Íslendingur


Íslendingur - 02.04.1947, Blaðsíða 3

Íslendingur - 02.04.1947, Blaðsíða 3
MiSvikudagur 2. apríl 1947 ISLENDINGUR Með stiörnuskini tii Mar Ettir Oeorge Slocombe Hugvitssamur ungur franskur vís- indamaður hefir tryggt sér alþjóð- legt einkaleyfi fyrir fyrsta flugvéla- mótorinn til notkunar við flug milli stjarna. Hann heitir Albert Ducrocq, 24 ára gamall, fyrrum nemandi hins fræga tækniskóla í París. Hann er nú prófessor í eðlisfræði og stjörnu- fræði og aðstoðarmaður eðlisfræð- ingsins, prins Louis'de Broglie, sem er einn frægasti félagi franska vís- indaakademisins. Ducrocq er enginn draumóramað- ur, heldur raunsýnn vísindamaður, sem álítur, að innan 15, 10 eða jafn- vel 5 ára muni flugvél knúin þrýsti- lofti og kjarnorku ekki aðeins gera ferðalag til Mars og heim aftur mögu legt heldur telji menn blátt áfram ó- umflýjanlegt að freista þéss. Þessu stjörnuskipi hans mun ekki verða skotið á áfangastað sinn eins og fallbyssukúlu eða eldflugu eins og fyrstu Marsfarariiir létu sig dreyma um. Ducrocq hafnar öllum flugskeyt- um til mannflutninga, byggSum eftir svipuSum lögmálum og V-l eSa V-2 flugskeytin í heimsstyrjöldinni síS- ari, sem skotiS var af sérstaklega út- búnúm undirstöSum, svipuSum þeim, er bandamannaberirnir fundu í Norð ur-Frakklandi, Hollandi og Þýzka- landi. Þótt líkami mannsins geti lag- að sig eftir smávaxandi hraða, getur hann ekki staðizt hinn skyndilega hraða, sem eldflugan fær, er henni er skotiS af stað. Kijarnorkan breytir fyrri Kúgmyndum. : Uppgötvun kjarnorkunnar og þrýstiloftsútbúnaðarins hefir valdið gerbreytingu á öllum fyrri hugmynd- um um flug milli hnatta. Nú er ekki lengur nauðsynlegt að beina „stjörnu skipinu" með farþega sína að ákveðn um bletti í geimnum. Stjórnendur stjörnuskipsins geta flogið í ein- hverja ákveðna átt upp frá jörðinni, en síðan breytt stefnu eftir vild — og jafnvel snúið til jarðarinnar aft- ur, én þess að lenda á nokkurri stj.örnu, því að hægt er að minnka og auka hraða skipsins eftir vild, og vegalengd sú, sem flugvél, knúin kjarnorku, getur farið, er næstum því takmarkalaus. Gamla hugmyud- in um það, að eina leiðin til þess að komast til annarrar stjörnu, væri að skjóta þangað einhvers konar flug- skeyti, sem ekki kæmist aftur til baka, er því orðin úrelt. \ Eftir hinum hýju stjörnuflugs- kenningum, er hægt að hugsa sér flug milli stjarna sem nokkurs konar himnasiglingu, þar sem stjörnuflug- maðurinn siglir um höf háloftanna eins og sjómenn sigla um höf jarðar okkar. Þeir lenda hér og þar og snúa síðan aftur til heimahafnarinnar úr ferðalagi langt út frá jörðinni. Duc- roecj álítur, að loftþrýstivélin muni njóta sín bezt í lofttóminu, og þegar stjörnuskipið sé komið út úr gufu- hvolfi jarðarinnar, muni það ná ha- markshraða sínum í rúminu milli gufuhvolfa hnattanna, þar sem það er óháð þyngdarlögmálinu. Stjörnuskip það, sem próf. Duc- rocq hefir gert uppdrátt að, líkist risavaxinni skopparakringlu og veg- ur ekki undir 3000 smálestum. Feiki- lega stór keilulaga bygging, svipuð stærsta stjornuturni heims og girt hringlaga palli, þar sem áhöfn vélar- innar getur gengiS eftir, meSan skip- iS er á siglingu gegnum háloftin milli stjarnanna, er fest viS þrjár risavaxn- ar málmsúlur, þar sem þrýstiloftiS er, og þar sem forSi stjörnuskipsins af graphite, uraniuhi og plutonium er varSveittur í holum eins og í bý- kúpu. Hann útskýrir þannig starfsemi kjarnorkuvélanna þriggjá: „Hver vél er í lögun eins og sívalningur, en endi hennar keilulaga, og þar er plutoniumatominS sprengt. HraSinn, sem fæst viS sprenginguna, er geisi- legur — yfir 3000 mílur á sekúndu — 1000 sinnum rneiri en hraSi eld- flugunnar. Af þessu er augljós þörf- in á kælandi einangrunarefnum og magn þeirra veldur hinum feikimikla þunga stjörnuskipsins. Hver hinna þriggja véla vegur 400 smálestir, og áætlaS er, aS þær muni eySa rúmum þremur smálestum af plútonium í ferðalag frá jörðinni til Mars. — StjörnuskipiS þarf því að hafa með- ferðig milli níu og tíu smálestir í ferðalag til Mars. Lendingin á Mars. En hvað gerist þá, þegar fyrsta jarðbúanum heppnast að lenda á plánetunni Mars? Geta þeir lent hættulaust fyrir þá sjálfa og hið 3000 smálesta þunga stjörnuskip sitt? Og það sem mest er um vert, geta þeir komizt aftur heilir á húfi til jarðarinnar? Ducrocq segir: „Þegar stjörnuskipið nær til Mars, dregur flugmaðurinn úr hraða skips- ins með því að nota mót-þrýstiloft, sem er mjög óbrotið og óháð öllum áhrifum úr gufuhvolfinu. Með því að eyða svipuðu magni af plutonium og þegar stjörnuskipið hefur sig til flugs, getur þaS lent mjúklega á yfir- borSi Mars og meira aS segja sveim- aS yfir stjörnunni í nokkurn tíma í leit aS hæfilegum lendingarstaS. Flugtak og endanleg lending á jörS- inni fer fram á svipaSan hátt og í ferSinni út, því aS skipiS mun hafa meSferðis nægilegt brennsluefní til heimferðarinnar." Þar sem stjörnuskip framtíðarinn- ar verða að hafa meðferðis mikið magn af plutonium, er örugg lend- ing mesta og erfiðasta vandamál þeirra. Hinn raunverulegi leyndar- dómur við atomsprengj una eru ör- yggisráðstafanir, sem koma^í veg fyr- ir það, að sprengiefniS spryngi of snemma. Þar sem efniS í hverja sprengingu af plutonium er aðeins fáein pund, en áætlað er, að stjörnu- skipiS verSi aS hafa meSferSis milli níu og tíu smálestir í ferSina til og frá Mars, verður öryggisútbúnaSur- inn ekki aðeins ákaflega flókinn held ur einnig sérstaklega fyrirferðarmik- ill. Samt er þetta vandamál stjörnu- skipsins í meginatriSum engu erfiS- ara en þegar um er aS ræSa flugvél, sem flytur nokkur þúsund lítra af benzíni, sem getur verið mjög eld- fimt og sprengihætt efni við vissar aðstæður. Hægt er að nota við atom- sprengingar í stjörnuskipinu örygg- isráðstafanir þær, sem gert hafa atomsprengjuna hættulitla í með- ferð. Geislarnir eru hættulegir. Mesta hættan fyrir flugmenn og vélamenn á stjörnuskipinu er út- streymi banvænna gammageisla frá hinu geislavirka uranium og pluton- ium, sem haft er meðferSis. Af þeim sökum verSur aS einangra vandlega verustað áhafnarinnar. Af sömu á- stæSu verSur allur stýrisútbúnaður aS véra sjálfvirkur. Flugmenn og leiSsögumenn verða því alla ferðina að vera einangraSir frá öllu sam- bandi við orkugjafa stjörnuákipsins til þess þannig aS útiloka hættuna. Mörg geislatraust skilrúm hólfa stjörnuskipiS sundur, svipaS og stjórnpallar á farþegaskipi. Stýris- útbúnaSur flugmann»in» verður á- kaflega einfaldur. Sérttök tæki, langt frá honum, stjórna vélum og hrað- anum, þegar lent er eða hafið sig til flugs, minnka eða auka loftþrýst- inginn inni í keilunni og stjórna hit- anum í loftinu og vélunum. Radar- tækin, sem fullkomnuð voru á stríðs- árunum, gera flugmanninum kleift að vita á hverjum tíma um fjarlægð- ina til jarSar eSa annarra stjarna. Uppdráttur Ducrocqs af fyrsta flugvélarmótornum til stjörnuflugs er mjög einfaldur. Vélin er í laginu eins og geisistór sívalningur, sem endar í keilu meS víSu opi, þar sem þrýstigasinu er blásiS út um. í stór- um dráttunv mætti líkja sívalningn- um viS geisimikiS rómverskt kerti, sem stendur á mjórri endanum, og kertinu er aS innan skipt niSur í um þaS bil 20 ferhyrnt herbergi. Tvær neSstu herbergjaraðirnar inni í' sí- valningnum eru fylltar blöndu af graphite og uranium. L næstu þrerri- ur herbergjaröSum eru alls konar efni og tæki til kælingar á blöndunni og til þess að hindra neutrónurnar í aS springa of snemma. Hvert þessara herbergja er loftþétt og geislaþétt. í sjöttu herbergjaröSinni, sem er við upphaf keilunnar, ©r aafnað* saman neutrónunum, sem myndast hafa við klofning plutonium atomsins inni í sívalningnum. Fremst í keilunni er svo aS finna aSalmiSstöS þess kerfis, sem er aSaleldsneytiS viS lendingu og flugtak, og aúk þese er þar örygg- ^zKvi/cmyndip SKJALDBORGARBIO: GLÖTUÐ HELGI Aðalhlutverk: RAY MILLAND og JANE WYMAN. Paramount. , Kvikmynd þessi er mjög eftirtekt- arverS og fjallar um baráttu drykkju- mannsins. Er myndin gerS eftir skáld sögu eftir Charles Jackson. Hefir myndin vakiS feikna athygli og náð miklum vinsældum. Hafa amerískir gagnrýnendur kjörið hana „beztu mynd ársins". Síðastliðin 25 ár hefir engin mynd fengið jafn mörg atkv. sem bezta mynd ársins, að stórmynd- inni „Á hverfanda hveli" einni und- antekinni. GlötuS helgi er glögg lýsing á því böli, sem drykkjuskapurinn hefir í för með sér. Don Birnham (Ray.Mil- land) er ungur maður, en raunveru- lega forfallinn drykkj umaður'. Bróð- ir hans Wick (Philip Tefry) er aftur 4 móti reglusamur og vill reyna að bjarga bróður sínum. Fær hann Don til þess að fallast á að fara út í sveit sér til hressingar, en þá hafði hann verið dauðadrukkinii í 10 daga. Unn- usta Dons kemur í þessu og vill fá hann með sér á hljómleika, en liaiin ber því viÖ, aS hann sé þreyttur og fær bróður sinn til aS fara meS henni. Eftir aS þau eru farin fer hann undir eins út á knæpu og held- ur áfram aS drekka. LTnnusta hans, Helen (Jane Wy- man)", veit ekki, hversu forfallinn hann er, þegar hún kynnist honum, en er hún kemst aS hinu sanna, áset- ur hún sér að bjarga honum. Hann reynir líka, það sem hann getur, til þess að losna undan áhrifum Bakk- ^usar, byrjar að skrifa skáldsögu, en allt fer út um þúfur, knæpan dregur hann alltaf að sér, og hann lendir að lokum é drykkjmnannahæli. isútbúnaður, svipaður karburator í bifreiðarvél, sem takmarkar orku- strauminn út í þrýstiloftsopið og í þriðja lagi útbúnaður til þess að sprengja plutonium. Þetta eru engar skýjaborgir. Alll kann þetta að hljóma eins og hreinusfu fjarstæður. Það er þó víst, að franska vísindaakademíið, þar sem prins Broglie, prófessor Du- crocq og aðrir eðlisfræSingar hafa unnið nokkur undanfarin ár að svip- uðum viðfangsefnum, er engin skýjaborgarmiðstöS, heldur ákaflega athugul og raunsýn stofnun. Frönsku vísindamennirnir minnast frum- kvæðis Frakka viS uppfinningu bif- reiðarinnar, ljósmyndanna, kvik- myndavélanna og uppgötvun X- geislanna og radium og hlutdeild Frakka undir leiðsögn prófessor Juli- ot Curie í atomrannsóknunum í upp- hafi#þeirra. Þeir vona og trúa því, að menn þeir, sem nú eru miðaldra fái að lifa þá stund, er Frakki flýgur í fyrsta sinn um'háloftin milli stjarn- anna, og hinn þríliti fáni Frann- lands dreginn að hún á Mars. Hann kemst af hælinu, lendir aft- ur í drykkjuslarki og ætlar að lokiim að fremja sjálfsmorð. Að lokum get- 'ur þó unnusta hans fengið hann lil þess að byrja aftur aS skrifa — sína eigin ævisögu — sögu drykkjumanns- ins. LUNDÚNABORG í LAMPALJÓSI Aðalhlutverk: PHYLLIS CALVERT. Ensk mynd. NafniS á þessari kvikmynd á ckk- ert skylt viS efni hennar. En nöfn kvikmynda skipta vitanlega minnstu máli, ef eitthvaS er í þær variS, að efni til og leik. Þetta er ensk kvik- mynd, gerS eftir skáldiögunni „Fanny by Gaslight". Sagan fjallar um unga stúlku, laundóttur frægs brezks stj órnmálamanns á tímum Viktoríu drottningar. — Er sagt frá örlögum hennar. Kvikmyndin er vel gerS og vel tek- in, en leikurinn þó beztur. Enskar kvikmyndir eru aS fá á sig gott orS, enda leggja Bretar á þaS mikla á- h'erzlu aS koma kvikmyndaiSn sinni í gott horf. Brezkir kvikmyndafram- leiSendur eru lausir yiS marga af stórgöllum HoIIywood. Nöfn eins og James Mason verSa án efa brátt ein» kunn meðal kvikmyndahúsgeeta og Clark Gable, Tyrone Power og hvað þeir nú heita. Það er ekki lögð œins mikil áherzla á það í entkum kvik- myndum að hafa hetjurnar „»úkku- laðisæta" ein» og í Hollywood. — Aðalkvenhlutverkið leikur Philli* Calvert og gerir það vel. Þetta or góð kvikmynd, þó hún teljist ekki m»S hinum svonefndu „»tórmyndum". NÝJA BÍÓ: SIGUR ANDANS ASalhlutverk: JACK OAKIE og PEGOY RYAN. Universal- Mynd þessi er amerísk söngva- mynd, sem látin er gerast skömmu fyrir aldamót í Bandaríkjunum. Libby (June Vincent) er gjafvaxta stúlka, en á strangan föður, sem »kil- ur lítt æskuna. Libby býður honum samt byrginn og giftist flautu»pilara nokkrum, sem nefnist Steve (Jack Oakie). Libby sér Steve fylgja ókunnri stúlku, en það er engill dauðans og skömmu seinna ferst hann í umferð- arslysi. Libby flytur aftur heim til föður síns, en Steve líður illa í anda- heiminum yfir því aS geta ekki gefiS Libby skýringu á því, hver ókunna stúlkan hafi veriS. Eftir 18 ár fser hann aS fara til jarðarmnar, en lend- ir í mestu vandræSum aS koma sér á framfæri, því aS enginn sér hann nema^ Sheila (Peggy Ryan), dóttir hans'. Allir heyra þó í töfraflaufu hans og gerir hún meira aS segja Jasper gamla aS mesta æringja. Sheila lendir svo auSvitaS í ástar- ævintýri, kynnist syni leikhússtj óra og fer að dansa. Jasper gamli vill Framhald á 6. »íðu.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.