Íslendingur

Tölublað

Íslendingur - 12.04.1940, Blaðsíða 1

Íslendingur - 12.04.1940, Blaðsíða 1
NGU XXVI. árgangur.l Ritstjóri og afgreiðslum.: Jakob O. Pétursson, Fjólugötu 1. Sími 375. Pósthólf 118. Akureyri, 12. apríl 1940 16. tölubl. Styrjöldin breiðist út. Þjóðverjar hertaka Danmörk á einum degi og setja her á land víðsvegar í Noregi. Undanfarna daga hefir dregið tii stórtíðinda í Norður-Evrópu. Hófust þau á mánudaginn með því, að ensk og ftönsk herskip tóku að Ieggja tundurduflum innan norskrar landhelgi, og gáfu ríkisstjórnir Vest- urveldanna þá skýringu á þessu atferli, að Vesturveldin gætu ekki lengur þolað það, að Pjóðverjar notuðu norska landhelgi fyrir sigl- ingaleið með málmfarma og aðra hernaðarbannvöru. Nórska stjórn- in mótmælti harðlega þessum að- gerðum sem hinum freklegustu hlutleysisbrotum, og þýzka síjórn- in tilkynnti, að hún mundi gera sfnar gagnráðstafanir. Á þriðiudagsmorgun koma svo þýzk herskip til ýmissa hafna f Noregi og setja herlið á land. Var Bergen þannig hernumin í einu vetfangi og ennfremur málmútflutn- ingsbærinn Narvik í Norður-Noregi. Á sama hátt skyldi taka Osló og fleiri borgir, en norsk herskip réðu til atlögu við hin þýzku á Osló- firðinum. Samt sem áður höfðu Þjóðverjar náð Osló á vald sitt síðari hluta þriðjudags. Pýzki sendiherr- ann í Osló bar norsku sljórninni þann boðskap árdegis á þriðjudag, að Þjóðverjar ætluðu að taka Noreg undir vernd sína til að koma í veg fyrir frekari yfirgang Vesturveldanna þar og þann ásetn- ing þeirra, að gera Norðurlönd að orustuvelli í þessari styrjöld. Ut- anríkisráðherra Noregs svaraði boð- skapnum á þá leið, að norska s'jórnin tryði því ekki að svo stöddu, að Vesturveldin hefðu slíkt I hyggju og afþökkuðu þvf hina þýzku vernd. Veitti norski herinn viða mótspyrnu gegn þýzka hernum. Ríkisstjómin flutti þegar á þriðju- dagsmorgun norður að Hammer og settist þar að. Meðan þessu fór fiam í Noregi gerðust þeir atburöir f Danmörku. að þýzkur her fór inn í Suður-Jót land og tók það herskildi. Hélt sfðan norður jótlandsskagann, en danski herinn var á skipulögðu undanhaldi. Pá var þýskur her sett- ur á land á Noröur-Jótiandi við Litnafjörð og á dönsku eyjunum og Kaupmannahöfn tekin á skömm- um tíma. Mótspyrna varð lftil, en þó mun eitthvað hafa slegið i bar daga í byrjun innrásarinnar, segir enska útvai pið hafa mátt ráða af ræðu, er Stauning forsætisráðherra flutti á þriðjudag, að danskir hermenn hafi fallið { viðureign við þýzka her- inn þá um morguninn. Um kvöldið flutti konungurinn, Kristján X. ávarp til dönsku þjóðarinnar, þar sem hann hvatti hana til að sýna stillingu og rósemi og sætta sig við orðinn hlut. Bretar og Frakkar tilkynntu norsku stjórninni, að þeir mundu koma til liðs við Noreg og hvöttu Norð- menn til að veita þýzka hernum við- nám. Norska stjórnin samþykkti í einu hljóði að halda áfram að verj- ast. Parísarfrétt á þriðjudag hermdi, að mikil sjóorusta stæði yfir úti fyrir Noregsströndum á stóru svæði milli herskipa Bandamanna og þýzkra herskipa. Pá bárust fréttir um, að þýzk herskip legðu tundurdufl- um úti fyrir sænsku sundunum og fram með Noregsströndum. Hefir Framh. á 3. síðu. Bráðabírgðabreyting á íslenzk- um stjórnarháttum: Þegar hinir óvæntu atburðir gerðust í Danmörku og Noregi á þriðjudaginn, var Alþingi um það bil að ljúka störfum. En hertaka Danmerkur hafði í för með sér ný verkefni fyrir Alþingi og ríkisstjórn Islendinga. Voru sameiginlegir þingmannafundir haldnir á þriðjudaginn og þangað kvaddir allir þingmenn Sjálfstæðisflokksins, Fram- sóknarflokksins, Alþýðuflokksins og Bændaflokksins og þingmennirnir Jón Ivarsson og Héðinn Valdimarsson. Var þar rætt hið nýja viðhorf, er skapast hafði, og hvernig við því skyldi snúast. Um nóttina var svo fundur settur í sameinuðu þingi og þar lagðar fram tvær þingsályktunartillögur. Hin fyrri var um »æðsta vald í málefnum ríkisins«, svohljóðandi: »Með því að ástand það, sem nú hetir skap- ast, hefir gert konungi Isiands ókleiit að tara með vaid það, sem honum er tengið í stjórn- arskránni, lýsir Alþingi ytir því, að það telur rkðuneyti Islands að svo stöddu meðterð þessa vatds«. Hin tillagan var um meðferð utanríkismála og landhelg- isgæzlu. Hún er á þessa leið: > Vegna þess ástands, er nú hefur skapast, get- ur Danmörk ekki rækt umboð til meðierðar utanríkismála Islands, samkv. 7. grein dansk- islenzkra sambandsiaga né landbelgisgæzlu samkv. 8. gr. téðra laga, og lýsir Alþingi þess vegna ytir þvi, að Island tekur að svo stöddu meðterð máta þessara að öllu leyti I sínar hendur*. Um tillögur þessar urðu litlar umræður, og voru þær samþykktar með atkvæðum allra viðstaddra þingmanna 46 að tölu, að viðhöfðu nafnakalli. Einn þingmanna (Finnur Jónsson) var erlendis en tveir veikir (Pétur Hall- dórsson og Gísli Guðmundsson. — Forsætisráðherra flutti þjóðinni þenna boðskap í hádegisútvarpinu daginn eftir og síðar þann sama dag var skýrt frá þessum ályktunum í útvarp á Bretlandi og Italíu. NÝJA BÍÓI Föstudags- Iaugardags- og sunnudagskvöld kl. 9: Konan með örið (En kvinnas Ansikte) Sænsk sakamála stórmynd gerð undir stjórn kvikmyndasnill- ingsins Gustaf Molander Áðalhlutverkið leikur frægasta og fegursta leikkona Svía Ingrid Bergman ásamt Andreas Henrekson, Hildu Bergström o. fl. Þetta er ein af eítirtektarverð- ustu myndum er Svíar hafa gert síöustu árin, mynd sem synir mikilfenglega og hrífandi sögu með hlýjum undirstráum mann- legra tilfinninga. — Ingrid Berg- naan er aðeins 22 ára og hefir þegar getið sér mikla frægð og nýtur vinsælda kvikmyrdahús- gesta langt út fyrir Sviþjóð — haía meira segja verið uppi raddir um það að hún yrði arftaki Gretu Oarbo. ¦ I Sunnudaginn kl. 5: Kátir voru karlar I.O.O.F. = 1214129 = O. Samband ungra Sjálf- stæMsinaiiiia 10 ára. Árið 1930, þegar Alþinoishátiðin var haldin að Þingvóllum, komu þar sanxan um 30 ungir Sjálfstæðis- menn úr félögunum »Heimdalli< >Verði« og nokkrum öðrum og stofnuðu I.andssamband ungra Sjálf- stæöismaiina. Fyisti fonnaður þess var Torfi Hjartarson, nú bæjarfógeti á ísafirði. í sumar er ákveðið að halda Sambandsþing ungra Sjálfstæöis- manna á Pingvöllum, um það leyti sem Sambandið verður 10 ára og verður því þannig hagað, að auk hinna kjörnu fulltrúa frá félögum ungra Sjálfstæðismanna, er ætlast til að allir ungir S]alfstæðismenn, sem tök hafa á, komi á mótiö. Núver- andi formaður Sambandsins er Kristján Guðlaugsson ritstjóri.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.