Íslendingur

Tölublað

Íslendingur - 01.11.1940, Blaðsíða 1

Íslendingur - 01.11.1940, Blaðsíða 1
NDINGUR XXVI. árgangur.l Ritstjóri og afgreiðslum.: Jakob O. Pétursson, Fjólugötu 1. Sími 375. Pósthólf 118. Akureyri, 1. nóvember 1Q40 45. tölubl. Steinn Steinsen, bæjarstjóri: Um virkjun Laxár oy aukningu Rafveitu Akureyrar. Ritstjóri íslendings hefir farið fram á við mig,* að ég ritaði í blaðið um Laxárvirkjunina, og þar sem stofnkostnaður fyrirtækisins hefir nú að mestu verið gerður upp og nokkur reynsla fengin um rekstur þess, finnst mér létt að verða við beiðninni. Eftir að Olerárstöðin tók til starfa varð fljótt vart við, að hún gat alls ekki fullnægt rafmagnsþörf bæjarins. Vatnsafl, stöðvarinnar er 330 hestöfl, ef nægilegt vatn er á vélarnar, en út af því vildi oft bregða. Auk þess er 165 hestafla mótor, svo stöðin er alls tæp 500 hestöfl mest. Á árunum 1934 til 1937 lét bæj- arstjórnin rannsaka hvernig bezt yrði bætt úr raforkuþörf bæjar- Ins. — Eftir að gerð hafði verið all- ýtarleg rannsókn á þeim fallvötn- um, er talið var að gæti komið til greina að virkja, var það álit þeirra sérfræðinga, er rannsókn málsins höfðu með höndum, að réttast væri að virkja Laxá úr Mývatni fyrir ofan Orenjaðarstað. Vegamálaskrifstofu rikisins og Rafmagnseftirliti rikisins var falið að7geraláætlanir um'tilhögun verks- ins og kostnað við það. ÁætJanir um byggingarhlutann gerði Árni Pálsson byggingaverk- fræðingur, en rafmagnshlutann á- ætlaði Jakob Oíslason rafmagns- . verkfræðingur. Jafnframt því að gerðar voru á- ætlanir um virkjúnina, lét bæjar- stjórnin leitast fyrir um lán til hennar, og sótti til Alþingis um ríkisábyrgð fyrir láni til framkvæmd- anna. Á Alþingi 1937 voru samþykkt lög um virkjun Laxár úr Mývatni, en með þeim lögum var þó eigi veitt rfkisábyrgð fyrir láni. Áriö eftir samþykkti Alþingi að heimila rfkisstjórninni að ábyrgjast allt að tveggja miljón króna lán til raf- magnsveitu fyrir Akureyri, eða jafngildi þeirrar fjárhæðar í erlendri mynt, þó ekki yfir 80.%" af stofn- kostnaði- Lán til virkjunarinnar var leitast fyrir um í Englandi, Svfþjóð og Danmörku. Var loks samið við Kjöbenhavns Handelsbank í Kaup- mannahöfn og nokkur dönsk firmu um aðallánið til hennar, og jafn- framt við firmun um kaup á efni og framkvæmd verksins. Lán þetta nam 1700000 dönskum krónum, það er til 25 ára, alborgunarlaust fyrstu 3 árin en endurgreiðist svo á 22 áium, með jöfnum greiðslum afborgana og vaxta. Raunverulegir vextir af láninu eru ca. 5,2,%". Firmu þau, sem þátt tóku í lán- inu lögðu til efni til virkjunarinnar og eitt þeirra, firmað Höjgaard & NÝJA BIÓI Föstudags- og sunnudags- kvöld kl. 9: „Pcyar Ijói Ijó Stitla og inntaksþró. Á myndinni sézt frá vfnstri til hægri: Austurendi stíflunnar, byrjun á laxastiga, sem gert er ráð fyrir aö gera síðar, 2 inntaksþrær, önnur með vatnsleiðslupípu, en hin með stút til þess að tengja við, skurður frá botnloku (lokan sézt ekki), 3 gegnumrennslisop og loks langt yfir- fallsop vestast. (Myndina tók Edvard Sigurgeirsson). Schultz tók að sér að gera bygg- ingarhlutann f ákvæðisvinnu. Samningar um lánið við Hand- elsbanken og um virkjunina við firmun voru undirritaðar í Kaup- mannahöfn í júlí 1938, var þá þeg- ar byrjað á verkinu, en þvf var lokið 14. október 1939. Pá var í fyrsta sinn veitt rafmagni frá stöð- inni til bæjarins. Virkjuninni var f aðalatriðum hagað eftir áætlunum þeim, sem nefndar eru hér að framan, en nokkrar breytingar voru þó gerðar frá þeim. Virkjunin var t. d. gerð nokkru stærri, en fyrst var gert ráð*fyrir. Tilhögun virkjunarinnar er í að- alatriðum þannig: Laxá er stífluð efst í gljúfrunum fyrir ofan Orenjaðarstað. í stífl- unni eru gerðar 2 inntaksþrær fyr- ir vatn það, sem virkja á. Stffla og þrær eru úr steinsteypu. Fyrst um sinn verður aðeins önnur inn- taksþróin notuð, en frá þeirri þró liggur 2,4 metra víð trépípa niður að stöðvarhúsinu, sem er rúmlega 700 metra frá stíflunni. Pípan er gerð úr ttéplönkum, girt rr.eð járn- gjörðum, Fallhæð vatnsins er 38 metrar. í vélahúsinu er ein vatns- aflsvél uppsett ásaint tilsvarandi íafmagnsvél, spennubreytum og öðrum nauðsynlegum áhöldum til framleiðslu rafmagsins. Þegar virkjunin var prófuð reynd- ist stöðin að geta gefið 2415 hest- öfl við mesta álag. Frá Laxá er rafmagnið leitt eftir 30000 volta háspennulínu til Akur- eyrar. Línustrengirnir hvfla með 50 til 60 metra millibili á ttéstaur- um, sem standa í einfaldri röð. Á Akureyri liggur háspennulínan í aðal npennustöð, þar sem spennan er lækkuð niður í 6000 volt. í aflstöðinni við Laxí er autt rúm, sem ætlað er fyrir nýjar vcl- ar til viðbóíar þeim, sem fyrir eru. Vorið 1938, þegar fyrir lágu til- boðin í virkjunina, gerðu þeir Á'hi Pálsson verkfræðingur og Knut Otterstedt rafveitustjóri áætlun um kostnað við virkjunina, miðað við að tilboðinu væri tekið og verkið framkvæmt eins og í tilboð- uuum var gert ráð fyrir. Stofnkostnað L^xárvirkjunarinnar áætluðu þeir alls 1995000,00 kr. Jafnframt gerðu þeir ráð fyrir, aö til aukningar bæjarkerfisins yrði varið 260000,00 kr., en svo bætt við það síðar eftir því, sem ástæð- ur leyfðu. r \ íí (On the Avenue) íburðarmikil og hrífandi skemmti- leg amerísk tal- og söngva- mynd með músík eftir hið heimsfræga tízkutónskáld Irvitig Berlín (höfund Alexander Rag- time Band) Aðalhlutverkin leika: DICK POWELL, ALICE FAYE, MADELEINE CAROLL og hinir óviðjafnanlegu háð- fuglar RITZ BROTHERS. Ennfremur taka þátt í mynd- inni ymsir frægir kraftar Irá útvarpi og fjölleikahúsum í Ameríku. — Skemmtimynd sem setur alla í sólskinsskap, Laugardagskvöld kl. 9: Lundúnaborgar Ensk leynilögreglumynd tekin eftir skáldsögunni »Dark Eyes of London' eftir Edgar Wallace Aðalhlutverkin leika: BELA LUGOSl, HUGH WILLIAMS og GRETA GYNT. Geysi spennandi og viðburöa- rík morðsaga og vátrygginga svikastarfsemi í ósviknum reif- arastíl. Börnum bannaður aðgangur. I Sunnudaginn kl. D l Börn Hardys dómara. Oreiddur stofnkostnaður Laxár- virkjunarinnar nam um síðustu ára- mót samtals 2002950,15 kiónum auk gengistaps vegna verðfalls ís- lenzk í krónunnar og þess fjár, sem lagt var í aukningu innanbæj- arkerfisins. Gengistap Laxárvirkjunarinnar nam 372080,65 krónum. Eitthvað mun hafa verðið ógreitV af virkjunarkostnaði um sfðustu

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.