Íslendingur


Íslendingur - 23.01.1946, Blaðsíða 1

Íslendingur - 23.01.1946, Blaðsíða 1
LISTI SJÁLFSTÆÐIS- MANNA Á AKUREYRI ER D - listi XXXII. árg. Miðvikudaginn 23. janúar 1946 4. tölublað EU&a. X Ræda Svafars Guðmundssonar á borgarafundinum s.l. mánúdag ki Bæjarbúar! Ég býst við, að sú spurning sé efst í huga ykkar, sem hingað cru komin, er þið sjáið mig hér í ræðu- stólnum: Hvað vill þessi maður í bæjarstjórn, á hann þangað nokkuð erindi? Þessi spurning er ekki einasta réttmæt, heldur er hún ftvo sjálfsögð, að hana hlýtur hver hugsandi kjósandi nð leggja fyrir sig, áður en hann gengur að kjörborð- inu.'Eg mun því l þfiirn stutta tíma, semmér er ætlaður í umræðum þessum, leitast við að gera grein fyrir, hvað veldur því, að ég bef léð máls á því, að nafn in'ttt væri sett á fram.boðslista. í rúm 10 ár hefi ég haft búsetu í bænum að þessu sinni, og allan þennan tíma hefir mé'virzt þróunin í atvinnulífi bæjarins vera hin óheillavænlegasta. Fyrir f tríðið var hér viðvarandi atvinnuleysi, að heita mátti í'llan ársins hring. í kjölfar atvinnuleysisins fylgdu HUir hinir óheillavænlegu fylgikvillar, fátækt, fram- laksleysi og skattanauð, sem tók út yfir allan þjófa- bálk. Fram úr þessu greiddist, er setuliðsvinnan hófst, °rida hvarf þá fátækraframfærið sem verulegur gjalda- Hður úr reikningum bæjarsióðs, og hagur almennings hatnaði. Nú er styrjöldinni lokið, og með henni er kurtu fallinn þessi óvenjulegi atvinnurekstur bæjar- •Hta, sem nefndur var Bretavinna, enda sækir nú óð- um í gamla horfið. ^g hygg, að atvinnuleysi og örbirgð séu ekki á íitefnuskrá neins flokks. Liggur því sú spurning fyrir, l'.vernig á að fyrirbyggja þessa vágesti? Hvernig á að ^Tggja upp atvinnulíf bæjarins, svo að allir eigi kost á Etvinnu við arðbær störf ? Þörf er nýsköpunar, það er hverju barni augljóst. Framleiðslutækjunum hefir fækkað á styrjaldarárun^ >m, skipastóll bæjarins stórlega gengið saman, og lítið örlar á nokkrum gróanda í atvinnulífinu, nema helzt ¦'-tillega í iðnaðinum. Ur þessu ófremdarástandi virðist mér tvær leiðir •f£firar. Leið socialista, sú, að bærinn hefji stórfelldan atvinnurekstur, útgerð, verzlun, landbúnað og starf- i'ækslu iðnfyrirtækja. Hin er leið Sjálfstæðismanna, að bærinn styðji og hvetji einstaklingana til athafna feg framtaks, Vera má, að afturhaldsklíka sú, sem hér í bænum kennir sig við „Framsókn", vilji segja*, að til sé þriðja Mðin, sú, að KEA taki við rekstri bæjarins. Þetta er *ið „samvmnunnar", eins og þeir svo kalla. Þessa leið kalla ég hins vegar „ófæru", henni hafa ^jarbúar nægilega kynnzt. Hún liggur um lokaðar ^ipasmíðastöðvar, óstarfrækt hraðfrystihús, en at- ^inuáhlaup fyrir hverjar kosningar. Það eitt, að leyfa I*? að loka hraðfrystihúsinu, sem þeir sennilega hafa fengið styrk frá ríkinu til að byggja,* fyrir sjómönnum öðru hverju öll stríðsárin og oft svo mánuðum skiptir, er ósvífni, sem naumast mun eiga sína hliðstæðu. Árangurinn af þessu tiltæki hefir orðið sá, að smá- bátaútvegur héðan úr bænum getur naumast skoðazt i^ngur annað en ígripavinna. Síðustu 14 daga hafa þessir herrar hins vegar keypt fisk af smábátum á 50 aura kílóið, en selt hann sveitamönnum á eina krónu, íið því er sagt er. Meðal sjómanna er þessi nýsköpun falin kosningafyrirbrigði, sem sennilega gefi fremur fá prósent á kjördegi. Hugur kaupfélagsklíkunnar kom vel fram, er þeir alluðu að neyða Kaupfélag Svalbarðseyrar til að svíkja gerða samninga um frystingu á smásíld bæjar- búa síðastliðið vor. Þetta tiltæki tókst þó aðeins að nokkru, en mistökin í þeim efnum munu þessir fékæru* menn hafa reynt að bæta sér, með því að hafa 5 krón- ur á tunnu af frystigjaldinu af meðeigendum sínum að Svalbarðseyrarfrystihúsinu. „Bærinn okkar" kalla þessir oflátungar Akureyrar- bæ í síðasta Degi, og Vilhjálmur Þór sagði á fundi í þessu húsi: „Gangið um bæinn, og sjáið, hvað ég hefi gert". Þeir finna óneitanlega til sín kaupfélagsherr- arnir, en það get ég sagt þeim með vissu, að bæjarbú- a:r munu aldrei sætta sig við að afhenda sveitafólki því, sem fer með meirihlutavald KEA, forustu í at- vinnumálum bæjarins, jafnvel þótt fólk þetta sé að mörgu leyti velviljað og megi margt gott um það segja. K'aupfélagsklíkunni treysta bæjarbúar hins vegar ekki, þar sem sú reynsla, sem af henni er fengin, bendir hvorki á vilja né getu til að stjórna þessum bæ, svo að vel fari. Þessi svokallaða leið samvinnunnar í atvinnumál- um bæjarins er því hrein ófæra, sem gæti aldrei orðið annað en víxlspor inn á braut socialismans, ef reynd væri. Því af tvennu illu mundu bæjarbúar frekar kjósa opinberan rekstur, sem þeir gætu þó haff nokkur áhrif á,.en hálf-opinberan kaupfélagsrekstur, sem háður^ væri duttlungum forsprakkanna og áhrifum óviðkom- andi sveitabænda. * * Um leið okkar, sem Sjálfstæðislistann skipum, hef ég það að segja, að hún verður því aðeins greið, að búið sé svo að einstaklingsframtakinu, að það sjái sig ekki tilneytt að flýja bæinn, eins og verið hefir á und- anförnum árum. Það verður ekki við það búið, að út- vegsmenn verði að flýja með rekstur sinn inn í Kaup- ang, út í Hrísey eða austur á Mjóafjörð. Heldur ekkij að völundar, eins og Gunnlaugur Jónsson, þurfi að ílýja bæinn og flytja til Reykjavíkur með rekstur sinn. Þessari þróun verður hins vegar ekki breytt, nema bæjarsjóður fái verulegar tekjur af starfrækslu KEA. * Jakob Frímannsson neitaði á íundinum, að félagið hefði fengið tíKisityrk til þessara framkvsemda. Meðan kaupfélögin eru á þroskaskeiði, skipta útsvars- greiðslur þeirra litlu máli, en þegar komið er eins og hér á Akureyri, að Kaupfélagið er farið að gleypa lieilar atvinnugreinar og leggja alla starfrækslu ein- staklinganna í einelti, getur bæjarfélagið ekki veitt þeim lengur skattfrelsi né önnur fríðindi á kostnað ^bnennings, sem ekki er lengur aflögufær. Veiti bæjarbúar mér umboð til setu í bæjarstjórn- mni, mun ég telja það mitt aðalverkefni, að fá því til leiðar komið^ að starfræksla KEA standi undir byrð- u.n bæjarfélagsins að sínum hluta eftir sömu reglum cg önnur atvinnufyrirtæki í bænum. Fengist þessu til leiðar komið, standa vonir til, að einstaklingsframtak- ið verði umsvifameira en verið hefir nú um skeið og kunnáttumenn og framtakssamir einstaklingar legðu hönd á plóginn og léttu af bæjarfélaginu þeim mikla %vanda, að standa í áhættumiklum atvinnurekstri, sem læjarstjórn hefir hvorki þekkingu né aðstöðu til að veita forstöðu, svo að vel fari. Færi svo, að vonir mínar um vilja og getu einstakl- inganna til að sjá atvinnulífi bæjarins borgið, brygð- ust, þá mun ég ekki hika við að beita mér fyrir öfl- 7)gum aðgerðum af hálfu ríkis og bæjar til úrbóta. Um þau mál tel ég óhjákvæmilegt að hafa samráð við rík- Isstjórnina, svo að aðgerðir bæjarins falli innan þess ramma, sem nýsköpuninni í landinu er settur. Þó ég telji þýðingarmest að skapa hér grundvöll að heilbrigðri fjárhags- og atvinnuþróun, þá vil ég einnig beita mér fyrir nokkrum framfaramálum. Vibsulega er ekkert tilefni til stórra loforða, því að fráfarandi bæjarstjórn hefir talið sér nauðsyn að hækka útsvörin um kr. 835.000.00, svo að ég býst við, að margir fái nóg af framförunum, þegar þeir sjá út- ^varsseðilinn sinn næsta vor. Eigi að síður verðum \ið að „ganga til góðs götuna fram eftir veg," því að í Læ, þar sem sinnuleysi og kyrrstaða er ríkjandi, er hnignunin á næsta leiti. Því vil ég segja þerra v?# unga fóikið í bænum: Þegar ég var á ykkar aldri, var það aðalskemmtun unga fólksins í Reykjavík og raunar margra fullorð- inna, að fara út á völl, sem kallað var, og horfa á útiíþróttir og kappleiki. Þetta var holl og góð skemmt- rui, þó að stundum yrðu ærsl og æsingar á kappleikj- um Það, sem ykkur vantar mest, að mínum dómi, er É.cður leikvangur eða íþróttasvæði. Ég vil beita mér íyrir því, að úr þessu verði bætt hið bráðasta, slíkt kostar ekkert stórfé, og þið munduð ef til vill hjálpa til með sjálfboðavinnu eða á annan hátt. Eg vil veita íþróttafélögum bæjarins nokkurn fjár- styrk, svo að þau geti rekið starfsemi sína með mynd- arskap. Eg vil stuðla að því, að sett verði upp ljósastæði á þeim stöðum, sem íþróttamenn telja bezt fallna til skautaferða. Við húsmæður bæjarins segi ég: Aðalfæða heimilanna, fiskurinn, er oft torfenginn og jafnvel ófáanlegur svo dögum skiptir. Ég vil beita mér fyrir því, að betra skipulagi verði komið á sölu og dreifingu þessarar nauðsynjavöru, svo að tryggt Framhald á 4. síðu.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.