Íslendingur


Íslendingur - 02.04.1947, Blaðsíða 6

Íslendingur - 02.04.1947, Blaðsíða 6
ÍSLENDINGUH Miðvikudagur 2. apríl 1947 Baráttan um olíuna. Bandaríkin eru aÖ ná undir sig mest* um h/uta oliuframleiðslu landanna vid Mið/arðarhaf. Bandoríkin eru smóm saman að bola Bretlandi burt sem stærsta olíuframleiðandanum við austanvert Miðjarðar- haf. Þessar aðgerðir gera Bandaríkin að þátttakanda í hinu ævagamla kapphlaupi um lönd þessi. I seinni tíð hafa Bandaríkin fært út kvíarnar t Saudi-Arabíu, kon- ungdæmi Abdul Aziz Ibn Saud, að því er yfirráðin yfir olíuframleiðslunni varðar. Bandaríkin munu einnig fá mikinn hluta af olíuframleiðslu Iran. Bandaríkjamenn hafa mikinn áhuga fyrir því, að lagðar verði tvær geysi- miklar olíuleiðslur um öll þessi austlægu olíulönd, sem yrðu til þess að auka olíuyfirráð þeirra til stórra muna. Frakkar og Rússar hafa þegar mót- mælt hinum vaxandi ítökum Banda- ríkjanna við austanvert Miðjarðar- haf, og í Bretlandi hafa jafnvel kom- ið fram óánægjuraddir yfir afstöðu Bandaríkjanna til þessara landa, en Bretar voru áður þar mestu ráSandi. Það má því fullyrSa, að Bandaríkja- menn munu mæta mikilli andstöSu, áður en þeim tekst aS verða þarna einráðir um olíuna. Bandaríkin eru nú orðin tengd Austurlöndum. Olíuréttindi Bandaríkjanna þar eystra valda því, að þau neyðast nú til þess &S hafa afskipti af málum Araba og Persa. í Saudi-Arabíu hafa tvö bandarísk olíufélög fengið leyfi til þess að vinna olíu úr eyðimerkursöndum landsins, en það eru aðalriáttúruauðævi lands- ini. Saudi-Arabía fær um hálfa aðra t krónu í leyfisgjald fyrir hverja tunnu olíu, og mun það gera landið stór- auðugt á fáum árum. OlíuframleiSsl- an þar er nú um 200 þúsund tunnur á dag. ÁformaS er aS auka fram- leiSsluna enn meir og leggja olíu- leiSslu til MiSjarSarhafs, svo aS framleiSslan getur hæglega orðið um 500 þúsund tunnur á dag. Ibn Saud, konungur, getur því reiknaS meS um 265 miljónum króna árlega í tekjur af olíuframleiSslunni. Konungurinn hefir líka sýnt mik- inn áhuga á þessari olíuvinnslu, og hefir krónprinsinn, sonur hans, ver- ið á ferSalagi í Bandaríkjunum til þess aS kynna sér ýmsar nýjungar, er komið gætu landi hans að gagni. Fjögur bandarísk olíufélög munu leggja mikið fé til olíuframleiSslunn- ar í Saudi-Arabíu, þegar til fulls hef- ir .verið gengiS frá samningum. Bandaríkin hafa nú flugstöð í Dha- hran til þess aS gæta olíulindanna. Viðskiptabanki Bandaríkjanna hefir lánaS Saudi-Arabíu 65 milj. kr. í Iran hafa Bandaríkin mikil ítök í olíuiSnaSinum, enda þótt þau hafi þar erigin sérréttindi. Standard olíufélagið og Socony- Vacuum olíufélagið hafa samþykkt aS taka við allmiklu af framleiðslu Anglo-Iranian olíufélagsins, sem brezka ríkisstjórnin hefir umráð yfir. Auk þess ætla bandarisku olíufélög- in að taka að sér nokkuS af kostnað- inum viS olíulögn frá Persaflóa til MiSjarSarhafs. Fjármagn frá Bandaríkjunum ræð ur þannig meS brezku fjármagni yfir J olíuframleiSslunni í SuSur-Iran, en þar hafa Bretar olíuréttindi. Rússar hafa fengið loforð irönsku stjórnar- innar um olíuréttindi í Norður-Iran, en sá samningur hefir ekki enn veriS staofestur af iranska þinginu. í Iraq eiga tvö bandarísk olíufé- lög yfir 20% af framleiSslu Iraq olíufélagsins. Þau eiga einnig hluta í olíuleiðslu þess félags íil MiSjarS- arhafsstrandarinnar. í Lebanon hafa afskipti Banda- ríkjanna stórum vaxið. Gert er jafn- vel ráð fyrir því, að olíuleiðslan frá Persaflóa nái til Lebanon-strandar. Gert er ráð fyrir því að nýjar olíu- hreinsunarstöðvar verði reistar þar á vegum Bandaríkjanna. Þessar fram kvæmdir munu treysta kynnin milli Bandaríkjanna og Libanon, en Banda ríkin veittu Libanon og Sýrlandi stuðning í sjálfstæðisbaráttu ríkj- anna. Margvíslegir hagsmunir U. S. A. þar eystra. Bandaríkin hafa margra annarra hagsmuna að gæta við austanvert MiðjarSarhaf en hvaS snertir olíuna. TíSar ferSir bandarískra herskipa þangaS gefa þaS til kynna, aS stjórn- in í Washington vill sýna umheimin- um, að hún fylgist vel meS öllu, sem gerist í Istanbul, Beyrouth, Dama-' scus og Cairo. Verzlun Bandaríkjanna viS þessi lönd hefir fjórfaldast frá því, sem hún var fyrir styrjöldina. Á árinu 1946 nam hún yfir 400 miljónir doll- ara, en það er helmingi meira en verzlunin viS MiS-Ameríkuríkin og Mexico. Bandarísk flugfélög haWa uppi samgöngum viS löndin viS austan- vert Miðjarðarhaf, en miðstöð þeirra samgangna er John Payn flugvöllur- inn við Cairo, sem Bandaríkjamenn byggðu á sama tíma, en nú hefir ver- ið afhentur egypsku stjórninni til umráða. m Á stjórnmálasviðinu beinist stefna Bandaríkjanna að því að vernda Tyrkland og Iran gegn ásælni Rússa. Tyrkir vonast eftir stuðningi Banda- ríkjanna í baráttunni fyrir því að halda Dardanellasundunum fyrir R.ússum. Iran hefir meS aSstoS og tilstilli Bandaríkjanna komiS því til leiðar, aS Rússar færu ' úr norður héruðum landsins með her sinn, og nú vonast Egyptar eftir stuðningi Bandaríkjanna í deilunni við Breta um að þeir flytji allar sínar hersveit- ir úr Nílardalnum. í Palestínu, þar sem Arabar og . Gyðingar berjast um yfirráðin, leit- ast báðir við að fá stuðning Banda- ríkjanna við kröfur sínar. Þeir gera ráð fyrir því, að afstaða Bandaríkj- anna muni hafa úrslila þýSingu fyrir endanlega ákvörSun brezku stjórn- arinnar við lausn vandamálsins.» Bandaríkin sjá þegar fram á ýmsa örSugleika vegna afskiptanna af þess um málum. Rússar hafa litiS þannig á máliS, að viSleitni Bandaríkjanna í að ná undir sig olíunni, bendi íil þess, að þau keppi aS heimsyfírráð- um. Rússum er einnig sérstaklega illa við þaS, aS Bandaríkjarnenn og Bretar hafa tekiS höndum saman í olíumálum suSur Iran meSan þeir sjálfir hafa einungis loforS fyrir olíu sérréttindum í norðurhluta landsins. Rússar óttast þaS, að ítök Banda- ríkjanna í landinu verSi til þess að koma í veg fyrir það, að þeir fái þar nokkur sérréttindi, en meginþorri landsmanna hefir verið fráhverfur Rússum, og ekki viljað láta þá fá nein ítök. Rússar eru tortryggnir. Rússar eru einnig mjög tortryggn- ir vegna fjárfestingar Bandaríkja- manna í Saudi-Arabíu og vilja fyrir alla muni koma í veg fyrir þaS, aS olíuleiSsla verSi lögS þaSan til MiS- jarSarhafsins. Frakkar hafa einnig látiS í ljós óánægju vegna afskipta Bandaríkjanna, og haldiS því fram, aS þeir verSi afskíptir hvaS olíuítök- in varSar. Ýmsir aSiljar í Bretlandi eru and- vígir afstöSu Bandaríkjanna í þess- um efnum, og þá sérstaklega þeir sem standa lengst til vinstri. Þeir hafa gagnrýnt samkomulagið milli ensku og bandarísku olíufélaganna, og telja aS það geti orSiS til þess aS tengja um of hagsmuni Bretlands viS hagsmuni Bandaríkjanna. Þeir halda því fram, aS Bretar geti selt irönsku olíuna einir og þurfi ekki á Bandaríkjunum aS halda. . Brezkir hægrimenn hafa áhyggjur af öSrum ástæSum. Bandaríkjamenn hafa komiS meS fullkomnari tækni og betri útbúnað fyrir verkamenn- ina, sem eru innfæddir, en hæpið að Bretar hafi efni og ástæður til þess Kvikmyndir Framhald af 3. síðu. ekkert með þetta hafa, en Steve sál- ugi kemur þá til skjalanna. Myndin endar á þann „róman- tíska" hátt, að engill dauSans sækir Libby, og hún og Steve verSa sam- ferða upp til himna, glöð og ánægð. Þess má geta, að Jonny Coy, sem leikur Martin, unnusta Sheilu, er snjall listdansari og hefir hlotið mörg verðlaun fyrir dans sinn. SKJALDBORGARRBÍÓ: SÍÐASTA HULAN Aðalhlutverk: JAMES MASON og ANN TODD. Ortus-mynd. Þetta er sérkennileg mynd um tón- list og dáleiðslu. Francesca (Ann Todd) strýkur af spítala og reynir aS drekkja sér. Henni er bjargaS og komið fyrir á sjúkrahúsi fyrir tauga- veiklaS fólk. Hún virðist hafa misst minnið og fæst ekki til að tala, en þá kemur frægur sálkönnuður til sög- unnar, dáleiðir hana og fær hana þannig til þess að skýra frá minnis- stæðustu atvikum lífs síns. Francesca hafði haft mikla tónlist- arhæfileika. Eftir dauða föður henn- ar, hafði frændi hennar, ungur mað- ur og auðugur, en kvenhatari, Nicho- las (James Mason) tekið hana að sér. Hann ferðast með hana land úr landi til náms. Hún verður ástfarig- in í tveimur ungum mönnum, en frændi hennar bregzt hinn versti viS. Hún ætlar þá að strjúka með þeim síðari í bifrcið hans, en þau lenda í árekstri, og Francesca brenn- ist svo á höndum, r.S hún er sann- færð um að geta ekki framar leikið á hljóðfæri. Þetta er saga Francescu. Dáleiðand anum tekst að lokum að lækna hana — og Francesca tengist manninum, sem hún elskar. Ateiknaðir kaffidúkar og púðar nýkomnir. Anna & Freyja Hjartans þakkir fyrir vináttu og samúð við.andlát og jarðarför Htla drengsins míns Þorvaldar Helga. Ólafía Þorvaldsdóttir. SíldveiOiskip Síldarverksmiðja AkureyrarkaupstaSar í Krossanesi óskar eftir að samningsbinda nokkur góð síldveiSaskip á næstu síldar- vertíS. -r Fyrir vertíðina fær verksmiðjan ajálfvirk löndunartæki með 2x600 mála afköstum á klukkustund. Þrær verksm i rúma 36 þús, mál síldar. Ennfremur fá samningsbundin skip verk- smiSjunnar leyfi til löndunar hjá síldarverksmiSjunni „Ing- ólfur h.f." á Ingólfsfirði, samkvæmt samningi þar um milli þessara verksmiSja. Skip, sem samningsbinda sig viS verk- smiSjuna í Krossanesi, fá því ágæta aSstöSu til.að losna fljótt viS veiSi sína, hvort sem þau fiska á austur eða vestur veiði- svæðinu. Skipaeigendur, sem vilja sinna þessu, snúi sér hið fyrsta til framkvæmdastjóra verksmiðjunnar, Hallgríms Björnssonar, Skólastíg 11, Akureyri, eða formanns verksmiSjustjórnarinnar, GuSmundar GuSlaugssonar, Akureyri, sími 154. Fyrst um sinn geta menn einnig snúiS sér til Steingríms ASal- steinssonar, alþm., Hótel Borg. Akureyri, 20. marz 1947. Verksmiðjust'jórnin. aS fara aS dæmi þeirra. ÞjóShöfðingjar Arabaríkjanna eru tortryggnir í garð Bandaríkjanna vegna Palestínumálanna. Þeir ætlast til þess að Bandaríkin styðji kröfur þeirra um sjálfstæða Palestínu, und- ir stjórn þj óðernismeirihluta. 1 stað þess, hafa þeir orðið varir við það, að Truman mælir meS því, aS Pales- tína verði hæli landflótta Gyðinga. Luuslega þýtt. Skófatnaður Nýkomið úrval af kven- og karlmannaskóm. — Meira væntanlegt með Esju. Hvannbergsbræður skóverzlun.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.