Íslendingur


Íslendingur - 16.01.1925, Blaðsíða 1

Íslendingur - 16.01.1925, Blaðsíða 1
Talsími 105. Ritstjóri: Gunnl. ír. Jónsson. Strandgata 29. XI. á argangur. Akureyri, 16. janúar 1925. 4. tölubi. Berklavarnir. Nj3 samíök. Árið 1906, þann 13. nóv., var stofnað hið svonefnda »Heilsuliæl- isfélag« hér á landi, með aðalbæki- stöð í Reykjavík og deildum víðs- vegar um landið. Helzta markmið þess var, að koma upp heilsuhæli fyrir berklaveika. Og á skömmum tíma náðist fyrsta takmarkið, að koma upp veglegu heilsuhæli — á Vífilsstöðum. Er þessu markmiði var náð, tór strax að dofna yfir félaginu, því að máttarstólpum þess fyrir sunnan mun hafa fundist, sem eitt myndarlegt heilsuhæli mundi duga þjóðinni. Starfsemi félagsins næstu árin á eftir var aðallega í því fólgin, að styðja fátæka berkla- veika sjúklinga í hælinu eða á sjúkra- húsum, en eftir að berklavarnalög- gjöfin kom í gildi, þótti þess ekki þurfa lengur með og félagið Iagð- ist í dvala. Nú fyrir skömmu hefir það verið endurvakið og fengið nýft nafn: »Berklavamafélag Islands«. í stjórn þess eru: Sæmundur Bjarnhéðins- son prófessor, Eggert Claessen bankastjóri, Knud Zimsen borgar- stjóri, Magnús Pétursson bæjarlæknir og Haraldur Árnason kaupmaður. Hefir stjórnin nýlega sent út um land ávarp, þar sem menn eru hvattir til að stofna deildir víðsveg- ar um landið og bent á þær þaifir, sem — »knýjandi nauðsyn kallar eftir að bætt verði úr, fyrst að einhveiju leyti og síðan smám saman eftir því, sem oika félagsins vex«. Allar deildir »Heilsuhælisfélags- ins«, sem nú eru við líði, teljast deildir »Berklavarnafélagsins« og greiða þær eftirleiðis til félagsins 25 aura á ári fyrir hvern félaga sinn. Ennfremur getur hvert það félag, sem eingöngu eða að einhverju leyti vinnur að berklavörnum, geng- ið inn í »Berklavarnafélagið« gegn því, að greiða 25 aura á ári fyrir hvern félaga sinn. Æfifélagar geta menn orðið í »Berklavarnafélaginu« gegn að minsta kosti 100 kr. til- lagi í eitt skifti fyrir öll. Þeir, sem ^voru æfifélagar »HeilsuhæIisféIags- ins«,eru reglulegir æfifélagar»Berkla- varnafélagsins«. í ávarpi sínu telur félagsstjórnin markmið félagsins, að bæfa sem fyrst úr eftirtöldum þörfum, sem hún telur þær mest knýjandi fyrir þjóðina: »1. Oss vantar heimili fyrir heil- brigð börn, frá heimilum berkla- veikra mæðra eða annara sjúklinga. Það verður aldrei hjá því komist, að eitthvað af smitandi sjúklingum dvelji í heimahúsum, hversu vel sem séð verður fyrir vistum handa berkla- veikum sjúklingum, hvað þá heldur eins og' nú er ásfaft. Það getur því oft verið bein lífsnauðsyn, að taka börn af slíkum heimilum, en venjulega mjög erfitt og oft ómögu- Iegt, að koma þesskonar bömum fyrir á heimilum einstakra manna. Ef til væru sérstök barnaheimili, þá er ekki of djúpt tekið í á'rinni, þó sagt sé, að þau myndu áreiðanlega bjarga nokkrum barnslífum á ári hverju. 2. Oss vanfar sumarhæli fyrir kirtlaveik börn. Fjöldi barna hefir berklaveiki á því byrjunarstigi, sem nefnt er kirtlaveiki. t>ótt venjulega sé ekki beint hægt að telja þessi börn meðal sjúklinga, þá má búast við, að veikin magnist oft og breyt- ist svo, að þau síðar verði sjúkl- ingar, ef ekki er reynt að taka fyrir kverkar veikinnar þegar í stað. Nokkrir mánuðir á »sumarhæli« geta forðað frá margra ára vinnu- tjóni á fullorðinsárunum eða jafn- vel frá bana. Þær tvenskonar stofnanir, sem nú voru nefndar, eru að vísu eink- um uauðsynlegar í þeirri mynd fyrin. hina sfærri kaupstaði vora, en samt sem áður er mjög mikil þörf fyrir, að ýmislegt sé gert í sveitunum fyrir börnin og til þess að vernda hörnin. 3. Oss vantar mjög tilfinnanlega sjúkraheimili fyrir berklaveika sjúkl- inga, sem ekki þurfa að dvelja í heilsuhæli eða sjúkraíidsi, en verða nú að vera þar og tefja fyrir, að aðrir komist á hæli, sem nauðsyn- lega þurfa að komast þangað. Sjúkl- ingarnir bíða nú svo tugum skifíir, oft mánuðum saman, eftir að fá rúm í heilsuhæli eða sjúkrahúsi. Spillir þetta oft bata þeirra og bata- von og er þá ekki of fast að kveðið. En þó getur það verið allra verst, að þetta stofnar heilbijgðum í hættu, sýkir þá vegna þess, að ekki er í tæka tíð unt að forða þeim undan smitunarhættunni. 4. Oss vatitár hjálparstöðvar fyrir berklaveika í kaupstaðina og lijúkr- ; unarkonur í sveitirnar. — Stærri eða smærri svæði þurfa að hafa hjúkrunárkonur. Þær eiga að hafa með höndum ýmiskonar líknarstarf- semi, leiðbeina fólki og aðstoða einkum þar, sem berklaveiki er á heimilum. Pær eiga að leita að fólki, sem grunur gæti leikið á að hefði berklaveiki, og fá það til að leita til læknis í tíma til úrskurðar eða annara ráðstafana. En það er altítt, að fólk skeytir ekki um lítils- háttar lasleika og leitar ef til vill ekki læknis fyr en það er orðið ófært til vinnu. Oetur þá oft verið svo komið, að lítil von sé um bata og einnig hitt, að margt af börn- unum sé sýkt orðið af völdum eins sjúklings. Petta atriði, að koma fólki sem fyrst til læknisrannsóknar, er afarþýðingarmikið, svo unt sé að taka í taumana áður en stórtjón er orðið. — Þetta, sem nú er nefnt, er aðeins eitt atriði af því mikla gagni, sem hjúkrunarkona gæti unnið í sveitum, ef rétt væri með farið. 5. Mjög nauðsynlegt er á allan hátt, að fræða almenning um eðti og háttalag þerklaveikinnar, því ef AKUREYRAR.BIO Laugardagskvöldið: kl. 8l/i CL-;nkrr||iA Sunnudagskvöldið: kl. '&)% O í\ I [J U 1 U 11 U. 1 sunnudagskvöwið ki. 5 IVIark Zorros. Miðvikudagskvöldið kl. 81/* GrlIiDR ATV 6 þátta mynd afarspennandi, írá Alaska. Aðalhlutverkið leikur hinn frægi Ieikari LEWIS S. STONE. Alaskamyndir eru óviðjafnanlegar. 1 I fólk hefir ekki fullan skilning á hvað um sé að vera, þá koma varnir og fyrirskipanir hvergi nærri að fullum notum. Margar leiðir má nota í þessu skyni og margar leiðir verð- ur að nota. Auk þessara atriða, sem nú hefir verið drepið á, vill félagið láta sig skifta fjölda annara mála, er að heil- brigði þjóðarinnar og sjúkdóms- vörnum lúta, en slíkt yrði oflangt hér upp að telja; má þó benda á aukin heilsuhæli, sjúkrahús, híbýla- bætur, þrifnað og líkamsmentun. Má nú nokkuð ráða af þessu, sem hér hefir verið sagt, hversu margháttaða starfsemi félag þetta vilí reka til þjóðþrifn, en fjölda- margir fleiri vegir liggja að þvi marki, að hefta för berklaveikinnar og má segja, að alt, sem miðar til líkamsmenningar og heilbrigði al- mennings, og að allir þeir, sem vinna eða vilja vinna að slíku, vinni og að berklavörnum. Peir menn eða þau félög, sem þannig er farið, eiga því ætíð á einn eður annan hátt samleið með oss og eiga að taka höndum saman við félag vort. Pað var víða siður til forna, að kynda vita á fjöllum uppi, þegar ó- frið bar að landi, til þess að safna landslýð sem fyrst saman til vopna og varna. Hér ber að vísu engan nýjan óvin að landi, en hér í landi er óvinur, sem árlega ræður bana ' fjölda af bezta fólki þjóðarinnar, en gerir aðra að örkumla mönnum eða aumingjum. Það er því sannarlega ástæða til þess, að kynda vita til liðsöfnunar, og er nú sá fyrsti kyntur, og vænt- um' vér, að alstaðar vakni menn og konur til varna. Og fljótir mundu menn til liðssamdráttar, ef Tyrkir eða annar lýður gerði hér árlega slíkt strandhögg, sem berklaveikin gerir. En því meiri ástæða er til liðssöfnunar, sem þessi óvinur er torsóttari en nokkur her. Nú komum vér til yðar í Iiðsbón. Beiðumst yðar liðsinnis í baráttunni gegn hinum skæðasta óvini æsku- lýðs fslands. Vér biðjuni ekki uni hjálp fyrir oss sjálfa. Vér biðjum yður utn að- stoð til þess að bjarga barnslíjiin- wn úr klóm óvœttaríns; til þess að efla starýsþrek þjóðarínnar; til þess að ala upp hrausta kynslóð í land- inu og til þess að re'tta bágstödd- um sjúklingum hjálparhönd og senda einstöku sólargeisla inn í líf þeirra.« Um leið og íslendingur viður- kennir hinn lofsverða tilgang »BerkIavarnaféIagsins« og kann þeim mönnum þakkir, er blásið hafa lífi að nýju í samtök til að vinna á móti útbreiðslu berklaveik- innar hér á landi — verður hann að taka afstöðu til málanna, sem ekki er að öllu leytinu í samræmi við óskir og vilja félagsstjórnarinnar. Pað er kunnugra en frá þurfi að segja, að »Samband norðlenzkra kvenna« hefir nú í nokkur ár barist fyrir því, að koma upp heilsuhæli hér á Norðurlandi fyrir berklasjúkt fólk. Fjársöfnun hefir verið gerð í þessu augnamiði og mun nú hafa safnast um 100 þús. krónur. í ráði er, að heilsuhælið verði reist'hér í Eyjafirði, á stað, þar sem hægt er að nota heitar laugar til upphitun- ar og auðvelt að fá rafleiðslu með tiltölulega litlum kostnaði. Að hrinda þessu heilsuhælismáli áfram til full- komins sigurs hlýtur fyrst og fremst að vera markmið okkar Norðlend- inga. Og heilsuhælisins er brýn nauðsyn. Pví vitanlegt er það, að Heilsu- hælið á Vífilsstöðum er altaf fult og getur ekki tekið á móti helm- ingnum, sem þangað þurfa að fara, og að sjúkrahúsin, að minsta kosti Akurcyrarspítali, eru einnig hálffull af berklaveiku fólki — sem þar ætti alls ekki að vera. Brýnasta þörfin, frá sjónarhól okk- ar Norðlendinga séð, er því á nýju heilsuhæh, og málið er nú komið á þann rekspöl, að það er aðeins herzlumunurinn — síðasta átakið, ef við erum samhentir — sem þarf til þess, að gera hugsjónina að veruleika. »BerkIavarnaféIagið« virðist ann- ars hugar, telur aðra nauðsyn stærri og meiri; augu Sunnlendingsins eru ekki glögg fyrir þörfum Norðlend- ingsins. Ög þess vegna getum við ekki lagt því það lið, sem tilgang- ur þess verðskuldar, — ekki fyr en við höfum fengið Heilsuhœli Norð- urlands.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.