Íslendingur

Tölublað

Íslendingur - 15.11.1940, Blaðsíða 1

Íslendingur - 15.11.1940, Blaðsíða 1
Ritstjóri og afgreiðslum.: Jakob O. Pétursson, Fjólugötu 1. Sími 375. Pósthólf 118. XXVI. árgangur. Akureyri, 15. nóvember '1940 48. tölubl. Steinn Steinsen, bæjarstjóri: Síðari hluti. NÝJABIÓI Um virkjun Laxár og aukningu Rafveitu Akureyrar. Ég vil nú minnast nokkuð á rekstur þessara fyrirtækja, Laxár- veitunnar og Rafveitu Akureyrar hvors um sig: Laxárveitan; Afkoma Laxárveitunnar er fyrst og fremst komin undir þvf, hversu fer um rafmagnsþörf Akureyringa, og hvað Rafveita Akureyrar getur greitt fyrir rafmagn, sem hún fær frá Laxárveitunni. Að vísu er sennilegt, að eitthvað rafmagn verði hægt að selja öðrum en Rafveitu Akureyrar, en þess mundi lítt gæta, nema ef Húsavík fer að kaupa orku frá Laxá, en þá yrði að auka virkjunina um leið. Reksturskostnaður veitunnar á þessu ári hefir verið áætlaður 180000 krónur, án fyrninga af mannvirkjum og aiborgana af lán- um. Þegar næsta ár er liðið þarf að fara að greiða alborganir lána og má þá búast við, að veitan verði að fá að minnsta kosti V* miljón króna tekjur á ári til þess að rekstur liennar geti borið sig. Oera verður ráð fyrir, að fljótlega verði bætt við annari vélasamstæðu. bæði til aukins öryggis og til þess að mæta vaxandi orkuþörf, en að sjálfsögðu verða þá tekjur veitunnar að aukast um leið. - Á síðastliðnum vetri komu fyrir bagalegar truflanir á rekstri Laxár- veitunnar. Truflunum þessum ollu krapastíflur, er setti í ána ofan við inntaksþróna. Vfðast hvar, þar sem rafveitur hafa verið gerðar í köldustu hlut- um tempruðu beltanna hefir borið á truflunum af völdum íss og krapa, en venjulega má, með ýms- um varnarráðstöfunum draga mjög úr þeim og svo verður vonandi einnig hér. Hefir þegar verið byrj- að á að gera varnir gegn ttuflun- um, en búast má við, að frekari aðgerða verði þörf síðar, einkum eftir að annari vélasamstæðu verð- ur bætt við, því truflanahættan vex. að öðru jöfnu, með vatnsmagninu, sem tekið er úr átfarveginum til virkjunar. Raiveita Akureyrar. Um síðustu áramót skuldaði Rafveita Akureyrar sama sem ekk- ert annað en lán þau, sem áður eru nefnd, og tekin voru f Dan- mötku til aukningar bæjarkerfisins. Voru skuldir rafveitunnar samtals tæpar 175 þúsund krónur en skuld- laus eign tæpar 440 þúsund krón- ur og hefir þó mestur hluti kostn- aðarverðs gömlu rafveitunnar verið afskrifaður. Fjárhagur Rafveitu Akureyrar er því mjög góður, enda hefir verið ríflegur rekstursafgangur á hverju ári um nokkur ár, og fekjur raf- veitunnar farið stöðugt vaxandi. Árið 193Q nam sala raforku og mælaleigur brútto samtals 209320,94 krónum. Hins vegar hefir árlegur reksturs- kostnaður undanfarinna ára verið undir 100 þús. kr. Eftir að virkjun Laxár og aukn- ing rafveitunnar hafa verið gerðar, hlýtur reksturskostnaður rafveitunn- ar að vaxa mjög, bæði vegna þess, að rafveitan kaupir nú mest allt rafmagn það, sem notað er í bæn- um, frá Laxárveitunni og af því að nú þarf hún Hka að standa straurn af vöxtum og afborgunum lána þeirra, sem tekin hafa verið til aukningar bæjarkerfisins. Ennfremur má búast við að ýms kostnaður, svo sem við aukið mannahald og fleira, fari vaxandi eftir því sem fyrirtækið stækkar og færir út kvíarnar. Rafveita Akureyrar verður eftir næsta ár að greiða Laxárveitunni að minnsta kosti 250 þúsund krón- ur á ári fyrir rafmagnið, sem hún fær frá henni, en auk þess má gera ráð fyrir, að annar reksturs- kostnaður rafveitunnar verði um 150 þús. kr. á ári. Rafveitan þarf því, eftir næsta ár, að hafa um 400 þúsund krónur á ári í tekjur, til þess að standa straum af vöxtum og afborgunum lána ásamt nauðsynlegu viðhaldi og aukningum. Bæjarkerfið er þannig gett, að það i að geta dreift um bæinn helmingi meira rafmagni, en orku- verið við Laxá* getur nú framleitt, ef kerfið er allt jafnmikið hlaðið. Þrátt fyrir það, getur vel komið fyrir, að einhverjir hlutar bæjarkerf- isins ofhlaðist og lækkar þá spenn- an á þeirn lítutm, en mikil brögð munu ekki vera að því, enda reyn- ir rafveitan að bæta úr göllunum eftir föngum, þegar þeirra verður vart. Orkuverið við Laxá gat, þegar það var reynt, framleitt hátt á seytjánda hundrað kílóvött, en mesta álag er nú á fimmtánda hundrað kílóvött, svo það er farið að nálg- ast hámark þess, sem stöðin getur framleitt. En Olerárstöðin getur, þegar vatnið er nóg, framleitt um 300 kw..til viðbótar. Mesta álag er á tólfta tímanum fyrir hádegi, þá er svo mikið raf- magn notað til eldunar. Óheimilt er að nota fasttengda rafmagnsofna til hifunar á þessum tíma sólar- hringsins, en þó mun það eitthvað hafa verið gert, euda ekki verið amast við því, þar sem rafmagnið hefir verið nóg, en búast má við, að framvegis verði að taka fyrir þessa hitun á suðutímanum. O.kuverið við Laxá getur fram- leitt um 40000 kílóvattstundir á sólarhring, en framleiðir nú um helming þeirrar orku. Pað er því enn ónotaður meir en helmingur þeirrar orku, sem fyrir hendi er> því Qlerárstöðin getur framleitt allt að 7000 kvst. á sólarhring. En mikill hluti þeirrar orku, sem ekki notast er næturorka, sem ekki er hægt að nota nema með dýrum útbúnaði. Pótt svona mikill hluti orkunnar notist ekki enn, þá er samt raf- magnsnotkunin hér á Akureyri jafnari yfir sólarhringinn, en hjá þeim rafveitum öðrum, er ég þekki til hér á landi, enda reynist yfirleitt erfilt að koma næturrafmagni út, og mjög lítið upp úr því að hafa fyrir rafveiturnar. Eitt af mestu vandamálum, sem hver rafveitustjórn þarf að leysa, er að semja gjaldskrá fyrir raf- magnið. Tekjur rafveitunnar verða að vera svo háar, að fyrittækið beri sig, en jafnframt þarf að gæta þess að stilla rafmagnsverðinu svo f hóf, að fólk sjái sér hag í að nota rafmagnið, og það er engin- vegin algild regla, að hærra verð gefi meiri tekjur. Þar sem rafveitan þarf að fá i fjótða hundrað þúsund krónur f tekjur á ári, og allt þaí fé verður að taka úr vösum bæjarhúa, þá hljóta gjöldin að verða mörgum þungbær, en rafmagnið veitir líka mikil þægindi og sparar mörg gjöld. Líkur eru til, að brúttotekjur raf- veitunnar verði á yfirstandandi ári um 140 þúsund krónur, og dálítill' rekstursafgangur verði, enda þaif ekki að greiða á þessu ári neina Föstudags- og sunnudags- kvöld kl. 9: Hetjan á hestbaki ! iTal- og hljómmynd í 1C þátt- um. Aðalhlutverkið leikur hinn óviðjafnanlegi skopleikari Joe E. Brown ásamt Carol Hughes og Joseph Kitíg o. íi. Sprellfjörug- og fyndin 'amerísk skemmtimynd. Laugardagskvöld kl. 9: Arnly Harfly í sumarleyfl. Tal- og hljómmynd í 10 þátt- um. Aðalhluts'erkin leika ; Mickey Rooney -og Lewis Stone. Skemmtileg gamanmynd úr kvik- myndailokknum »Börn Hardvs dómara*. sem var sýnd hér um daginn við ágæta aðsókn, Sunnudaginn kl. 5: Stóri vinur Niðursett verð! Síðasta sinn! I.O.O.F. = 12211159 = afborgun af lánum Laxárveitunn- av. — Ojaldskrá rafveitunnar virðist mér í aðalatriðum reynast heldur ve'. Tekjur rafveitunnar sýnast ætla að verða hæfilega miklar og hinn mikli vöxfur rafmagnsnotkunarinn- ar, sem er venju fremur jöfn allan sólarhringinn, bendir til þess, að neytendurnir scu eigi óánægðir. Pótt rafmagnsnolkujiin sé. eins og áðtir er sagt, jafndreifðari yfir sólarhringinn hér, en víðast annars staðar, og rafmagnsálagið farið að nálgast hámarkið á tólfta tímanum, þá er samt mikið rafmagn fyrir hendi, sem ekki er notað, og það verkefni, sem næst er framundan, er að koma upp áhöldum til þess

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.