og strangleiks í flestum ræð- um Vídalíns, en samhygðar og mildi (f evangeliskum skilningi), sem hans sárpfnda þjóð á hans árum mátti helst þrá og þarfnast. Aftur skýrir höf. snildarlega sálma Hallgrfms. Sá eini danski rithöf. sem áður hefir ritað um þann höfuðsnilling lands vors var fornvinur minn, hinn fróði og andríki C.. Rosenberg; En Á. Möller lýsir skáldinu enn þá betur, enda ber sálma hans saman við sjálfan Kingó og önn- ur mestu sátmaskáld 17. og 18. ald- anna og setur Hallgrfm efstan þeirra, að flestu, enda ætla jeg það rjett. Hann tilfærir lofsönginn »Ó, guð vors lands< í merkilega góðri þýðingu eft- ir skáldið Olav Hansen, sem einn af skáldum Dana..hefir látið svo Htið að þýða heilt bindi — og þýða margt vel — af vorri bestu Lyrik. Aí hans þýðingum tilfærir Möller kvæði undir- skrifaðs um Hallgr. Pjetursson, sem torvelt mun að þýða, enda fullnægir mjer ekki. Ennfremur hefir ritið að bjóða ágæta ritgerð um stjórnmála- sögu íslands eftir Finn prófessor Jóns- son, svo og ávarpsljóð til íslands frá Gunnari Gunnarssyni, og loks ofurlft- ið en fínt samúðarsamtal milli íslands og Danmerkur í æfintýrsformi. Yfirleitt er ritið hið besta og svo tímabært (actuelt) sem best má og þarf að vera. * * * Þá hafa oss borist nokkrir háskóla- fyrirlestrar, haldnir af dönskum lista- fræðing, er heitir Konrad Simonsen; kallar hann ritið: »Moderne Menneske- typer.« Talar höl., sem víða hefir far- ið um Austur- og Vesturlönd, um sálarleysi og efnishyggju nútímans f Evrópu og það með miklum hita og fjálgleik. Og allmargt af því fer í sömu átt og ótal höfundar stefna, sem sömu andans rökum kenna hið mikla uppnám, sem ógnar allri trtf, siðgæði, samúð og siðmenning. En sá galli er á kenningu Simonsens, að hann miklu fremur rífur niður en reisir upp, og ræðst með hatursöfgum á Gyðinga, er hann telur hina skæðustu óvini sannr- ar siðmenningar, og ræðst þar með ofsafengnu nfði á Georg Brandes!, svo last hans nær engri átt. Sjálfur er hann Gyðingaættar og svo er lfka sá dr. Rathenau í Wien, sem ritað hefir stórfelda áfellisdóma um þá Gyð- inga, sem kastað hafi allri trú, sje rótlausir heiðingjar og hatursmenn kristinna þjóða. Má þar segja, ,að frændur sjeu frændum verstir. Hvað G. Brandes snertir, fer því svo fjærri, að hann hafi »aldrei ritað orð nema fult af háði, hatri og storkun«, að fá- ir menn á Norðurlöndum hafa drengi- legar barist fyrir rjettindum undirok- aðra manna og þjóða en einmitt hann. M. J. Barnaskólanum lokað. Eins og menn rekur máske minni til, var sú stefna f þann veginn að verða ofan á, á sfðasta Alþingi að loka flest- öllum skólum landsins, er styrks nutu úr landssjóði Um það leyti sendi skóla- neínd Akureyrar allhörðorðuðmótmæli til þingsins, með þvf að bæjarstjórn Akureyrar hafði áður samþykt, að barna- skólinn skyldi haldinn f vetur, að vfsu nokkuð takmörkuð kensla og að eins notaðar tvær kenslustofur. Var gert ráð fyrir, að nægilegur eldiviður væri til skólahaldsins í meðalhörðurh vetri. Skólanefndin ályktaði þegar við skóla- ársbyrjun að skólanum skyldi loka um hríð um miðsvetursleyti, ef hörð tfð yrði. Nú hefir rekið að því, að skólan- um hafi verið lokað f bráð. Það varð 14. þ. m. Er þessi ráðstöfun hyggileg í því útliti, sem nú er um tíðarfar og eldiviðarskort. I sófahorninu. Þekkið þið ekki þá tilhneigingu að fresta staifif Þegar við einusinni er- um búin að venja okkur á þetta, þá er ekki svo auðvelt að hætta þvf aft- ur. Frestað verk er venjulega þess örðugraað fá sig til að vinnaþess leng- ur sem það er geymt. Við munum altaf hvar það er. Það er sama hvort það er inni á skrifstofunni, í skápnum f baðstofunni í eldhúsinu eða að húsa- baki; Verkið, sem átti að vera urtnið, en við geymum okkur að inna af hendi, það kemur altaf í hug okkar. Stund- um kemur það eihmitt þegar verst gegn- ir og við þurftum að hafa hugann fast- an við ákveðið verk. Frestaða verkið skiftir huganum og rænir okkur þann- ig starfsþrótti. Þessi tilhneiging lætur ekki mikið yfir sjer f fyrstu, en jafnt og stöðugt vex hún ef við gefum henni undir fót- inn, frestum altaf meiru og fleiru. Hún vex eftir sama lögmáli og kögg- ullinn sem velt er áfram f blautum snjó, verður þess stærri sem hann veltur lengur. Hjer er; aðeixis: eitt ráð til, og það er þetta: Ganga beint að verkinu, vinna það og safna aldrei neinu fyrir, sem dagleg nauðsyn krefur að ekki sje frestað. Huggarinn. Meðlœtið dregur oss duftinu nœr svo draumarnir ,kœrustu" gleymast; en vonsvikin jörðinni færa oss fjœi ef fegurstu draumarnir geymast Þvl vonglaða œskan á blœvængi bllða til að bera oss um draumgeiminn viða. Oss dreymir oft fagurt, en draum- arnir þeir eig'a ei daglega byr fyrir höndum. Þvi fleiri sem rætast, þvl ýjölgar þeim meir, sem farast á hafnlausum ströndum. Við lát þeirra snerta oss saknaðar- sárin, erseiða af hvörmunum tárin. En sólfögur hníga þau saknaðar tár frá saklausu óspiltu hjarta. °S Þd fyrsta opnast oss himinin hár að heilaga Ijósinu bfarta; — þá finnum við aftur þann ýrið sem var týndur, sá friður er Ijósgeislum krýndur. Sem dóggin er brosandi blómunum smá eftir bjartar og sólheitar stundir, / eru viðkvœmu tárín, sem vœta okkar brá, er veitast að hjartanu undir. Og þvt má ei gleymast sá guðdóms- ins kraftar er gefur oss barnsfriðinn aftur. Ouðjón Benediktsson,

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.